دوبی دوم ایرانی ها از دست می رود؟

خبراقتصادی: تحریم های اقتصادی علیه ایران، فعالیت‌های تجاری در خارج از کشور را برای ایرانیان سخت تر کرده است. با این وجود، بازرگانان ایرانی با رفتن به گرجستان یکی از متحدان قدیمی آمریکا در منطقه قفقاز در پی کسب سود از فرصت‌های موجود در سراسر جهان هستند. در ماه‌های اخیر، ایرانیان کنترل یک شرکت هوایی گرجی، یک بانک تجاری عمده و یک مجتمع تبدیل ضایعات فلزی را در اختیار گرفتند. 

این امر که در حال تبدیل کردن گرجستان به دبی دوم برای ایران بود، باعث شد تا فشار آمریکایی ها را بر روی گرجی ها افزایش دهد. از همین رو چند هفته پیش حساب های بسیاری از ایرانیان در گرجستان بسته شد و امروز هم دولت گرجستان به صورت یک جانبه توافق نامه عدم نیاز به روادید میان دو کشور را لغو کرد. این باعث خواهد شد تا کار ایرانی ها سخت تر شود. اما آنطور که بازرگانان و تاجران و تولیدکنندگان ایران نشان داده اند، این هم مانع بزرگی نخواهد بود.

در همین زمینه، وال استریت ژورنال در گزارشی در هفته پیش نوشته بود: کالاهای ایرانی از مواد پوشش سقف گرفته تا مربای ترش آلبالو بازارهای گرجستان را لبریز کرده و به دلیل ارزان بودن پول ایران از این کالاها استقبال بیشتری می‌شود. همان‌طور که وزیر کشاورزی ایران به رسانه‌های خبری ایران اعلام کرده؛ دولت ایران اقدام به خرید زمین در گرجستان کرده است. این گزارش واکنش وزارت خارجه امریکا را برانگیخت و باعث فشار بیشتر بر گرجی ها شد. تا جایی که کاخ سفید اعلام کرد هنوز روابط بسیار خوبی با گرجستان داریم.

به نقل از این روزنامه مقامات آمریکایی که در حال  اجرای تحریم‌ها با هدف متوقف کردن ایران از دستیابی به سلاح‌های هسته‌ای هستند، این روابط تجاری را کنترل می کنند. دیوید کوهن مقام ارشد خزانه داری آمریکا که مسئول نظارت بر تحریم‌های اعمال شده بر ایران است، گفته است که ما به دقت تلاش می‌کنیم هر گونه اقدام ایران برای دور زدن تحریم‌ها از جمله روابط بازرگانی احتمالی با گرجستان را متوقف کنیم. به همین دلیل ما با مقامات گرجستان در این زمینه همکاری نزدیکی انجام می‌دهیم. 

طبق اعلام مقامات آمریکا و گرجستان، دو نفر از مقامات خزانه‌داری آمریکا در ماه‌های اخیر به منظور بررسی این موضوع از گرجستان بازدید کرده‌اند. در برخی از موارد؛ بعضاً دلایلی برای نگرانی داشته‌اند.

رسانه‌های ایران به نقل از یکی از مقامات توسعه‌ای این کشور در ماه دسامبر گزارش کردند که سرمایه‌گذاری در گرجستان یکی از راه‌های فعالیت در پوشش تحریم‌ها است. شاید این سفر باعث شد تا لغو عدم نیاز به روادید میان دو کشور صورت بگیرد. حال باید منتظر اتفاقات بعدی در این خصوص ماند.

از سوی دیگر و به ادعای وال استریت ژورنال، ادعا می شود طی دو ماه گذشته، گمرکات گرجستان برخی از اتباع ایران را با در اختیار داشتن وجوه نقدی قاچاق با مبلغ کل ۳۱۵۰۰۰ دلار آمریکا از مقصد دبی دستگیر کرده‌اند.

 

بدیهی است که امریکا روابط خوبی با گرجستان دارد، آمریکا از درخواست عضویت گرجستان در ناتو که هنوز معلق است حمایت کرد. به علاوه، گرجستان از معدود کشورهایی است که به منظور از حمایت از جنگ به رهبری آمریکا در افغانستان نیروهای نظامی قابل توجهی را اعزام کرد. اما برخی مقامات گرجستان بر این اعتقادند که در مورد رابطه با ایران؛ نخست وزیر تازه منتخب جدید گرجستان که جانب‌داری او از آمریکا در مقایسه با آقای ساکاشویلی در سطح پایین تری قرار دارد خط مستقلی را دنبال می کند.

 

اما هنوز تصویر بزرگی از جرج دبلیو بوش در بزرگ‌راه منتهی به فرودگاه تفلیس به افتخار حمایت رییس‌جمهور پیشین آمریکا از جنگ سال ۲۰۰۸ این کشور نصب شده است. در همین حال، چند مایل آن طرف‌تر و در راستای همان جاده یک تابلوی بزرگ از شرکت نفت سپاهان، یکی از شرکت‌های تحت تحریم آمریکا قرار دارد. دفتر شرکت سپاهان در تهران در پاسخ به این اظهارات پاسخی را ارایه نکرد. از نظر مقامات گرجستان با توجه به اهمیت دیپلماتیک و اقتصادی ایران نمی‌توان آن را نادیده گرفت یا منزوی کرد.

گرچه گرجستان تا حد زیادی از خرید نفت و گاز طبیعی تحت تحریم ایران خودداری کرده؛ اما محصولات جانبی مانند نرم کننده‌ها و آسفالت ایران را بعضا از طریق زمینی طبق نظر بازرگانان ایرانی مقیم تلفیس وارد می‌کند.

این همه داستان نیست. گرجستان تنها یکی از مقصد های جدید سرمایه گذاران ایرانی بود. دو کشور دیگر ترکیه و ارمنستان هستند. تعداد شرکت‌های ایرانی ثبت شده در گرجستان در سال ۲۰۱۰ از رقم ۸۴ به ۱۴۸۹ طبق آمار ثبت شرکت‌ها افزایش یافته است. در همین اواخر، این استقبال سبب شده تا تعداد بیشتری از اتباع ایرانی از دبی به تفلیس نقل مکان کنند. این رقم برای ترکیه در چند سال گذشته بیش از 400 درصد رشد داشته است در ارمنستان نیز حضور شرکت های ایرانی رشد بسیار بالایی داشته است.

 

هر چند در این شرایط، گرجستان به دلیل فشار آمریکا محدودیت‌های خود را بر فعالیت‌های ایرانیان طبق اظهارات مقامات گرجی و تجار ایرانی شدیدتر کرده است. اما به نظر نمی رسد که ایرانیان زمین را خالی کنند.

 

از سوی دیگر از آنجایی که گرجستان عضو اتحادیه اروپا نیست، یکی از بازرگانان ایرانی در تفلیس به وال استریت ژورنال گفت که او وجوه واردات خود از ایران را از طریق شعبه بانک ملت در ارمنستان که تحت تحریم آمریکا و اتحادیه اروپا است ولی در فهرست تحریم سازمان ملل قرار ندارد، پرداخت می‌کند. برخی از ایرانیان مقیم گرجستان گفتند که آن‌ها مجبور شده‌اند که وجوه نقدی را که برای پرداخت واردات خود لازم دارند، از طریق زمینی ارسال کنند. این اقدام با خطرات زیادی مواجه است زیرا بازار گرجستان دارای ریسک بالایی است. محسن بشیری که مالک یک شرکت فروش کابل‌های مسی در تفلیس است گفت که وجوه نقدی را از طریق ترکیه و ارمنستان و با اتومبیل ارسال کرده‌اند. در هر حال، ما امیدواریم که فعالیت ایرانیان در کشورهای همسایه همچنان به قوت ادامه یاب