ثروت هاي پنهان ايران خودرو

خبراقتصادی: هم چنان كه زندگي انسان ها فراز و نشيب دارد، زندگي بنگاه هاي اقتصادي نيز بالا و پايين دارد و در طول زمان، يك نواخت نيست. هر بنگاه اقتصادي در هر نقطه از جهان، بسته به شرايط اقتصاد كلان و بحران هاي بازار، با مشكلاتي روبه رو شود. حال اگر اين بنگاه اقتصادي صنعت خودروسازي باشد، هم از نوسان هاي اقتصادي بيشتر اثر مي گيرد و هم به نوبه خود روي ساير صنايع پسين اثر مي گذارد.

ميزان توليد و به تبع آن فروش، مهم ترين كاركرد و ويژگي يك بنگاه خودوريي است كه به چشم مشتريان و افكار عمومي مي آيد. به همين دليل در شرايط بحران اقتصادي كه توليد خودروسازي كاهش پيدا مي كند، همگان از جمله سهامداران ممكن است اميد خود را نسبت به بنگاه از دست بدهند. در چنين شرايطي ممكن است سهامداراني كه سرمايه شان را به صورت خريد سهام در اختيار بنگاه خودروسازي قرار داده اند، واكنش هاي توام با ناراحتي و خشم نشان دهند.

چنين واكنش هايي ناشي از عميق نبودن شناخت ماهيت اين صنعت است كه بخش بزرگي از مسووليت آن نيز، به مديران و گردانندگان صنعت باز مي گردد. حال براي اين كه شناخت افكار عمومي و مشتريان، همه جوانب صنعت خودروسازي را در بر گيرد، لازم است از زاويه ديگري به اين صنعت نگريسته و ابعاد ناديده آن ديده شود.

 دارایی نامشهود به آن دسته از دارایی هایی اتلاق می شود که به طور فیزیکی قابل مشاهده و دسترسی نیست و در دنیای امروز بخش عظیمی از دارایی شرکت ها و سازمان ها را شامل مي شود. براي موفقیت در کسب وکار، یک بنگاه اقتصادی همزمان با مدیریت و کنترل دارایی های مشهود به مقوله دارایی های نامشهود نیز مي پردازد. اصولا دارایی های نامشهود در قالب عناوین زیر قابل دسته‌بندی هستند:

جدا از ميزان توليد و روند رشد آن، هر شركت خودروسازي در دوران فعاليت خود جايگاهي را در اذهان مردم به خود اختصاص مي دهد كه ناشي از تجربه مشتريان با محصولات آن شركت است. اين جايگاه باعث مي شود، تا برند يا نام تجاري ارزش ويژه داشته و بحران هاي اقتصادي و كاهش توليد ناشي از آن، نتواند ديدگاه مشتريان را نسبت به نام تجاري شركت مخدوش سازد.

ايران خودرو با دست يابي به دانش فني طراحي خودرو كه در نخستين گام با سمند اتفاق افتاد، توانست محصول خود را در بازار جهاني عرضه كند و امروز نشان ايران خودرو در بسياري كشورها شناخته شده است. در دهه 80 ايران خودرو در شش كشور در قاره هاي مختلف جهان پايگاه هاي توليد سمند را ايجاد و در بسياري كشورهاي ديگر نيز عرضه محصول آماده را آغاز كرد. اين موضوع نام ايران خودرو را در بازار خارج بر سر زبان ها انداخت.

در ظاهر اين موضوع چيزي عايد سهامداراني كه به سود نقدي عادت كرده اند، نمي كند، اما نشان دهنده اعتبار و توان شركت براي غلبه بر مشكلات و جبران ناكامي هاي ناشي از بحران هاي اقتصادي است. البته اين موضوع در كنار حمايت هايي كه انتظار مي رود در دوران ركود از اين صنعت به عمل مي آيد، آينده بهتري را در پيش روي شركت قرار مي دهد. در بحران اقتصادي غرب در سال هاي 2008 و 2009 دولت ها به حمايت از صنايع خودروسازي برآمدند، چرا كه نسبت به ارزش برند و هم چنين جايگاه اين صنعت در اقتصاد كلان آگاهي داشتند.

برند یا نام تجاری كه قابل ارزش يابي و قيمت گذاري هم هست، از مهم ترین دارایی‌های بنگاه به شمار می‌آید و ضمن ايجاد ارزش برای سهامداران، انتخاب مصرف‌كنندگان را نيز هدایت می‌كند. نام تجاري بر وفاداری مشتریان می‌افزاید، ورود به بازار جدید و افزایش قیمت محصول را امكان پذیر می‌سازد و نخبگان را نيز به كار جذب می كند.

تمايل شركت هاي مختلف جهاني براي همكاري مشترك با ايران خودرو از ديگر نشانه هاي اعتبار برند ايران خودرو به شمار مي رود. هرچند بسياري شركت ها، به دليل تحريم هاي اعمال شده از سوي غرب به ايران، از اين همكاري ها بازمانده اند، اما اين موضوع چيزي از واقعيت ارزش برند ايران خودرو كم نمي كند.

دانش فنی، از ثروت هاي بزرگ بنگاه اقتصادي است كه از طريق طراحي و عرضه محصولات و سيستم هاي جديد خود را نشان مي دهد. ايران خودرو در ابتدا با طراحي سمند، به دانش فني طراحي بدنه خودرو دست يافت و مالك نخستين خودروي ملي ايران شد. در مرحله بعد، طراحي و توليد قواي محركه ملي در ايران خودرو آغاز شد كه نتيجه آن عرضه موتور اي. اف. 7. در سه نسخه معمولي، توربوشارژ و 1400 سي سي است. تجربه موتور اي. اف. 7. ايران خودرو را به توان طراحي و توليد موتور ديزل سواري نيز مجهز كرد و اين موتور امروزه آماده نصب  بر روي خودروهاي سواري است.

دانش فني، مجموعه‌ای از اطلاعات سودمند، محرمانه، تازه و با ارزش فنی و اقتصادی را در بر مي گيرد که برای تولید محصول یا ارائه خدمات مشخص، لازم باشد. دانش فنی یا غیرقابل ثبت است و یا عمدا به ثبت نمی‌رسد، اما در دنيا شناخته مي شود؛ مثل اين كه موتور اي. اف. 7. يا خودروي رانا به نام ايران خودرو شناخته شده است.

ايران خودرو دانش فني ساخت انواع قالب هاي خطوط توليد را نيز به دست آورده و تا كنون توليدات شركت هاي قالب هاي صنعتي و قالب هاي پيشرفته ايران خودرو نه تنها در خطوط توليدي مجموعه ايران خودرو نصب شده بلكه به كشورهاي مختلف نيز صادر شده و صرفه جويي ارزي قابل ملاحظه را در بر داشته است.

شركت تام ايران خودرو كه كار خود را از ساخت و نصب تجهيزات خطوط توليد شروع كرد، امروز در زمينه هاي مختلف از جمله نفت و گاز و فولاد و تحهيزات ريلي نيز فعاليت مي كند و به نوبه خود جزو ثروت هاي ارزشمند گروه صنعتي و كشور به شمار مي رود. بخش اعظم ظرفيت سازي هاي ايران خودرو در دهه 80 حاصل اقدامات شركت تام در زمينه ساخت و نصب خطوط توليدي ربوتيك در سالن هاي بدنه سازي و رنگ است.

شركت طراحي موتور از ديگر شركت هاي تابعه ايران خودرو، ضمن كسب دانش فني قواي محركه مختلف خودرويي كه شرح آن رفت، سرگرم توسعه قواي محركه هيبريد و طراحي و ساخت موتورهاي خودروهاي سنگين و يا حتي موتورهاي مورد مصرف در صنايع غير خودرويي است. توسعه و بهبود موتورهاي موجود از ديگر اقدامات و توانمندي هاي شركت ايپكو به شمار مي رود.

دانش فني به همراه خود تجهيزات، سخت افزار و نرم افزار روز جهاني را در پي مي آورد، چرا كه طراحي و ساخت محصولات و سيستم هاي جديد بدون مغزهاي انديشمندي كه تجهيزات مختلف را به كار مي گيرد، امكان پذير نيست. امروزه آزمايشگاه هاي مختلف در گروه صنعتي ايران خودرو در سطح جهاني قابل رقابت هستند. ا

ران خودرو در سال هاي اخير براي توسعه دانش فني از همكاري دانشگاه ها و موسسات تحقيقاتي بهره گرفته و موسسات پژوهشي مشتركي را نيز با دانشگاه هاي معتبر ايجاد كرده كه ضمن تبديل دانش فني به محصول، از امكانات نرم افزاري كشور در حل مشكلات و تحقق اهداف صنعتي خود كمك مي گيرد.

نیروی انسانی متخصص و ماهر دارای ارزشی ویژه و به عنوان یکی از عوامل موثر در ارزش و اعتبار برند شرکت محسوب می‌ شود. كاركنان ايران خودرو به ويژه آنان كه در اين 15 سال جذب شده اند، از مستعدترين و نخبه ترين جوانان ايران به شمار مي روند، زيرا براي ورود به شركت، آزمون ها و دوره هاي خاصي را از سر گذرانده اند كه مهارت هاي مختلف را براي آنان به همراه داشته است. همين امر كه نقش بالايي در موفقيت شركت در سال هاي اخير داشته، باعث شده بسياري از ديگر نخبگان كشور در راه رسيدن به شغل مورد نظر خود، ايران خودرو را در اولويت نخست قرار دهند. اين تجربه براي كاركنان ايران خودرو عادي است كه جوانان و تحصيل كردگان جوياي كار را مشتاق مشغول به كار شدن در اين گروه صنعتي ببينند.

شركت هایی با نام تجاری قوی بهتر می توانند نخبگان را جذب كنند. در سال ۱۹۹۸ مركز مشاوره مدیریت مرسر(MMC) از فارغ التحصیلان كارشناسی ارشد مدیریت بازرگانی نظرخواهی كرد كه چه عاملی بر تصمیم استخدام‌شان تاثیر گذاشته است. پاسخ‌دهندگان به این نظرخواهی نام تجاری و شهرت شركت را عامل شماره یك تاثیرگذارنده بر انتخابشان دانستند. در واقع نام تجاری شركت حداقل ۲۵ درصد بیشتر از سایر عوامل دیگر نظیر حقوق، نوع كار، فرهنگ شركت، فرصت های ترفیع و تشویق، امتیاز كسب كرد.

از سوي ديگر به ازاي توليد هر خودرو، سه شغل ايجاد مي شود و ايجاد اشتغال به معني كسب درآمد و ارتقاي سطح زندگي شهروندان است كه وقتي عميق تر به اين مقوله بنگريم، لزوم حمايت از اين صنعت را در شرايط خاص بيشتر درك مي كنيم.

ارزش برند ايران خودرو

چند سال پيش يك موسسه بين المللي برند ايران خودرو را ارزش گذاري كرد، كه در آن زمان اين ارزش برابر 400 ميليارد برآورد شد. ايران خودرو در چهار پنج سال اخير در نتيجه بهره گيري از سيستم هاي توليدي و افزايش بهره وري، كمترين افزايش قيمت را نسبت به تورم كلي اقتصاد روي محصولات خود اعمال كرد. اما اين امر به اين معنا نيست كه ارزش برند نيز ممكن است همان باشد كه در آن زمان برآورد شد. ارزش برند كه بر عوامل شرح داده شده در بالا استوار است، امروز بايد بسيار بيشتر از اين عدد باشد. چرا كه هم تجهيزات پيشرفته مورد استفاده در خطوط توليد ارزش بيشتري پيدا كرده، هم فضاي فيزيكي و هم خودروهاي جديدي كه در اين سال ها طراحي و ساخته شده است. اگر ظرفيت سازي هاي ايران خودرو در نيمه دهه 80 مبلغ خاصي را در بر داشت، امروزه اگر همان سرمايه گذاري ها بخواهد انجام شود، با توجه به وضعيت كلي قيمت ها حداقل سه برابر هزينه خواهد داشت. به همين دليل مي توانيم امروزه با اطمينان از اين حرف بزنيم كه ارزش برند ايران خودرو در امروز نيز بيش از سه برابر رقمي باشد كه چهار سال پيش برآورد شده است. در كنار اين ها، طراحي دومين و سومين محصول  برند ملي، ايران خودرو را به زنجيره و دانش فني كامل طراحي و توليد خودرو و پلاتفرم مطابق با استانداردهاي روز جهاني مجهز كرد و هر خودرو يا سيستم خودرويي جديدي كه ارايه مي شود، بر ارزش و اعتبار برند ايران خودرو مي افزايد.

خودروسازان از طريق افزايش مشتري و توليد، براي ماندن درصحنه رقابت جهاني، دست و پنجه نرم مي كنند و درآينده اي نزديك، نجات يافتگان اين رقابت، شركت هايي خواهند بود كه يا بتوانند خود را با برند سرآمدشان معرفي يا محصولات خود را با قيمت هاي مناسب تر و كيفيت بهتر ارايه كنند .

اگر شركت ها تصميمي براي دنبال كردن يكي از اين دو راهبرد را نداشته باشند در اين بازار پر رقابت محكوم به شكست خواهند بود.  از سوي ديگر تنها عرضه محصول عالي موفقيت در بازار را تضمين نمي كند و خودروسازان براي موفقيت در بازار نيازمند هر دو جنبه تمايز در محصول و ارزش برند هستند .

ارزش برند خودرو سازان به عنوان سرمايه نامحسوس آنان محاسبه و در حساب هاي مالي ثبت مي شود . ارزش و اعتبار برند ايران خودرو مرهون تلاش هاي چند سال اخير اين شركت براي حضور در بازارهاي پر رقابت جهاني است .

گروه صنعتي ايران خودرو براي اين كه در عرصه جهاني پا را فراتر بگذارد، بايد يک برندقوي صاحب فناوري برترداشته باشد. دراين ميان مديريت اين گروه صنعتي سعي کرده خودرا با برخي بازارهاي بين‌المللي تطبيق داده و معتقد است براي ادامه اين مسير، بايد سرعت توسعه و پيشرفت فناوري بيشتر شود.