افزايش سهم ايجاد و توسعه و خريد كالاي شخصي و كاهش سهم سرمايه در گردش

اقتصاد گردان  – محسن شمشيري
بانک‌ها در سال گذشته ۹۷۵ هزار میلیارد تومان تسهیلات به بخش‌های اقتصادی مختلف کشور پرداخت کرده‌اند. بر اساس تازه‌ترین آمار بانک مرکزی از تسهیلات ارائه‌شده به بخش‌های مختلف اقتصادی تسهیلات پرداختی بانک‌ها به بخش‌های اقتصادی مبلغ حدود ۹۷۵ هزار میلیارد تومان است که در مقایسه با سال قبل از آن مبلغ ۲۰۱ هزار میلیارد تومان، معادل ۲۶ درصد افزایش داشته است.
 هدف از دریافت تسهیلات پرداختی در بخش‌های اقتصادی طی ۱۲ ماهه سال ۱۳۹۸ است. سهم تسهیلات پرداختی در قالب سرمایه در گردش در کلیه بخش‌های اقتصادی طی ۱۲ ماهه سال جاری مبلغ ۵۲۶۱ هزار میلیارد ریال معادل ۵۴ درصد کل تسهیلات پرداختی می‌باشد که در مقایسه با دوره مشابه سال قبل مبلغ ۵۹۴۱ هزار میلیارد ریال معادل ۲۱.۸ درصد افزایش داشته است. سهم تسهیلات پرداختی بابت تأمین سرمایه در گردش بخش صنعت و معدن در ۱۲ ماهه سال جاری معادل ۳۲۱۶۷ هزار میلیارد ریال بوده است که حاکی از تخصیص ۴۱.۲ درصد از منابع تخصیص یافته به سرمایه درگردش کلیه بخش‌های اقتصادی (مبلغ ۵۲۶۱.۴ هزار میلیارد ریال) است.
همچنین از ۳۱۷۲ هزارمیلیارد ریال تسهیلات پرداختی در بخش صنعت و معدن معادل ۶۸.۳ درصد آن (مبلغ۲۱۶۷ هزار میلیارد ریال) در تأمین سرمایه در گردش پرداخت شده است که بیانگر توجه و اولویت‌دهی به تأمین منابع برای این بخش توسط بانک‌ها در سال جاری است.
 هدف از پرداخت تسهيلات بانك ها در سال 98 نشان مي دهد كه 111 هزار ميليارد تومان تسهيلات به ميزان 11.5 درصد تسهيلات براي ايجاد واحدهاي اقتصادي بوده و 2.6 درصد نيز براي تعميرات  به مبلغ  بيش از 25 هزار ميليارد تومان استفاده شده است همچنين توسعه واحدها معادل 13.6 درصد  تسهيلات به مبلغ 133 هزار ميليارد تومان را به خود اختصاص داده است. بدين ترتيب معادل 27.7 درصد تسهيلات بانكي معادل 270 هزار ميليارد تومان يعني نزديك به يك سوم وام هاي بانك ها به امور ايجاد و توسعه و تعميرات  اختصاص يافته و اين موارد مي تواند به افزايش توليد، اشتغال زايي و رشد و رونق توليد كمك كند.
همچنين وام براي خريد كالاي شخصي نيز كه به رشد تقاضا براي خريد كالا كمك مي كند و موجب رشد توليد و رونق مي شود نيز به 11.3 درصد تسهيلات معادل 110 هزار ميليارد تومان رسيده است. وام خريد مسكن نيز البته به دليل ركود حاكم بر بخش مسكن تنها 2.9 درصد وام ها به مبلغ بيش از 28 هزار ميليارد تومان را به خود اختصاص داده است و ساير تسهيلات نيز به مبلغ 40 هزار ميليارد تومان 4.1 درصد وام ها را به خود اختصاص داده است.
در مقابل افزايش وام هاي توسعه اي و ايجادي، سهم سرمايه در گردش كه در سال هاي قبل تا 70 درصد تسهيلات را به خود اختصاص مي دهد و عمدتا براي سرپاماندن واحدهاي اقتصادي پرداخت مي شد، با رقم 526 هزار ميليارد تومان به حدود 54 درصد تسهيلات كاهش يافته است.
به عبارت ديگر، بانك ها در سال 98 سهم ايجاد وتوسعه و خريد كالا را از وام هاي بانكي افزايش داده و اين موضوع به رشد توليد و ظرفيت سازي و ايجاد تقاضا در بازار كمك مي كند.

از سوي ديگر،  تركيب استفاده واحدها و بخش هاي اقتصادي نشان مي دهد كه تعداد 10 ميليون و 543 هزار واحد اقتصادي از تسهيلات بانكي در سال 98 استفاده كرده و 975 هزار ميليارد تومان وام گرفته اند و ميانگين وام هر واحد اقتصادي معادل 92.5 ميليون تومان بوده است.
بخش خدمات بيشترين وام را دريافت كرده و 3 ميليون و 672 هزار واحد خدماتي رقم 328 هزار ميليارد تومان تسهيلات گرفته اند كه ميانگين وام  هر واحد خدماتي 90 ميليون تومان بوده است.
در بخش صنعت و معدن 391 هزار واحد صنعتي و معدني معادل 317 هزار ميليارد تومان تسهيلات گرفته اند كه  میانگین پرداختی هر فقره 810 ميليون تومان بوده است.
در بخش بازرگاني 3 ميليون و 685 هزار واحد 185 هزار ميليارد تومان تسهيلات گرفته و ميانگين وام هر واحد بازرگاني 50 ميليون تومان بوده است. در بخش ساختمان و مسكن نيز 1 ميليون و 205 هزار واحد معادل 68 هزار ميليارد تومان وام گرفته اند كه ميانگين وام هرواحد مسكن و ساختمان معادل 57 ميليون تومان بوده است.
از سوي ديگر، بخش كشاورزي براي  1ميليون و 588 هزار واحد  معادل 74 هزار ميليارد تومان تسهيلات گرفته كه ميانگين وام هر واحد معادل 47 ميليون تومان بوده است.

مقايسه تسهيلات 98 و 97
مقايسه ارقام تسهيلات بانكي در سال هاي 98 و 97 نشان  مي دهد كه تركيب تسهيلات در سال 97 شامل  سهم امور ايجاد و توسعه و تعمير به 22 درصد تسهيلات براي كمك به رونق توليد  سهم 11.9 درصدي خريد كالا و مسكن از تسهيلات براي كمك به رشد تقاضا  بوده است و نزديك به 10 ميليون واحد اقتصادي رقمي بيش از 773 هزار ميليارد تومان تسهيلات دريافت كرده اند كه ميانگين دريافت تسهيلات هر واحد معادل 78 ميليون تومان بوده است. اما در سال 98،  27.7 درصد وام هاي بانكي به ايجاد و توسعه واحدهاي اختصاص يافت  و سهم خريد كالا به 11.3 درصد تسهيلات بانكي رسيده است. به عبارت ديگر، سهم ايجاد و توسعه و تعمير از سال 97 بيشتر شده و از 22 درصد به 27 درصد رسيده است.

به عبارت ديگر، در سال 98 سهم ايجاد و توسعه و تعمير بيشتر شده و سهم سرمايه در گردش كمتر شده است.

آمارهاي منتشر شده توسط بانك مركزي در مورد عملكرد بانك ها در پرداخت تسهيلات به واحدهاي اقتصادي در بخش هاي خدمات، صنعت، بازرگاني، مسكن و كشاورزي نشان مي دهد كه تسهیلات پرداختی بانک‌ها طی 12 ماهه سال 1397 به بخش‌های اقتصادی مبلغ 7737.3 هزار میلیارد ریال بوده که در مقایسه با دوره مشابه سال قبل مبلغ 1598.2 هزار ميليارد ريال (معادل 26 درصد) افزايش داشته است.

 هدف از دریافت تسهیلات پرداختی در بخش‌های اقتصادی طی 12 ماهه سال 1397 نشان مي دهد كه سهم تسهیلات پرداختی در قالب سرمایه در گردش در کلیه بخش‌های اقتصادی طی 12 ماهه سال جاري مبلغ 4319.9 هزار میلیارد ریال معادل 55.8 درصد کل تسهیلات پرداختی است که در مقایسه با دوره مشابه سال قبل مبلغ 531.1 هزار میلیارد ریال معادل 14 درصد افزايش داشته و البته سهم سرمايه در گردش از كل تسهيلات نسبت به سهم 65 تا 70 درصدي دوره هاي قبل كاهش قابل توجه داشته و نشان دهنده توجه بيشتر بانك ها به وام هاي ايجاد، توسعه، خريد كالا و مسكن است كه نسبت به سرمايه در گردش، در رشد تقاضا و رونق توليد موثرتر است و به ايجاد اشتغال و توليد كمك بيشتري مي كند.
سهم تسهیلات پرداختی بابت تأمین سرمایه در گردش بخش صنعت و معدن در 12 ماهه سال جاري معادل 1643.3 هزار میلیارد ریال بوده است که حاکی از تخصیص 38 درصد از منابع تخصیص یافته به سرمایه درگردش تمام بخش‌های اقتصادی  به بخش صنعت و معدن است.
از 2089.3 هزارميليارد ريال تسهيلات پرداختي در بخش صنعت و معدن معادل 78.7 درصد آن (مبلغ 1643.3 هزار ميليارد ريال) در تأمين سرمايه در گردش پرداخت شده است که بيانگر توجه و اولويت‌دهي به تأمين منابع براي اين بخش توسط بانک‌ها در سال جاري است.
افزايش 7 درصدي سهم امور توسعه اي و ايجاد
 همچنين سهم ايجاد واحدهاي جديد از كل تسهيلات 14.5 درصد با رقم 112 هزار و 544 ميليارد تومان، تعميرات 2 درصد با رقم 15581 ميليارد تومان، توسعه واحدها با 6 درصد تسهيلات با رقم 46 هزار و 767 ميليارد تومان، بوده كه روي هم امور توسعه اي كه به رشد توليد، رشد اقتصاد و ايجاد اشتغال كمك مي كند با 174 هزار و 892 ميليارد تومان معادل 22.6 درصد كل تسهيلات را به خود اختصاص داده كه نسبت به سهم 15 درصدي دوره هاي قبل افزايش قابل توجه 7 درصدي داشته است.
سهم 11.9 درصدي خريد كالا و مسكن از تسهيلات و كمك به رشد تقاضا
همچنين  خريد كالاي شخصي با سهم 7.7 درصد معادل 59 هزار و 284 ميليارد تومان و خريدمسكن با 4.2 درصد و رقم 32 هزار و 274 مليارد تومان روي هم  با سهم 11.9 درصد كل تسهيلات در ايجاد تقاضا براي خريد كالا و مسكن و كمك به رونق توليد موثر بوده است.

10 ميليون واحد اقتصادي وام گرفتند
 از سوي ديگر، آمار واحدهاي اقتصادي كه تسهيلات بانكي در سال 97 دريافت كرده اند نشان مي دهد كه در كل بخش هاي اقتصادي كشور 9 ميليون و 883 هزار و 552 واحد اقتصادي يعني نزديك به 10 ميليون واحد اقتصادي رقمي بيش از 773 هزار ميليارد تومان تسهيلات دريافت كرده اند كه ميانگين دريافت تسهيلات هر واحد معادل 78.3 ميليون تومان بوده است.
در بخش خدمات كه يكي از مهمترين بخش هاي اقتصادي اشتغال زا در كشور است و سرعت و رقم سرمايه گذاري لازم براي ايجاد شغل در بخش خدمات ارزان تر و سريعتر از ساير بخش هاست،  معادل 289 هزار و 240 ميليارد تومان به 5 ميليون و 562 هزار واحد خدماتي تسهيلات پرداخت شده كه ميانگين دريافت هر واحد خدماتي معادل 52 ميليون تومان بوده است.
 در بخش صنعت و معدن، 208 هزار و 933 ميليارد تومان تسهيلات به  305059  واحد اقتصادي  با میانگین پرداختی هر فقره 684 ميليون تومان  پرداخت شده که بیشتر از میانگین پرداختی سایر بخش‌ها بوده است
در بخش بازرگاني نيز معادل 112 هزار و 586 ميليارد تومان به 1 ميليون و 225 هزار و 847 واحد بازرگاني تسهيلات پرداخت شده و ميانگين دريافت هر واحد معادل 91.8 ميليون تومان بوده است.
در بخش مسكن و ساختمان نيز معادل 103 هزار و 733 ميليارد تومان به 1 ميليون و 198 هزار واحد ساخت و ساز مسكن تسهيلات پرداخت شده كه ميانگين دريافت هر واحد معادل 86.5 ميليون تومان بوده است. در بخش كشاورزي با 58 هزار و 491 ميليارد تومان تسهيلات به 1 ميليون و 588 هزار واحد كشاورزي به طور ميانگين به هر واحد 36.8 ميليون تومان وام پرداخت شده است.