سازوکار قیمت‌گذاری خودرو

 

در نظام قیمت‌گذاری یک شورای عالی رقابت وجود دارد و یک سازمان حمایت تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان که معمولا قیمت‌ها در آنجا مشخص می‌شود. در این مورد باید توجه کرد که شورای رقابت شورایی است که وظیفه اصلی‌اش قیمت‌گذاری نیست بلکه این شورا زمانی وارد کار می‌شود که برخی از تولیدکنندگان یک کالای خاص با تشکیل یک کارتل، انحصار در تولید و قیمت کالایی را در دست گرفته باشند و به دلیل انحصار خود، قیمت‌ها را بی‌جهت افزایش دهند. در این حالت در صورت شکایت مصرف‌کنندگان این شورا می‌تواند بر قیمت‌گذاری نظارت کند و مانع سوءاستفاده تولیدکنندگان از قیمت‌ها شود. در غیر این صورت یا قیمت‌گذاری باید توسط سازمان حمایت تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان انجام شود یا در صورت وجود یک بازار رقابتی آزاد، بازار تعیین‌کننده قیمت‌ها باشد. اما مسلم آن است که شورای رقابت حق قیمت‌گذاری در بازار را ندارد. تنها زمانی که اعلام می‌کند قیمت محصول یا کالایی بالا است باید قیمتی را هم برای آن پیشنهاد بدهد.موضوع مورد مناقشه در شرایط کنونی نحوه و متولی قیمت‌گذاری در بازار خودرو است. اولین موضوعی که در این خصوص مطرح می‌شود انحصار در تولید خودرو است. اکنون تولید خودروی داخل ما در دست 2 خودروساز بزرگ است. در ماه‌های اخیر هم بازار خودرو دچار افزایش قیمت شد. بر این اساس اولین سوال این است که آیا خودروسازان از انحصار تولید خود در افزایش قیمت‌ها سوءاستفاده کرده‌اند یا نه؟ تغییر نرخ ارز مرجع به مبادله‌ای و افزایش قیمت ارز باعث چند برابر شدن هزینه‌های تولید خودرو در کشور شد. از طرف دیگر افزایش قیمت‌ها به واسطه نوسان‌های ارزی نه تنها بازار خودرو بلکه تمام بازارهای دیگر را هم با افزایش قیمت و تورم مواجه کرد. طبیعتا در این اوضاع خودروسازان نمی‌توانند قیمت خودروهای تولیدی را در حد گذشته نگه دارند. پس افزایش قیمت‌ها طبیعی است، اما اینکه تا چه حد مجاز به افزایش قیمت بوده‌اند موضوعی است که باید توسط کارشناسان تعیین شود. اگر به‌دلیل انحصار قیمت‌ها بالا رفته باشد شورای رقابت می‌تواند وارد عمل شود، در غیر این صورت این شورا براساس وظیفه و نقش قانونی خود حق ورود به قیمت‌گذاری را ندارد و سازمان حمایت یا بازار آزاد باید تعیین‌کننده قیمت‌ها باشد. قیمت خودرو زمانی می‌تواند در بازار تعیین شود که بازار رقابتی بوده و واردات خودرو به کشور آزاد و تعرفه‌های وارداتی هم کم باشد. اما اکنون نه بازار رقابتی است و نه واردات آزاد. از طرف دیگر بر اساس آماری که خود خودروسازان می‌دهند ظرفیت تولیدی واحدهای خودروساز تا 50 درصد کاهش یافته و خودروسازان با نیمی از ظرفیت خود تولید می‌کنند. این به آن معناست که تقاضا بیش از عرضه است و در این شرایط اگر قیمت‌گذاری را به خودروساز و بازار آزاد بدهند قطعا کمبود تولید و انحصار، قیمت‌ها را بالا می‌برد. یعنی زمانی می‌توانیم قیمت‌گذاری را به بازار آزاد بسپاریم که واحدهای خودروساز با 90 درصد ظرفیت تولیدی خود فعالیت کنند. اما اکنون و درشرایط فعلی بهترین کار آن است که قیمت‌ها در بازار خودرو توسط سازمان حمایت تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان تعیین شود.