نقش تحقيق و پژوهش در توسعه صنعت خودرو

جناب آقای روحانی رئیس جمهور منتخب،

 تحقيق و پژوهش نقش مهمي در توسعه ، خودكفايي و ارتقاء كيفي توليد ملي كشوردارد .
صنعت خودرو سازي يکی از مؤثرترين بخش ها در حرکت به سمت توسعه اقتصادي و از جمله بخش های زيربنايی اقتصادي كشور است که فرآيند توسعه را تحت تاثير قرارداده و از عوامل مهم توسعه اقتصادی مي باشد . بخش توليد ، بويژه صنعت خودرو سازي تاثير بسزايی در اشتغال زايي ، فعاليت های اقتصادی و اجتماعی دارد به اين سبب اهميت توجه به ايجاد زيرساخت هاي پژوهش در صنايع خودروسازي كشور از اولويت خاصي برخوردار است .
در همين راستا همكاري با مراكز علمي و پژوهشي كشور به منظور تبادل اطلاعات و فناوري و ارتقاي كيفيت فعاليت هاي پژوهشي مرتبط با صنعت خودرو سازي از اهميت ويژه اي برخوردار است لذا با توجه به نياز هاي پژوهشي كشور در زمينه خود كفايي صنعت خودروسازي و از آنجا که دامنه تاثیر گذاری و تاثیر پذیری حرکت پژوهشی و تحقیقات علمی در سطح ملی مطرح مي باشد ، هر اقدامی برای روشن ساختن اهمیت تحقیق و پژوهش و موانعی که پیش روی آن قرار دارد حائز اهمیت است .
برنامه‌ریزی در حوزه خودرو سازي یک فرآیند فنی و تخصصی است و تهیه و تدوین برنامه‌های ثمر‌بخش و مفید مستلزم آشنایی دقیق با اصول و فنونی است که صحت و اعتبار آن در میدان عمل به اثبات رسیده باشد . اجرا و ارزشیابی حساب شده و دقیق از ارکان و اصول این امر بوده و اجرای صحیح برنامه‌ها در گرو آگاهی مجریان امور از آخرین یافته‌های علمی و پژوهشی صنعت خودرو است . در صورت عدم اجراي صحيح پژوهش ، فقر اطلاعاتی و در اختيار نداشتن يافته هاي علمي در هر صنعت ، حتي بهترین و کارآمدترین برنامه‌ها با شکست کامل مواجه خواهند شد . ارزشیــابی ، براي رفع کلیه نقایص و تولید اطلاعات صحیح و دقیق است و تولید هرگونه اطلاعات غیرواقعی موجب به هم ریختگی و اختلال نظام برنامه‌ریزی می‌شود . حصول نتایج و استنتاجات صحیح و منطقی در گرو آشنایی دقیق ارزشیــــابان از روش‌ها و فنون ویژه و تخصصی است . اگر برنامه ‌ریزی تنها روش اداره ثمر بخش صنعت خودرو محسوب می‌شود ، پژوهش و تحقیق را بایستی یکی از عوامل اصلی توسعه و خود كفايي در اين صنعت به حساب آورد . صنعتي می‌تواند از تحقیق به عنوان تنها امکان‌ شناسایی و برنامه‌ریزی حل معضلات جاری خود بهره گیرد که علاوه بر گسترش فرهنگ پژوهش و تحقیقات ، به امر نظام بخشی به جامعه علمی خود نیز بپردازد و پژوهش و تحقیق را به عنوان یک عنصر بنیادین سازماندهی کند. بنابراین هر برنامه‌ریزی موفق منوط به سلسله پژوهش‌های کارآمدی است که در گرو برنامه‌ریزی‌های منسجم شکل می‌گیرد و در نهایت منتج به سازمان یافتن و شکوفایی نهاد تحقیق می‌شود . لذا به واسطه همین چرخه است که موضوع جایگاه تحقیقات در برنامه‌ریزی برای توسعه اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی کشور معنا و اهمیت پیدا می‌کند . البته در حال حاضر موضوع‌ های زيادی امر پژوهش در سطح كشور را با رکود نسبی و مشکلات جدی مواجه نموده است که اهم آنها عبارتند از :
• ارتباط منسجم و منطقی بین مراكز علمي و صنایع وجود ندارد.
• بي توجهي به نهادينه سازي « فرهنگ پژوهش » در مراكز و سازمانهاي اجرايي .
• ميزان انگیزه برای انجام تحقیقات بین استادان و مراکز تحقیقاتی پایین است.
• فقدان بودجه کافی ، کم توجهی به محققان .
• سیاستگذاری مشخص و متمرکز در پژوهش و عدم تمرکز دراجرای آنها وجود ندارد.
• بستر مناسب برای شکل‌گیری و رشد تحقیقات کاربردی و توسعه‌ای فراهم نیست .
• فقدان ضوابط منسجم و قابل اجرا در رابطه باسیاست‌های حمایتی از پژوهشگران.
• فقدان نظام صحیح و مطلوب در رابطه با توزیع اعتبارات پژوهشی.
‌با در نظر گرفتن این موارد امیدواریم شوق و انگيزه تحقیق که چندي پيش از محیط‌ های دانشگاهی و پژوهشی به بخش های توليدي و اجرایی کشور راه یافته بود دوباره از سرگرفته شود و این خود فرصت مغتنمی است برای پژوهشگران عرصه صنعـت خــودرو تا طیف وسیعی از مسائل و گره‌ های کور اجرایی را مورد توجه قرار دهند. چنین فضای مشابهی در صورت تحقق ، این فرصت را فراروی مجریان صنايع خودرو سازي كشور قرار می‌دهد تا گام‌ های علمی برای حل معضلات موجود با اتکا به تحقیقات ژرف ‌نگر و مطالعات کاربردی برداشته و اهداف توسعه همه ‌جانبه را به تدریج جامه عمل بپوشانند . از آن گذشته اکنون که نیاز به کندوکاو عمیق و تحقيق و پژوهش فراگیر شده و مجریان امور باید در پی آن باشند که روند تصمیم‌گیری‌ها و اجرای سیاست‌ها در چارچوبی مستدل صورت گیرد ؛ وقت آن رسیده است که واقع ‌بینانه اوضاع تحقیق و جست‌ وجوی علمی را به بررسی بنشینیم . برای بهره جستن از آنچه تحقیق نامیده می‌شود ، ضرورت دارد که بازخورد پژوهش‌های انجام گرفته در سطح سازمان هاي مرتبط با صنعت خودرو را بازشناخته و موانع موجود بر سر راه تحقیقات زیربنایی را نشانه‌گذاری کنیم . بدون تردید آنچه امیدواری سازمان‌های اجرایی در صنعت خودرو را برای گرایش به تحقیق فزونی می‌بخشد گذر از دوره بحران شک ‌گرایی در تصمیم‌گیری است و فعل و انفعالاتی که می‌تواند به این روحیه خاتمه بخشد ، نتایج مستند و مستدل پژوهش‌های پرمایه است. شمار پژوهش‌های انجام گرفته در حوزه‌های فنی و صنعتی نشان می‌دهد که خوشبختانه متخصصان و محققان کشور در راستای این مسیر اطمینان ‌بخش گام برداشته و دستاوردهای درخشانی داشته اند .
در زمينه پژوهش هاي مورد استفاده در بخش هاي مختلف صنعت خودرو ، یکی از واقعیت‌هایی که نیاز به تشریح بیشتر دارد ذکر این مطلب است که بسیاری از موضوع‌های گزینش شده برای تحقیق در چارچوب یک برنامه‌ریزی کلان برگزیده نشده و همین سبب شده است که گزینه‌های تحقیق سلیقه‌ای و در محدوده دستگاه سفارش ‌دهنده و بی ‌ارتبـاط با نیازهاي صنعت خودرو بوده و در جهت نیازمندی های اين صنعت هدایت نگردد .این امر مهم شدنی نیست مگر اینکه مسئولان صنعت عظيم خودرو سازي كشور با تعيين راهبردهاي پژوهشي بمنظور هماهنگي بيشتر رويه‌هاي پژوهشي ، ضمن ايجاد مراكز نظام مند تحقيقاتي و مطالعاتي كارآمد ، فرهنگ ‌سازي در خصوص ارتباط با مراكز علمي و تحقيقاتي و انجمن ‌هاي تخصصي در سطح داخلي و بين ‌المللي ، با تمرکز اجرایی امور پژوهشي در یک سازمان مشخص از پراکندگی‌ طرح‌های پژوهشی و صرف هزینه‌های موازی ممانعت به عمل آورند و با تعیین اولویت‌های کاربردی و شناسايي نيازهاي پژوهشي درحوزه صنعت خودرو از انجام تحقیقات زودرس و خام پرهیزنموده و توجه به رويه ها و نظام مند شدن پژوهش در اين حوزه نهادينه گردد.
بدون شك سیاستگذاری مناسب در امر تحقيق و پژوهش در عرصه هاي صنعتي مي تواند در ایجاد حرکت به سمت خود كفايي و توسعه صنعت نقش آفريني کند اما تا زماني که پژوهشگران و محققين بخش صنعت ویژگی‌های متناسب با توسعه و ديدگاه خودكفــا شدن را در رفتار و بينش خود بروز ندهند ، رسیدن به اين مهم امری غير ممکن است ، بدين جهت سیاستگذاری باید در تغییر بینش‌ها و الگوهای فکری جوامع اقتصادي و صنعتي نیز مؤثر باشد .
لذا پیشنهاد می شود مقرر فرمائید مسئولین محترم امر در دولت محترم حضرتعالی به توسعه پژوهش در صنعت خودرو نگاه ویژه ای داشته باشند .

با احترام مجدد
دکتر شهرام شیرکوند ، پژوهشگر و مشاور صنعت خودرو