افزایش پول سرگردان بازار در سال 99 با رشد حساب جاری 5 برابر سپرده بلندمدت

خبراقتصادی  – محسن شمشیری
 از سوی دیگر، بدهی دولت به بانک ها 40 درصد و بدهی دولت به بانک مرکزی 18 درصد رشد کرده است و مطالبات معوق نیز به رقم 207 هزار میلیارد تومانی رسیده و در شش ماه اول 99 رشد 15.8 درصدی داشته است
طبق اطلاعات منتشر شده از بانک مرکزی درباره آمارهای اقتصادی در پایان شهریور امسال، نقدینگی در این زمان از ۲۸۹۵ هزار میلیارد تومان عبور کرده است. از این رقم سپرده کوتاه مدت864 هزار میلیارد تومان با رشد 39 درصدی یکساله و 22 درصدی شش ماهه، سپرده بلندمدت1208 هزار میلیارد تومان با رشد18 درصدی یکساله و 5 درصدی شش ماهه، سپرده دیداری شامل حساب جاری و چک رقم 540 هزار میلیارد تومان با رشد 90 درصدی یکساله و 47 درصدی شش ماهه بیشترین سهم را در ترکیب نقدینگی داشته اند.
به عبارت دیگر، تمایل مردم به نگهداری پول به صورت چک و حسابجاری برای خریدهای سریع و نقدینگی در جریان به شدت رشد کرده و در یکسال اخیر تقریبا دو برابر شده است و 540 هزار میلیارد تومان در حساب های جاری و چک ها در حال گردش است تا به سرعت بتواند خریدهای مورد نظر را انجام دهد. از سوی دیگر، حساب کوتاه مدت در کارت های الکترونیکی بانک ها نیز رشد 39 درصدی داشته و 864 هزار میلیارد تومان است که برای پرداخت های اینترنتی مورد استفاده قرار می گیرد و با این که سود اندکی دارد اما تمایل مردم به آن زیاد بوده است. جالب این است که حساب بلندمدت با سود 15 درصدی رشد اندک 18 درصدی در یکسال اخیر داشته و این موارد نشان می دهد که مردم به سود بانکی توجه اندکی نشان داده اند و تمایل مردم به حساب های کوتاه مدت و حساب جاری افزایش یافته و حجم نقدینگی سرگردان و در جریان رشد زیادی داشته است.
بانک مرکزی با انتشار گزیده آمارهای اقتصادی در پایان شهریور ۹۹، حجم نقدینگی را ۲۸ هزار و ۹۵۸ هزار میلیارد ریال اعلام کرد که نسبت به اسفند سال ۹۸ معادل ۱۷ درصد افزایش نشان می‌دهد. این در حالی است که این افزایش در دوره مشابه سال گذشته ۳۶ درصد بوده است. از نقدینگی 2 هزار و 895 هزار میلیارد تومانی شهریورماه  2 هزار و 295 هزار و 190 میلیارد تومان سهم شبه پول و 600 هزار و 700 میلیارد تومان سهم پول بوده است.میزان اسکناس و مسکوک در دست اشخاص هم با 1.9 درصد کاهش نسبت به ماه مشابه سال قبل، 59 هزار و 960 میلیارد تومان شده است.
حجم پایه پولی در پایان شهریور به 372 هزار و 60 میلیارد تومان رسیده که در مقایسه با ماه مشابه سال قبل 26 درصد و در 6 ماهه اول سال جاری 5.4 درصد رشد داشته است. ضریب فزاینده نیز به 7.78 رسیده است.
آنطور که گزیده آمار اقتصادی بانک مرکزی از پایان شهریورماه امسال نشان می‌دهد، سهم پول و شبه پول از این میزان نقدینگی به ترتیب ۶۰۰ هزار و ۷۰۰ میلیارد و ۲ هزار و ۹۵۱ و ۱۹۰  میلیارد تومان که هر یک نسبت به شهریور  پارسال ۸۰ و ۲۸ درصد افزایش یافته است.  از سوی دیگر، میزان پول و شبه پول در شهریور امسال در مقایسه با اسفند سال گذشته به ترتیب ۴۰.۶ و ۱۲.۲ درصد رشد داشته‌اند.  
همچنین، میزان نقدینگی در پایان شهریور امسال در مقایسه با شهریور پارسال ۳۶.۲ درصد و نسبت به اسفند سال گذشته معادل ۱۷.۱ درصد افزایش یافته است.  
سپرده‌های جاری در شهریور امسال رشد ۹۰ درصدی و سپرده‌های پس‌انداز رشد ۲۸ درصدی را نسبت به مدت مشابه سال گذشته داشت؛ همچنین رشد سپرده‌های کوتاه‌مدت به بیش از دو برابر رشد سپرده‌های بلندمدت رسید.
بانک مرکزی با انتشار گزیده آمارهای اقتصادی، ارقام عمده پولی و اعتباری شهریور ۹۹ را منتشر کرد. براساس این گزارش در بخش سپرده‌های دیداری شاهد رشد بیش از ۹۰ درصدی میزان سپرده ها در شهریور ۹۹ نسبت به شهریور ۹۸ هستیم. سپرده های جاری شهریور ۹۹ با رقم ۴۸۳۸ هزار میلیارد ریال به ثبت رسید که این میزان در شهریور ۹۸ حدود ۲۴۷۷ هزار میلیارد ریال بود که با تغییر ۹۵ درصدی مواجه شد

خالص چک‌ها در شهریور امسال نیز ۱۵۵ هزار میلیارد ریال و در مدت مشابه سال قبل ۴۴ هزار میلیارد ریال بود که حاکی از افزایش ۲۵۱ درصدی است. علاوه بر این،‌ در بخش سایر نیز با رشد بیش از ۳۲ درصدی روبرو هستیم که میزان آن در شهریور امسال به ۴۱۴ هزار میلیارد ریال رسید.

پس‌اندازهای بانکی

در بخش سپرده های غیردیداری، پس‌اندازها رشد کمتری نسبت به بخش سپرده های جاری داشته است. در این بخش،‌ حجم سپرده ها در شهریور ۹۹ حدود ۲۲۹۵۱ هزار میلیارد ریال بود که نسبت به شهریور ۹۸ رشد ۲۸ درصدی داشت. همچنین حجم سپرده های قرض الحسنه پس انداز در شهریور۱۷۰۵ هزار مییارد ریال بود که نسبت به مدت مشابه سال قبل رشد ۵۱ درصدی را تجربه کرد.

براساس آمارهای بانک مرکزی، میزان سپرده ها در صندوق پس انداز مسکن نیز رشد ۲۵ درصدی را ثبت کرد به نحوی که حجم این بخش در شهریور ۵۴.۷ هزار میلیارد ریال و در شهریور ۹۸،‌ ۷۳ هزار میلیارد ریال بود.

از سوی دیگر حجم سرمایه گذاری مدت دار در شهریور ۲۰۷۲۳ هزار میلیارد ریال بود که به نسبت ۱۶۴۴۵ هزار میلیارد ریال شهریور ۹۸ با ۲۶ درصد رشد همراه بود.

در میان سپرده‌های سرمایه‌گذاری مدت‌دار نیز رشد سپرده‌های کوتاه‌مدت به بیش از دو برابر رشد سپرده‌های بلندمدت رسید. این سپرده‌ها در یک سال منتهی به شهریور ۹۹، ۳۹.۲ درصد افزایش داشت که در مقابل رشد سپرده‌های بلندمدت ۱۸ درصد بود. براساس این آمارها، حجم سرمایه گذاری مدت‌دار کوتاه مدت شهریور ۹۹ نیز ۸۶۴۱ هزار میلیارد ریال و شهریور ۶۲۰۶ هزار میلیارد ریال بود.

در شهریور ۹۹ حجم سرمایه گذاری مدت‌دار بلند مدت ۱۲۰۸۲ هزار میلیارد ریال بود که به نسبت شهریور ۹۸ با میزان ۱۰۲۳۹ هزار میلیارد ریال،‌ رشد ۱۸ درصدی داشت.

پول در دست مردم

آخرین آمارهای بانک مرکزی نشان می‌دهد اسکناس و مسکوک در دست اشخاص رشد ۲۰ درصدی داشته به نحوی که از ۴۹۸.۶ هزار میلیارد ریال شهریور ۹۸ به ۵۹۹ هزار میلیارد ریال شهریور ۹۹ رسید.

حجم پول در شهریور ۹۹ به رقم ۶۰۰ هزار میلیارد تومان رسیده که به نسبت مدت مشابه سال گذشته رشد ۸۰.۲ درصد را ثبت کرده است. این میزان در شهریور ۹۸ با رقم ۳۳۳۳هزار میلیارد ریالی به ثبت رسید.

جزء دوم نقدینگی شبه‌پول است که در واقع آمار پول‌ها در حساب بانکی را نشان می‌دهد که پیش تر نیز به آن اشاره شد. براساس آمار شهریور ماه بانک مرکزی،‌ شبه‌پول به رقم ۲۲۹۵ هزار میلیارد تومان رسیده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته رشد ۲۸ درصدی را به ثبت رساند. این میزان در شهریور ۱۷۹۳۰ هزار میلیارد ریال بود.

بررسی آمار عملکرد بانک‌ها و موسسات اعتباری کشور بیانگر این است که مبلغ کل تسهیلات اعطایی در شهریور سالجاری در مقایسه با اسفند سال گذشته رشد ۱۸.۸ درصدی داشته است.  
طبق اطلاعات منتشر شده از سوی بانک مرکزی تسهیلات اعطایی بانک‌ها و موسسات اعتباری تا پایان شهریور امسال، معادل ۱۹۱۲ هزار و ۸۰۰ میلیارد بوده که نسبت به اسفند سال گذشته با رشد ۱۸.۸ درصدی مواجه شده است.
همچنین، تسهیلات قرض‌الحسنه ۸.۶ درصد از کل تسهیلات اعطایی بانک‌ها و موسسات اعتباری قرض‌الحسنه را تشکیل داده و حجم عمده عملکرد تسهیلاتی بانک‌ها مربوط به فروش اقساطی با ۲۷.۷ درصد و مشارکت مدنی با ۱۸.۸ درصد است.
به لحاظ عددی در پایان شهریور ماه سال جاری ۱۶۴ هزار و ۱۰۰ میلیارد تومان از کل تسهیلات اعطایی بانک‌ها و موسسات اعتباری کشور قرض‌الحسنه بوده که این میزان نسبت به اسفند ماه سال ۱۳۹۸ که ۱۱۵ هزار و ۷۰۰ میلیارد تومان بوده، ۴۱.۸ درصد رشد نشان می‌دهد.

از سوی دیگر، بانک‌های تجاری در کل ۳۰۸ هزار و ۸۰۰ میلیارد تومان تسهیلات پرداخت کرده‌اند که با رشد ۱۴.۲ درصدی مواجه شده و سهم وام‌های قرض‌الحسنه از این میزان تسهیلات ۳۸ هزار و ۹۰۰ میلیارد تومان است که اعطای این وام از سوی بانک‌های تجاری در پایان سال گذشته ۵۳.۷ درصد افزایش یافته است.گفتنی است که ۱۲.۶ درصد از وام‌های بانک‌های تجاری را قرض‌الحسنه تشکیل می‌دهد.  
در بانک‌های تجاری کشور نیز، سهم عمده تسهیلات پرداختی مانند بانک‌ها و موسسات اعتباری مربوط به فروش اقساطی به میزان ۳۸.۶ درصد است که رقم آن ۱۱۹ هزار و ۲۰۰ میلیارد تومان در پایان شهریور ۱۳۹۹ بوده است. این میزان در اسفند سال ۱۳۹۸ معادل ۱۱۵ هزار میلیارد تومان بود.
علاوه براین، ۹.۹ درصد تسهیلات بانک‌های تجاری به رقم ۳۰ هزار و ۶۰۰ میلیارد تومان در پایان شهریور ماه به تسهیلات جعاله اختصاص داشته که این رقم در اسفندماه سال قبل ۲۹ هزار و ۸۰۰ میلیارد تومان بوده است. به صورت کلی، سهم عمده تسهیلات پرداختی بانک‌های تجاری در پایان شهریور ۱۳۹۹ به فروش اقساطی، جعاله و مشارکت مدنی اختصاص یافته است.

همچنین، بررسی عملکرد بانک‌های تخصصی در پرداخت تسهیلات تا پایان شهریور سالجاری نشان دهنده این است که تسهیلات اعطایی با ۸.۹ درصد افزایش از رقم ۳۲۰ هزار و ۹۰۰ میلیارد تومان به عدد ۳۴۹ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان رسیده است که سهم تسهیلات قرض‌الحسنه از این میزان تسهیلات اعطایی بانک‌های تخصصی معادل ۱۶ هزار و ۹۰۰ میلیارد تومان بوده که با افزایش ۳۹.۱ درصدی در مقایسه با سال ۱۳۹۸ مواجه شده است.گفتنی است که ۴.۹ درصد از وام‌های بانک‌های تخصصی را قرض‌الحسنه تشکیل می‌دهد.  

بزرگترین بخش تسهیلات پرداخت شده در بانک‌های تخصصی کشور مربوط به فروش اقساطی می‌شود به نحوی که در پایان شهریورماه سال جاری ۴۶.۴ درصد کل تسهیلات اعطایی این بانک‌ها به رقم ۱۶۲ هزار و ۱۰۰ میلیارد  تومان در بخش فروش اقساطی بوده و این رقم در اسفندماه سال ۱۳۹۸ به میزان ۱۵۷ هزار و ۲۰۰ میلیارد تومان بود.

بانک‌های تخصصی نیز در بخش مشارکت مدنی تسهیلات قابل توجهی پرداخت کرده‌اند به نحوی که ۱۳.۵ درصد کل منابع تسهیلاتی این بانک‌ها در پایان شهریور امسال به میزان ۴۷ هزار میلیارد تومان در این بخش پرداخت شده است.

طبق این گزارش، بررسی تسهیلات اعطایی بانک‌های غیردولتی و موسسات اعتباری در پایان شهریور امسال نشان می‌دهد که تسهیلات این بانک با ۲۳.۲ درصد رشد به رقم ۱۲۵۴۴ هزار و ۴۰۰ میلیارد تومان رسیده است و سهم تسهیلات قرض‌الحسنه از این میزان تسهیلات معادل ۸.۶ درصد ( ۱۰۸ هزار و ۱۰۰ میلیارد تومان) بوده که اعطای این نوع تسهیلات در این نوع بانک‌ها در شهریور امسال ۳۸.۴ درصد رشد داشته است.همچنین، ۲۲.۶ درصد کل اعتبارات ارائه شده به متقاضیان در بخش مشارکت مدنی این بانک به رقم ۲۸۳ هزار و ۶۰۰ میلیارد تومان بوده است.