ریشه رشد مشاغل غیررسمی‌ کجاست؟

خبراقتصادی-حسن صادقی: بخش قابل‌توجهی از بازار کار در اختیار مشاغل غیررسمی است که در هیچ کجا ثبت نشده و نظارتی هم در مورد آن صورت نمی‌گیرد. اینها مشاغلی هستند که نه شناسنامه مالیاتی و نه شناسنامه بازرسی یا بیمه‌ای دارند.

البته اینگونه مشاغل بیشتر در دولت‌های نهم و دهم خود را نشان داده که به نسبت سایر دولت‌ها بیشتر شده است. این در حالی است که دولت نهم مدعی ایجاد اشتغال میلیونی است که با وجود شاخص‌های تعریف شده برای اشتغالزایی، در جمع حدود چند صد هزار فرصت شغلی در طول فعالیت‌های دولت‌های نهم و دهم خود را نشان داده است.

 در همین میان باید تاکید کرد که در مراکز غیرنظارتی و غیررسمی این رقم متفاوت است تا جایی که شاهد آن هستیم که حدود چندین هزار نفر به صورت مسافرکش یا کارگر کارگاه‌ها به صورت مشاغل غیررسمی مشغول به کار هستند. این افراد در بسیاری از مواقع، در شرایط سخت کار می‌کنند و مولفه‌های تعریف شده بازار کار را ندارند. باید تاکید کرد که این مسئله ناشی از ایجاد فشار کسب‌و‌کار در مشاغل غیررسمی است، چرا که این بخش پر سودترین و کم‌پرداخت‌ترین بخش بازار کار است. در بیان علت وجود این مشاغل غیررسمی باید تاکید کرد که نبود یک نگاه نظارتی به اشتغال و بازار کار در ایجاد این مشاغل تاثیرگذار است.

در حقیقت وقتی بازار رسمی کار با موانعی روبرو می‌شود، شاهد سوق یافتن بازار کار به سمت مشاغل غیررسمی خواهیم بود که دولت خود به عاملی برای تشدید آن تبدیل شده است، حتی در مورد مسکن مهر نیز اگر بررسی دقیقی صورت گیرد، شاهد آن خواهیم بود که بخش اعظم اشتغال صورت گرفته در این طرح، غیررسمی است چراکه در غیر این صورت ‌باید کلیه افراد بیمه می‌شدند، حتی نمودارهایی که در مورد اشتغالزایی بازار کار عنوان می‌شود، مبین اشتغال رسمی نیست.

 در شرایط فعلی شاهد آن هستیم که طبق برآوردها حدود 150 هزار میلیارد تومان گردش نقدینگی در اقتصاد زیرزمینی وجود دارد که بر مبنای این آمار ‌باید حدود 5/1 میلیون شغل ایجاد شده باشد که البته شاهد آن نیستیم. مشکل اصلی این است که نگاه دولت به اقتصاد، یک نگاه تک محصولی است. اگر دولت به سمت اقتصاد مردم محور و مردم سالارانه حرکت کند، می‌تواند به سرمایه‌های کوچک توجه کند. این در حالی است که در شرایط فعلی شاهد عقب ماندگی دولت در زمینه تعاونی‌ هستم.

حرکت به سمت تعاونی‌های تولیدی در نهایت به زایش سرمایه و در نتیجه زایش اشتغال منجر می‌شود. مسئله مهم دیگر توجه به درآمدهای نفتی است که نمی‌‌تواند اشتغال ماندگار را برای کشور به همراه داشته باشد. دولت آینده باید اقتصاد را تولید محور کند و سرمایه‌‌های خود را به سمت سرمایه‌های خرد حرکت دهد و آن را وارد چرخه تولید کند. تنها در صورت احیای تولید است که می‌توانیم شاهد از بین رفتن اشتغال پنهان شویم

* کارشناس بازار کار