66 درصد تسهيلات جديد بانك ها در دوسال اخير جذب تهران شده است / 2500 هزار ميليارد تومان سپرده بانكي در دي 98

  اقتصاد گردان  – محسن شمشيري
بانك هاي تهران عملا از 1344 هزار ميليارد تومان سپرده، به ميزان 1131 هزار ميليارد تومان يعني 84 درصد سپرده ها را تسهيلات پرداخت كرده اند و 16 درصد يا 213 هزار ميليارد تومان را براي سپرده قانوني و نقدينگي مورد نياز شعب حفظ كرده اند. از اين رقم معادل 127 هزار ميليارد تومان 9.4 درصد سپرده ها را سپرده قانوني و 86 هزار ميليارد تومان يا 6.4 درصد كل سپرده ها را عنوان نقدينگي مورد نياز شعب يا سقف اعتباري حفظ كرده اند. اين نسبت ها از ميانگين بانك ها و استان هاي كشور فاصله دارد و در حاليكه نسبت تسهيلات در كشور 78 درصد است در تهران به 93 درصد رسيده است. همچنين در حالي كه 19 درصد سپرده ها در بانك ها باقي مانده اين سهم در تهران بيش از 6 درصد بوده است و  در عين حال در حالي كه سپرده قانوني در بانك هاي كشور بالاي 10.3 درصد بوده در تهران 9.4 درصد بوده است.    

 نكته مهم در مورد وضعيت سپرده تسهيلات استان ها توجه به اين مطلب است كه از دي 96 كه بخش عمده رشد تسهيلات بانك ها به دليل رشد قيمت ها در بازار ارز و طلا و نوسان قيمت ها متوجه تهران بوده و نسبت تسهيلات را در تهران به شدت افزايش داد، تاكنون همچنان نسبت تسهيلات در تهران همچنان بالاست و نسبت تسهيلات در استان تهران به سپرده بعد از كسر سپرده قانوني معادل 93 درصد گزارش شده است.
به عبارت ديگر، از رقم 1344 هزار ميليارد تومان سپرده در تهران معادل 127 هزار ميليارد تومان يا 9.45 درصد سپرده ها را سپرده قانوني تشكيل داده است كه از ميانگين كشوري 10.37 درصدي كل بانك ها و استان هاي كشور كمتر است. از سوي ديگر، از رقم 1217 هزار ميليارد توماني سپرده بعد از كسر سپرده قانوني، 92.93 درصد سپرده بعد از كسر سپرده قانوني يعني معادل 1131 هزار ميليارد تومان تسهيلات پرداخت شده است كه نسبت تسهيلات در تهران با رقم نزديك به 93 درصد از عدد 78.6 درصدي ميانگين كل كشور به ميزان بيش از 14 واحد بالاتر است.
نكته مهم ديگر توجه به سهم تهران از كل سپرده ها و تسهيلات كشور است. تهران با رقم 1344 هزار ميليارد تومان سپرده عملا به ميزان 53.4 درصد از كل سپرده هاي 2516 هزار ميليارد توماني كشور سهم دارد. اما با عدد 1131 هزار ميليارد تومان تسهيلات عملا به ميزان 63.8 درصد از كل 1773 هزار ميليارد تومان مانده تسهيلات كل كشور سهم دارد. به عبارت ديگر، تهران با وجود سهم 53.4 درصدي از سپرده هاي بانك هاي كشور، سهم 63.8 درصدي در تسهيلات بانك هاي كشور دارد و سهم آن از تسهيلات، 10.4 واحد بيشتر از سهم تهران در سپرده ها بوده است.
اين نكته نشان مي دهد كه در سال هاي اخير به دليل جذب پول بانك ها و تسهيلات بانك ها در خدمات مالي تهران، و تقاضاي بالاي دريافت تسهيلات در تهران،  عملا بخش عمده اي از رشد تسهيلات بانك ها جذب تهران شده و همين موضوع باعث شده كه نه تنها سهم تهران از تسهيلات بيش از سهم آن از سپرده ها باشد، بلكه نسبت تسهيلات در تهران بالاتر از ميانگين كشور بوده است و  درصد سپرده قانوني و نقدينگي مورد نياز شعب  از كل سپرده بانك هاي تهران، عملا كمتر از ميانگين اين شاخص ها از كل سپرده هاي بانكي كشور است.

آمارهای بانک مرکزی از افزایش ۲۶.۷ درصدی مانده سپرده‌ها و ۲۳.۵ درصدی مانده تسهیلات بانکی در پایان دی ماه ۹۸ نسبت به مقطع مشابه سال قبل حکایت دارد
گزارش بانک مرکزی از وضعیت کل مانده سپرده‌ها و تسهیلات ریالی و ارزی بانک‌ها و موسسات اعتباری در پایان دی ماه سال ۱۳۹۸ حاکی از آن است که مانده کل سپرده‌ها بالغ بر ۲۵۱۶ هزار میلیارد تومان شده که نسبت به مقطع مشابه سال قبل ۵۳۰ هزار میلیارد تومان (۲۶.۷ درصد) و نسبت به پایان سال قبل معادل 449 هزار میلیارد تومان (۲۱.۷ درصد) افزایش نشان می‌دهد. بیشترین مبلغ سپرده‌ها مربوط به استان تهران با مانده ۱۳۴۴ هزار میلیارد تومان و کمترین مبلغ مربوط به استان کهگیلویه و بویراحمد معادل 6790 ميليارد تومان است.
 مانده کل تسهیلات بالغ بر ۱۷۷۳ هزار میلیارد تومان است که نسبت به مقطع مشابه سال قبل ۳۳۷ هزار میلیارد تومان (۲۳.۵ درصد) و نسبت به پایان سال قبل ۲۶۴ هزار میلیارد تومان (۱۷.۶ درصد) افزایش داشته است. بیشترین مبلغ تسهیلات مربوط به استان تهران با مانده ۱۱۳۱ هزار میلیارد تومان و کم‌ترین مبلغ مربوط به استان کهگیلویه و بویر احمد معادل 6470  میلیارد تومان است.

نسبت تسهیلات به سپرده‌ها بعد از کسر سپرده قانونی ۷۸.۶ درصد است که نسبت به مقطع مشابه سال قبل و پایان سال قبل، به ترتیب ۲ و ۲.۷ واحد درصد کاهش نشان می‌دهد. نسبت مذکور در استان تهران ۹۳ درصد و استان کهگیلویه و بویراحمد ۱۰۷.۳ درصد است.
نسبت تسهيلات از 80.6 درصد در دي 97 به 81.3 درصد در اسفند 97 و 78.6 درصد در دي 98 رسيده و نشان مي دهد كه دريكسال نسبت تسهيلات معادل 2 واحد كمتر شده و تمايل بانك ها به تسهيلات دهي نسبت به رشد سپرده ها كمتر شده است و دليل آن كنترل مطالبات معوق، ركود حاكم بر بخش هاي اقتصادي، تاكيد بر كنترل تورم و انضباط مالي، تلاش براي جلوگيري از رشد مطالبات معوق و... بوده است.
به عبارت ديگر، با وجود رشد 26.7 درصدي سپرده ها در يكسال  منتهي به دي 98، ميزان تسهيلات 23.5 درصد رشد كرده است. و با وجود رشد 21.7 درصد در 10 ماه اول سال 98، تسهيلات 17.6 درصد رشد كرده و در 10 ماه اول سال تسهيلات به ميزان 4 واحد رشد كمتر داشته است. اين موضوع نشان مي دهد كه بانك ها در رشد تسهيلات دهي در سال 98 با ترديد يا انضباط و تدبير مواجه بوده اند و يا ركود حاكم بر اقتصاد، فشار كمتري براي دريافت تسهيلات ايجاد كرده است و درنتيجه انتظار مي رود كه با كاهش تقاضاي تسهيلات، نرخ سود بانكي در بازار بين بانكي نيز كمتر شده باشد.
براين اساس، در مجموع معادل 743 هزار ميليارد تومان يا 29.53 درصد كل سپرده ها به عنوان سپرده قانوني و سقف اعتباري يا نقدينگي مورد نياز شعب در بانك ها حفظ شده است. 10.37 درصد كل سپرده ها يعني 261 هزار ميليارد تومان را سپرده قانوني و 19.15 درصد كل سپرده ها يعني 482 هزار ميليارد تومان را نقدينگي مورد نياز شعب بانك ها تشكيل داده است.
بانک مرکزی توضیح داده است که یکی از علل مهم بالا بودن رقم تسهیلات و سپرده‌ها در استان تهران استقرار دفاتر مرکزی بسیاری از شرکت‌ها و موسسه‌های تولیدی سایر استان‌ها در استان تهران بوده و عمده فعالیت‌های بانکی آنها توسط شعب بانک‌ها و موسسه‌های اعتباری استان تهران انجام می‌شود.