سکه ۱۳ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان شد، دلار در کانال 26 هزار / واکنش بانک مرکزی به شایعات ارزی و تلاش برای توقف کاهش نرخ ها

خبراقتصادی – محسن شمشیری

ارزش دلار که در روزهای اخیر ریزش شدیدی داشت، روز دوشنبه در صرافی‌های بانکی و نرخ لحظه ای سامانه سنا، با یک هزار و ۹۱۰ تومان افزایش به قیمت ۲۴ هزار و ۸۰۰ تومان رسید و یورو با افزایش دو هزار و ۳۰۰ تومانی به ۲۹ هزار و ۳۰۰ تومان رسید. این درحالی است که نرخ خرید دلار در صرافی‌های بانکی ۲۳ هزار و ۵۰۰ تومان و نرخ خرید هر یورو نیز ۲۸ هزار تومان اعلام شده است.
در بازار آزاد نیز قیمت دلار 26 هزار و 500 تومان، یورو 32 هزار تومان و درهم امارات 7 هزار و 800  تومان اعلام شده است. همچنین در سامانه سنا در روز معاملاتی گذشته یکشنبه هر دلار با نرخ میانگین ۲۲هزار و ۸۷۳ تومان اعلام شد و یورو با نرخ ۲۶ هزار و ۹۹۵ تومان معامله شد.علاوه بر این، در سامانه نیما نیز یکشنبه حواله یورو با میانگین قیمت ۳۰ هزار و ۵۳۶ تومان و حواله دلار به ۲۴هزار و ۳۱۵تومان به فروش رسید.
اگرچه در مقطعی نرخ دلار تا ۳۲ هزار و ۱۰۰ تومان نیز افزایش یافت اما در روزهای اخیر، روند افزایشی قیمت شکسته شده و سیر نزولی قیمت‌ها در بازار ارز از عصر چهارشنبه (۱۴ آبان‌ماه)  آغاز شد که با کاهش حدود هفت هزار تومانی همراه بود. بر این اساس نرخ دلار از ۳۰ هزار تومان در ۱۴ آبان‌ماه به ۲۲ هزار و ۸۹۰ هزار تومان در روز یک‌شنبه رسید.
در ادامه نوسانات بازار ارز، از روز گذشته روند سقوط قیمت دلار، متوقف شده و نرخ دلار رو به افزایش گذاشته است.  
از نظر کارشناسان، افزایش تقاضا برای خرید ارز و مجاز شدن ترخیص کالا از طریق ارز متقاضی از مهم ترین دلایل رشد قیمت دلار بوده است. البته به نظر آنها، رشد قیمت دلار موقتی بوده و به زودی دلار به روند نزولی بازمی گردد.
اما برخی دیگر از صاحب نظران به اخبار منتشر شده در مورد احتمال تحریم های جدید علیه بورس، شرکت های خودروسازی، اخبار هر هفته یک تحریم جدید تا پایان دولت ترامپ و... نیز اشاره دارند که این اخبار روی جو روانی بازار اثر گذاشته و اثر مثبت انتخاب بایدن را خنثی کرده است. عده ای دیگر نیز معتقدند که باید منتظر تحولات بنیادی یعنی شروع مذاکرات، خروج آمریکا از برجام، لغو تحریم ها و ... باشیم تا اثر بهتری روی عرضه و تقاضا و کاهش قیمت ها داشته باشد و یا حداقل اخبار آزادسازی پول های بلوکه شده ایران و افزایش فروش نفت را شاهد باشیم.

با افزایش قیمت دلار به ۲۶ هزار و ۵۰۰ تومان  و اونس جهانی 1917 دلار، قیمت طلا و سکه افزایش داشت و در بازار طلا نیز مظنه هر مثقال طلا 5 میلیون و 470 هزار تومان، قیمت طلای ۱۸عیار هرگرم یک‌میلیون و ۲۶۲ هزار تومان، قیمت سکه تمام‌بهار آزادی طرح جدید ۱۳ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان، سکه طرح قدیم 13 میلیون و 300 هزار تومان،  نیم‌سکه بهار آزادی 7 میلیون و 500 هزار تومان، ربع‌سکه بهار آزادی 5 میلیون تومان و سکه گرمی 2 میلیون و 700 هزار تومان معامله شد.


روز یکشنبه ۱۸ آبان ماه ۱۳۹۹ در سامانه نیما (نظام یکپارچه معاملات ارزی) حدود ۱۴۴ میلیون دلار ارز به صورت حواله توسط صادرکنندگان عرضه شد.
روابط عمومی بانک مرکزی اعلام کرد: بر اساس گزارش های دریافتی از سامانه نیما روز یکشنبه (18 آبان ماه 1399) حدود ١44 میلیون دلار ارز به صورت حواله توسط صادرکنندگان در این سامانه عرضه شد که بر اساس معاملات انجام شده میانگین موزون نرخ بر حسب دلار حدود 241,697 ریال بوده است.
همچنین در بازار «متشکل معاملات ارزی» حدود 53 میلیون دلار ارز به صورت اسکناس عرضه شد که میانگین نرخ معاملات انجام شده حدود 227,040ریال بوده است.


واکنش بانک مرکزی به برخی تلاش‌ها برای توقف ریزش قیمت ارز

بانک مرکزی اعلام کرد: نرخ های ارز در بازار، نرخ های مطابق با بنیادهای اقتصاد نیست و ریزش حدود ۲۵ درصدی نرخ ارز طی یک هفته در بازار بهترین دلیل برای اثبات تاثیرگذاری کاهش ریسک های غیراقتصادی بر روی کاهش قیمت بازار به سمت نرخ تعادلی پایین تر است.
علی رغم  روند نزولی اخیر در بازار که البته مانند هر روندی گهگاه با اصلاح روبرو می شود، برخی به غلط این گونه القا می کنند که سطوح مشخصی از نرخ بازار، کف قیمتی بانک مرکزی است و همچنین با انتشار اخبار و شایعات سعی در بر هم زدن چشم انداز کاهش ریسک های غیراقتصادی دارند تا به هر شکل ممکن از کاهش نرخ بازار جلوگیری کنند.
این گروه در صدد جبران زیان ناشی از فروکش کردن چشمگیر انتظارات منفی در بازار ارز  کشور و متعاقبا سایر بازارها هستند. اما می توان تأکید کرد که روند نزولی شکل گرفته و ثبات در بازارهای دارایی علیرغم این گونه مقاومتها تداوم خواهد داشت. ضمن آن که بانک مرکزی انتظار دارد تا نهادهای مسئول، درپی شناسایی و معرفی گروه هایی باشند که با ایجاد این شایعات و القائات در تلاش هستند تا نگذارند کام مردم از ایجاد فضای باثبات در اقتصاد کشور شیرین شود.بر این اساس، بانک مرکزی همزمان با روند کاهش ریسک های غیراقتصادی، با قدرت و توان بیشتری قیمت بازار را به سمت نرخ های پایین تر که متکی بر عوامل بنیادین اقتصاد است هدایت می کند و بدیهی است با استمرار عرضه  بانک مرکزی،  پتروشیمی ها، فولادی ها و سایر صادرکنندگان و گشایش های ارزی در جریان، بازار ارز از ثبات بیشتری برخوردار خواهد شد.  
گفتنی است معاملات واقعی در سامانه نیما و بازار متشکل ارزی در حال انجام است و نرخهای معاملاتی بسیار پایین تر از نرخ هایی است که بعضا در برخی از کانال های غیررسمی گزارش می شود.براساس گزارش های دریافتی، آخرین نرخ معامله شده درهم در سامانه نیما حدود 6665 تومان بوده است که معادل دلاری آن حدود  24460 تومان است.

در حالی که قیمت دلار طی روزهای گذشته روند کاهشی را پیش گرفته است، دلالان بازار ارز تلاش دارند با اعلام قیمت‌های بالا در مقابل ریزش‌ قیمت‌ها مقاومت کنند که موفق نبوده و نرخ دلار به سوی رقم ۲۰ هزار تومان و حتی کمتر از آن در حال عقب‌نشینی است.

به گزارش ایرنا، در روزهای گذشته بازار ارز سقوط مداومی را پیش گرفته است و روزانه به طور میانگین بیش از ۲ هزار تومان کاهش را تجربه می کند؛ امروز نیز اخبار از بازگشت نرخ دلار به زیر ۲۰ هزار تومان حکایت می کرد و فضای چهارراه استانبول به گونه ای بود که حتی انتظار برای کاهش بیشتر در مبادلات نیز وجود داشت.

بعد از اجرایی شدن تدابیر دولت برای بازگشت ارزهای صادراتی به کشور طی ماه‌های گذشته، بانک مرکزی در هفته های پیشین با تزریق آن به چرخه اقتصادی برای کنترل بازار، موجبات کاهش قیمت جهت دستیابی به ثبات در نرخ را آغاز کرد، روند کاهشی که این روزها بیشتر دیده می شود. در روزهای اخیر به دلیل تحولات مربوط به انتخابات آمریکا و انتظارات برای بهبود شرایط سیاست خارجی، قیمت دلار و سایر محصولات روند نزولی یافته است.
صرافی های سطح شهرهمزمان با آغاز معاملات در بازار ارز چراغ ۲۲ هزار و ۷۰۰ تومان را برای دلار بر روی تابلوهای خود روشن کردند، اما دلالان راه دیگری را برای خود پیدا کرده اند و به دلیل نگرانی از افت قیمت‌ها، با حضور در اطراف میدان فردوسی اعدادی را برای خرید و فروش ارز اعلام می کردند که بیشتر از صرافی ها بود و سعی داشتند با ارائه قیمت های بالاتر از سقوط مداوم نرخ ارز جلوگیری کنند.
یکی از تلاش‌های دلالان و دستفروشان ارز در بازار،  دور نگه داشتن فروشندگان دلار و یورو از صرافی ها و جلب توجه برای خرید با قیمت بیشتر از هزار تومان نسبت به آنها بود.
جوانی که در حاشیه خیابان فردوسی تهران به کار دلالی ارز مشغول است، در این خصوص گفت: صرافی‌ها با ۲۲ هزار تومان خرید می‌کنند اما خالی از مشتری هستند، اما ما ۲۳ و ۷۰۰ می خریم که پیشنهادی بهتر از این پیدا نمی کنید.
دلالان در نزدیکی میدان فردوسی تجمع بسیاری داشته و چنان گرد یکدیگر ایستاده‌اند که نظر هر رهگذری را به خود جلب می کند و اگر در این میان، فروشنده ای باشد هر کدام تلاش می کنند با قیمتی بالاتر اقدام به خرید کنند تا کاهش قیمت صرافی ها به چشم نیاید.
یکی از آنها که بیشتر به دنبال خرید صد دلاری بود، گفت: «همین الان هر ۱۰۰ دلاری را دو میلیون و ۳۵۰ هزار تومان می خرم» و آن دیگری که مسن تر به نظر می رسید تاکید می کرد: به من بفروشید پشیمان نمی شوید با بالاترین قیمت ممکن خریدارم.
هر کدام از این دلالان نظر متفاوتی در خصوص روند رشد و یا کاهش ارز داشتند، پسر جوانی که با پیشنهاد ۲۳ هزار و ۷۰۰ تومان به دنبال مشتری بود، بیشتر از همه بر روند کاهشی تاکید می کرد و می گفت: «اگر امروز نفروشید امکان دارد فردا پشیمان شوید.»

دلال دیگری که مسن‌تر بود تاکید می کرد که هنوز معلوم نیست سرنوشت بازار ارز به کدام سمت خواهد رفت و باید منتظر ماند تا ببینیم چه میشود.
این روزها در کنار سقوط نرخ ارز، بازارهای دیگر نیز روندی کاهشی را پیش گرفتند، هر گم طلای ۱۸ عیار در حدود یک میلیون و ۱۰۰ هزار تومان در بازار مبادله می شود و سکه نیز کانال ۱۱ میلیون تومان را تجربه می کند.

هجوم دلالان ارز در مشهد

کاهش نرخ دلار و رسیدن قیمت آن به کانال ۲۲۰ هزار ریال باعث هجوم دلالان ارز به بازار غیررسمی آن در مشهد برای فروش دلار شده است در حالی که خریداری برای آن نیست.
کارشناس اقتصادی دبیرخانه کمیسیون برنامه ریزی، هماهنگی و نظارت بر مبارزه با قاچاق کالا و ارز خراسان رضوی گفت: این رفتار هیجانی بازتاب تحولات سیاسی اخیر در جهان بوده که باعث کاهش نرخ دلار شده است.
سعید سبزه محمدی افزود: هم اینک در بازار غیررسمی ارز واقع در خیابان امام خمینی (ره) مشهد همه فروشنده دلار هستند و حتی راضی به فروش آن به قیمت ۱۹۰ هزار ریال نیز شده‌اند اما خریداری نیست.خریداران دلار انتظار دارند قیمت آن از ۲۲۰ هزار ریال نیز کمتر شود لذا تا زمانی که نرخ دلار تثبیت نشود، خریداری نیز برای آن در بازار غیررسمی نخواهد بود.در این شرایط صرافی‌ها موظف به خرید و فروش دلار به نرخ روز هستند و هر چه خرید و فروش آن بیشتر شود، کسب و کار صرافی نیز رونق می‌گیرد.
وی در باره علت افزایش گرایش به خرید و فروش در بازار غیررسمی ارز نسبت به انجام معاملات در صرافی‌ها افزود: نرخ خرید دلار در این بازار از نرخ خرید آن در صرافی بالاتر و نرخ فروش دلار در این بازار نسبت به نرخ فروش در صرافی پایین‌تر است.علاوه بر آن صرافی‌ها بابت خرید و فروش حق الزحمه قانونی دریافت می‌کنند که این حق الزحمه در بازار غیررسمی ارز وجود ندارد لذا جذابیتهای این بازار بیشتر از صرافی‌ها است.

وی گفت: هرچه کنترل بر بازار غیررسمی ارز افزایش یابد، خرید و فروش و عرضه در شبکه‌های مجاز بویژه صرافی‌ها رونق می‌گیرد و باعث گردش مالی منطقی در داخل شبکه می‌شود.دلالان در بازار غیررسمی ارز راه دور زدن قانون را یاد گرفته‌اند و می‌دانند چه رفتاری داشته باشند تا مانع از دستگیری خود توسط ماموران شوند، لذا باید قانون مبارزه با این نوع خرید و فروش اصلاح یا بازتعریف شود تا بتوان این بازار را برای همیشه در مشهد جمع آوری کرد.
وی ادامه داد: کاهش نرخ دلار از ۲۷ مهرماه آغاز شد و تا ۲۹ مهرماه ادامه داشت، بعد از دو تا سه مرتبه نوسان در قیمت و افزایش یا کاهش اندک آن، این نرخ کاهش یافت و به ۲۲۶ هزار ریال رسید.
سبزه محمدی با بیان اینکه طی یک ماه اخیر نرخ بیشتر ارزها ثابت بوده است، گفت: تنها نرخ درهم امارات متحده عربی که در ایران ارتباط مستقیم با نرخ دلار دارد، متناسب با نرخ دلار روند کاهشی داشته است.هرچند تحولات سیاسی اخیر نرخ دلار را کاهش داده اما این روند نرخ آن را به ۱۳۰ هزار ریال نخواهد رساند، با این حال نرخ دلار، روند کاهشی خود را ادامه خواهد داد و تا مدتی افزایش نخواهد یافت.
کارشناس اقتصادی دبیرخانه کمیسیون برنامه ریزی، هماهنگی و نظارت بر مبارزه با قاچاق کالا و ارز خراسان رضوی پیش‌بینی مدت زمان روند کاهشی نرخ دلار را خیلی دشوار دانست و ادامه داد: در شرایط کنونی مهمترین مولفه‌ای که روی نرخ دلار اثر می‌گذارد، در وهله نخست انتظارات مردم برای کاهش نرخ دلار است و در مرحله بعد، سیاستهای بانک مرکزی و وزارت صنعت، معدن و تجارت در خصوص تامین ارز مورد نیاز بازار، ارز مورد نیاز واردکنندگان و نرخ سود بانکی می‌باشد.
وی گفت: در صورتی که نرخ بهره بانکی تغییر نکند، عرضه ارز توسط بانک مرکزی ادامه یابد، دلار روند کاهشی قیمت خود را حفظ خواهد کرد اما پیش‌بینی اینکه کاهش نرخ دلار چقدر ادامه خواهد داشت، منطقی و دقیق نیست.کاهش نرخ دلار به نفع بازار سرمایه بویژه بورس است، سرمایه‌هایی که پیشتر از بورس به سوی معامله دلار و خودرو گرایش یافتند، با واقعی شدن نرخ دلار و قیمت خودرو و عدم افزایش نرخ بهره بانکی به سوی بورس هدایت خواهند شد.
شیوه‌نامه جدید بانک مرکزی در خصوص "ارز قابل حمل، نگهداری و مبادله در داخل کشور" دست نهادهای نظارتی را برای مقابله با دلالان ارز و خرید و فروش غیرقانونی آن در شهر مشهد بسته و با مشکل قانونی بزرگی مواجه کرده است.

در زمانی که افراد برای خرید یا فروش به بازار غیررسمی در خیابان امام خمینی (ره) مشهد هجوم می‌آورند، اگر افراد موثر در این بازار توسط نیروی انتظامی دستگیر هم بشوند، با توجه به این قانون محکومیت قضایی نخواهند داشت.
ماموران، بازرسی، مراقبت و شناسایی افراد موثر در بازار غیررسمی ارز در مشهد را انجام می‌دهند و افراد حرفه‌ای را شناسایی کرده‌اند اما از آنجا که این افراد از قانون اطلاع دارند، ارز کمتر از ۱۰ هزار یورو به همراه می‌آورند لذا دستگیری آنان فایده‌ای ندارد.