وقتی تجارت محور توسعه است

شادی و سرخوشی سرچشمه گرفته از امید به بهتر شدن روزگار و دگرگونی‌های پیش‌برنده در میان ایرانیان به چشم می‌آید و پنهان شدنی نیست. گروه‌های گوناگون و دل‌سوز و امیدوار به روزهای خوش، هر کدام در هر جایی که هستند اندیشه‌ها و ایده‌های خود را در اختیار مدیران احتمالی دولت یازدهم قرار می‌دهند. مدیران ارشد احتمالی دولت آینده، اکنون انبوهی از ایده و اندیشه‌های پیشنهادی در هر حوزه را در اختیار دارند. فعالان و کارشناسان اقتصادی نیز از این قاعده مستثنی نیستند و این روزها می‌شنویم و می‌خوانیم که آن‌ها نیز پیشنهادهای اصلاحی خود را  ارائه می‌کنند.

برخی پیشنهادها با نیت‌ های خیرخواهانه اما شاید بدون پشتوانه کارشناسی سازگار با شرایط روز ایران و جهان، از مقدس بودن تولید و مذموم بودن تجارت و محدود کردن فعالیت‌های بازرگانی سخن گفته و ذهن‌ها را تار و تیره می‌سازند. این گروه که شاید تجربه جهانی و حتی تجربه ایجاد محدودیت برای بازرگانی در دهه 1360 را ندارند و دلشان برای رشد و توسعه تولید می‌تپد باید توجه داشته باشند که یک سویه‌نگری و ایجاد تردید نسبت به مفید و ضروری بودن تجارت، شرایط را از توازن خارج خواهد کرد. تجارت، عنصر غیرقابل انکار در زندگی فردی و جامعه‌هاست و بدون آن، چرخ‌های کسب‌و‌کار از حرکت باز می‌ایستند. تجربه کشورهای کامیاب قدیمی و کشورهای نوظهور صنعتی مثل کره جنوبی، ترکیه، تایوان، برزیل، هند و چین نشان می‌دهد که تجارت در این کشورها یک پای اصلی اقتصاد شده است که اگر نباشد، اقتصاد بر پای دیگر نمی‌تواند بایستد و به زمین می‌خورد. واقعیت‌های ایران حاکی از این است که اتفاقاً به دلیل جغرافیایی و حتی تاریخی، تجارت می‌تواند محور توسعه فعالیت‌های اقتصادی باشد.

تجارت اما یک جاده دو طرفه است که یک سوی آن به صادرات و سوی دیگر آن به واردات کشیده شده است و باید از نیروی هر دو عنصر برای توسعه ایران استفاده شود. نوشته حاضر نمی‌خواهد مقایسه میان توانایی‌های تجاری ایران با کشور کوچک امارات متحده عربی یا حتی سنگاپور را تشریح کند،‌ اما یک نگاه حتی از سر اشاره به اندازه ایران و دو کشور یاد شده کافی است تا به خود آییم و توجه داشته باشیم که می‌توان تجارت را محور توسعه قرار داد. آن‌هایی که واردات 50 میلیارد دلاری ایران را نشانه ضعف می‌دانند، یادشان باشد که ارزش واردات کره جنوبی سالانه دست کم 4 برابر این رقم است و همین واردات است که پایه تولید و صادرات کره شده و این کشور را به مرز کشورهایی مثل انگلستان و ایتالیا رسانده است. توسعه تجارت در ایران می‌تواند محور توسعه باشد و این چیزی است که می‌توان ابعاد و زوایای آن را در مباحث هر کارشناسی باز کرد. دولت یازدهم می‌تواند و باید در این باره نگاه تازه‌ای به مقوله تجارت داشته باشد.