با وجود تحريم هاي اخير صنعت خودرو به روزهاي اوج اميدواريم

خبراقتصادی: به عنوان نخستين سوال، صنعت خودرو و ريال ايران در هفته‌هاي گذشته توسط امريكا تحريم شده است؛ به نظر شما تحريم‌هاي جديد چه تاثيري بر صنعت خودرو كشور دارد؟

تحريم موضوع جديدي نيست و حدود پنج سال است كه اين موضوع در ايران خودرو مطرح شده است و ما نيز برنامه‌ريزي لازم را براي مقابله با آن‌ها انجام داده ايم، اما بايد به ياد داشته باشيم كه تحريم ها مرحله به مرحله سخت تر شده است و تحريم امريكا در مورد صنعت خودرو ما را موظف مي كند كه برنامه هاي دقيق تر و پيچیده تري براي اين برنامه ها داشته باشيم.

راه‌كار خاصي براي اين تحريم ها پيش بيني شده است؟

از چند ماه گذشته از احتمال صدور اين تحريم مطلع بوديم و مي دانستيم كه تيم هاي كارشناسي كنگره امريكا اين موضوع را به شدت پي‌گيري مي كنند. موضوع اخير، حادتر از حوادث سال گذشته نيست. به عقيده من بحث قطع همكاري ناگهاني شركت پژو در تاريخ صنعت خودروسازي جهان بي سابقه است؛ اين‌كه شركتي با سابقه 20 ساله شراكت، به طور ناگهاني همكاري خود را قطع كند دور از ذهن است. البته ما نشانه هايي از عدم همكاري پژو نيز داشتيم و در اين راستا با شتاب بيش‌تر، توليد محصولات با برند داخلي را دنبال مي كرديم. از چهار سال گذشته توليد رانا را در برنامه هاي خود قرار داديم و دنا نيز با سرعت مناسب پيش مي رفت كه ناگهان با مسائل سال 91 مواجه شديم.

در واقع با نوعي تحريم داخلي روبه رو شديم.

بله دقيقا. كمبود شديد نقدينگي و بي مهري برخي مسوولان براي مقابله با تحريم هاي خارجي مشكلات ما را صد برابر كرد و از اين رو نتوانستيم برنامه هاي خود را با شتاب لازم اجرا كنيم.

در واقع توليد جاري و روزانه نيز با مشكل روبه رو شد و حتي مجبور شديم براي اجراي پروژه هاي كوتاه، ساير بودجه ها را كاهش دهيم. باوجود تمامي بي مهري ها، خودكفايي در محصولات را پي‌گيري كرده و در واقع اين بسيج و هم‌ياري منجر به توليد 206 ايراني شد. همچنين در سال 91 با وجود تمامي مشكلات، رانا را به توليد رسانديم و در كم‌ترين زمان ممكن، توليد روزانه آن 300 دستگاه رسيد. ايران‌خودرو تمامي بحران‌ها را پيش‌بيني كرده بود. ما ضرورت حمايت از صنعت خودرو و الزامات آن را بارها متذكر شده بوديم. به عنوان مثال دولت امريكا در سال 2009-2008 كه صنعت خودرو اين كشور با ركود مواجه شد حمايت هاي خوبي از خودروسازانش به عمل آورد اما متاسفانه به گزارش هاي ما توجهي نشد و صنعت خودرو به وضعيت نامطلوبي رسيد.

با توجه به احتمال تداوم تحريم ها، چه اقداماتي براي تامين قطعات انجام داده ايد؟

از سال90 همكاري با كشورهاي آسيايي را توسعه داديم و منابع تامين قطعات ما كشورهايي آسيايي شدند لذا با توجه به اين امر، احساس خطري از تحريم هاي اخير نداريم و البته موقعيت فعلي مي تواند تبديل به عزم جدي براي صنعت قطعه‌سازي و خودروسازي كشور شود تا داخلي‌سازي را با شتاب بيش‌تري دنبال كنند.

البته در خصوص تامين مواد اوليه نگراني هايي وجود دارد كه اين امر به ساير صنايع بر مي گردد. به عنوان مثال توليد مواد پليمري كه در واحد هاي پتروشیمي توليد مي شوند مواد افزودني خارجي دارند و در اين خصوص مذاكرات لازم را انجام داده ايم تا بتوانيم مواد اوليه مورد نياز خود را در زمان مقرر تحويل بگيريم. همچنين مذاكرات خوبي را با فولاد مباركه در خصوص توليد ورق هاي مورد نياز ايران خودرو داشته ايم. با شركت هاي توليد لاستيك نيز مذاكرات خوب و سازنده اي داشته ايم و به نتايج مثبتي رسيديم. به طور كلي در ايران‌خودرو سعي شده است كه نقاط تهديد را شناسايي كرده و حتي الامكان اقدامات پيش‌گيرانه را انجام دهيم.

در كدام قسمت ها هنوز به خارج از كشور وابستگي وجود دارد؟

در برخي از حلقه هاي تكنولوژيك مانند مجموعه هاي الكترونيك خودرو هنوز وابستگي وجود دارد و اين وابستگي بايد هر چه سريع‌تر قطع شود.

با توجه به شرايط فعلي امكان همكاري با شركت رنو وجود دارد يا خير؟

مذاكرات خوبي با شركت رنو داشتيم و مدير عامل رنو پارس به سرمايه گذاري در ايران تاكيد بسياري داشت.

حتي در روزهاي اخير و پس از تحريم هاي امريكا؟

بله. حتي در روزهاي اخير واكنش منفي نديده ايم. اين گروه برنامه‌ريزي هاي بلندمدتي دارد و در ماه آينده نيز وانت تندر90 را عرضه مي كنيم كه توليد آزمايشي آن آغاز شده است. همچنين محصولات جديد ديگري را با رنو تعريف كرده ايم و در دستور كار قرار دارد. تا اين لحظه مانعي براي عدم همكاري وجود ندارد.

همكاري با سوزوكي نيز همچنان وجود دارد؟

با سوزوكي نيز تماس داشته‌ايم؛ آن‌ها نيز مصمم به ادامه همكاري هستند.

توليد 206 داخلي ادامه دارد؟

بله.

تاكنون مشكلي براي داخلي‌سازي اين محصول پيش نيامده است؟

قرار داد ايران‌خودرو براي توليد پ‍ژو 206 اس‌دي تا دسامبر 2013 است و بنابر اين اين محصول را مي‌توانيم توليد كنيم. براي توليد 206 هاچ‌بك قرار‌داد ما تا دسامبر 2012 بوده ولي يك توفق‌نامه براي تمديد آن امضا شده بود. ما با شركت پژو مكاتبه‌اي مبني بر عدم توقف فوري اين محصول با توجه به حجم سرمايه‌گذاري ها كرده ايم. به آن‌ها متذكر شده ايم كه اين اقدام، زيان هاي بسياري را متوجه ما كرده است.

مهم‌ترين راهبرد صنعت خودرو در دهه 90 طراحي پلاتفرم است. ايران‌‌خودرو چه اقداماتي در اين خصوص انجام مي دهد؟

موضوع پلاتفرم بلافاصله پس از توليد سمند در ايران‌خودرو مطرح شد و اين موضوع يك دهه سابقه دارد. پروژه هاي مختلفي روي پلاتفرم انجام شده است؛ آخرين مطالعات جامع حدود سه سال پيش انجام شد و همچنين تمامي مطالعاتي كه در اين مورد انجام شده بود جمع‌آوري شد.اين مطالعات منجر به ارزيابي تمامي پلاتفرم هاي ايران‌خودرو مانند206، ال90 و 405 شد. به طور كلي مطالعات لازم در مورد اين‌كه پلاتفرم هاي موجود قابليت چه محصولاتي را دارند، انجام شد و نتايج اين مطالعات به هيات مديره داده شد. همچنين در فاز دوم، برنامه‌ريزي عملياتي در مورد بودجه و زمان‌بندي انجام و مجددا اين پروژه به هيات‌مديره داده شد. دو پلاتفرم يكي براي محصولات كوچك و متوسط و ديگري براي محصولات بزرگ در كلاس هايE و F پيش‌بيني شده است. مصوبه هيات مديره نيز براي اين امر اخذ شد، اما ناگهان با رويدادهاي سال 91 همه چيز متوقف شد.

اين پرو‍ژه در ماه‌هاي گذشته چه وضعيتي داشته؟

در ماه هاي گذشته اين پروژه با كندي پيش رفته و به دلايل مالي اجرايي نشده است.

در سال جاري عملياتي خواهد شد؟

با توجه به تحريم ها سعي مي كنيم با همكاري با مركز تحقيقات ايران‌خودرو و از طرق ديگر، با كمك كارشناسان خود و با استفاده از پلاتفرم هاي موجود، به وسيله بازمهندسي، يك پلاتفرم را اجرا كنيم.

طراحي پلاتفرم مشترك با همكاري كشورهاي عضو سازمان كنفرانس اسلامي و كشورهاي دي‌هشت در چه مرحله است؟

در اجلاس كنفرانس كشورهاي اسلامي در كشور مالزي موضوع پلاتفرم مطرح و اجماعي بر روي اين موضوع صورت گرفت. در آن‌جا مقرر شد كه يك خودروساز از ايران و يك خودروساز از مالزي طراحي خودروي عضو اين سازمان را پي گيري كنند. از ايران، گروه صنعتي ايران خودرو و از كشور مالزي شركت پروتون براي اين امر انتخاب شدند. براي اجرايي شدن اين پروژه، مطالعات امكان‌سنجي انجام و وي‍ژگي هاي محصول هم مشخص شد اما به دلايلي، پروتون با اين پروژه همكاري نكرد.

بعدها وزارت امور خارجه كشورمان پيشنهاد كرد كه اين پروژه در كشورهاي عضو دي‌هشت اجرا شود. در كنفرانس كشورهاي دي هشت در اندونزي اين موضوع پيشنهاد شد و تركيه نيز اعلام آمادگي كرد. البته مالزي تمايلي براي اين امر نداشت و پاكستان نيز وارد اين پرو‍ژه نشد. در ابتدا يك‌سري وظايف براي اجرايي شدن اين طرح تعريف شد. در اجلاس بعدي، سه كشور اين پروژه را امضا كردند و در اجلاس تركيه اين كشور به طور جدي اعلام آمادگي كرد و مقرر شد كه يك وب‌سايت براي خودروي كشورهاي دي‌هشت طراحي شده و تمامي اعضا، تجربيات و اطلاعات خود را در اين سايت قرار دهند تا ساير اعضا بتوانند از اين نرم‌افزار استفاده كنند كه البته هنوز اجرا نشده است.

رتبه ايران در سال 2011 در توليد خودرو، 13 بود؛ سال گذشته چه جايگاهي داشتيم؟

با افت توليد در سال 1391، جايگاه ايران به 18 رسيد. اميدواريم امسال شرايط توليد بهتر شود. اما متاسفانه با توجه به شرايط فعلي در سه‌ماهه اخير افت توليد نسبت به سال گذشته بيشتر بوده است.

اميدي به بهبود اين شاخص هست؟

اميدوارم كه شرايط اقتصادي و فضاي كسب و كار بهبود يابد و مسوولان ديدگاه بهتري به صنعت خودرو داشته باشند. در حال حاضر به صنعت خودرو به عنوان مطالبه نگاه مي شود و به مزيت هاي متعدد و فراوان آن مانند اشتغال‌زايي و گردش مالي آن بي‌توجهي مي شود. اصولا بايد بررسي كرد كه چرا امريكا صنعت خودرو را هدف قرار داده و اگر به اين صنعت لطمه وارد شود چه صدمات جبران‌ناپذيري به آن وارد مي شود. قطعا با كاهش توليد، قطعه‌سازان بي‌كار مي شوند و تعطيلي واحد هاي توليدي عواقب بسياري بدي دارد. البته خودروسازان نيز بايد وظايف خود را درك كنند.باوجود تمامي شرايطي كه از بيرون از صنعت خودرو وارد شده ما نيز مي‌توانستيم بهتر عمل كنيم و در واقع بخشي از اين مسائل متوجه ماست. بايد بپذيريم كه سرعت لازم براي تغيير شرايط را نداشتيم و اگر دقيق تر عمل مي كرديم مي توانستيم شرايط بهتري داشته باشيم. البته اين بدين معنا نيست كه ديگران مقصر نيستند. اگر شتاب خودروسازان در توسعه صنعت خودرو كم بوده، بي مهري هاي خارج از صنعت، مشكلات را چندين برابر كرد. به عنوان مثال در سال گذشته حواشي بسيار زيادي براي صنعت خودرو ايجاد شد و همين امر باعث مي شد كه مديران ارشد نتوانند به‌موقع تصميم‌گيري كنند. در واقع بايد با برنامه‌ريزي منطقي و عزم جدي، به روزهاي طلايي سال هاي گذشته بر گرديم.

در خصوص ميزان سرمايه‌گذاري در صنعت خودرو چه نظري داريد؟

وقتي روند رو به رشد ايران خودرو را نگاه مي كنيد به جز سال 91 يعني تا اسفند سال 90 يك رشد 14 درصدي در توليد را مشاهده مي كنيم كه اين روند باعث مي شود قيمت تمام‌شده محصول پايين باشد؛ به عبارت ديگر هزينه هاي توليد در تيرا‍ژ سر‌شكن مي شد. همچنين بايد در نظر داشته باشيم كه قيمت خودرو از سال 76 تا سال 90 يعني در 14 سال فقط 30 درصد افزايش داشت. اين شرايط باعث مي شد كه بهره‌وري ما فقط با افزايش تيراژ تامين شود. البته افزايش توليد نتيجه همين سرمايه گذاري ها بوده است. ما در تيراژ خودرو موفق بوديم ولي آن مقدار سرمايه‌گذاري كه در خانواده سمند انجام شد بايد با شتاب بيش‌تري پي گيري مي شد. بايد از در آمدهاي سرشاري كه در سال هاي دهه 80 به دست آمده بود به توسعه محصولات مي پرداختيم و اگر اين اقدام صورت مي گرفت الان در بازارهاي صادراتي وضعيت به مراتب بهتري داشتيم. همچنين در آن صورت مي‌توانستيم محصولات متنوع‌تري به مشتريان داخلي عرضه كنيم. در رويدادهاي سال 91 تمامي مواد اوليه و نيازهاي ضروري صنعت با افزايش چندبرابري روبه رو شد. اين موضوع براي مديران صنعت قابل هضم بود اما براي ديگران، افزايش قيمت به هيچ وجه موجه نبود. اين تضاد باعث شد كه سال 91 بدترين سال در صنعت خودروسازي كشور باشد.

در مورد ساختار سازماني ايران خودرو چه اقداماتي انجام مي شود؟

تغيير در ساختار ايران‌خودرو موضوع جديدي نيست و با توجه به شرايط موجود، بايد به سمت كوچك سازي پيش برويم. در دو سال گذشته بعضي ازشركت هاي وابسته و سايت هاي توليد در معرض فروش گذاشته شده است.

سايت هاي داخلي يا خارجي؟

هم سايت هاي داخلي و هم سايت هاي خارجي. شركت هايي هم كه در زنجيره ارزش خودرو نقش استرات‍ژيك ندارند هم واگذار مي شوند تا بتوانيم بدنه را سبك كنيم. سال گذشته چند شركت را واگذار كرديم و امسال هم براي كوچك‌سازي گروه صنعتي ايران خودرو برنامه هايي داريم كه به‌موقع اعلام مي شود.

و كلام آخر؟

بهبود شرايط توليد بايد در اولويت سياست‌گذاران اقتصادي قرار بگيرد. صنعت خودرو پس از پنج دهه فعاليت به جايگاه كنوني رسيده است. اين بخش، ظرفيت هاي بسيار عظيمي در اشتغال دارد كه اميدواريم با تغيير نگاه مسوولان، دوباره به روزهاي اوج خودرو‌سازي كشور برگرديم.