افزايش نرخ اونس جهاني به 1546 دلار و نرخ ارز در واكنش به حمله آمريكا در بغداد و شهادت سردار سلیمانی

اقتصاد گردان – محسن شمشيري
بازار طلاي جهاني  بعد از حمله بامداد جمعه آمريكا به سردار قاسم سليماني و گروه همراه  ايشان در بغداد و واكنش هاي جهاني و اظهار نظرهاي مختلف مسوولان ايراني و كشورهاي مختلف، با افزايش قيمت مواجه شده  و نرخ اونس جهاني به 1546 دلار افزايش يافت. بازار ارز ايران نيز روز جمعه 13 دي 98 با افزايش قيمت همراه شده و نرخ دلار روز جمعه 13 دي 98،  در بازار آزاد و معاملات نقدي بين 14120 تا 14200 تومان در نوسان بوده است.
 به دنبال افزايش قيمت دلار به كانال 14 هزار تومان و اونس جهاني به 1546 دلار،  قيمت طلا و سكه نيز در بازار روز جمعه افزايش يافت و مظنه هر مثقال طلاي آبشده 17 عيار به 2 ميليون و 200 هزار تومان، و هر گرم طلاي 18 عيار به 498 هزار تومان رسيد و در مرز 500 هزار تومان قرار گرفت.  از سوي ديگر، قيمت هر سكه طرح جديد به 4 ميليون و 850 هزار تومان،  و سكه طرح قديم به 4 ميليون 830 هزار تومان معامله شد.
اما عده اي از فعالان بازار ارز و طلا معتقدند كه اين افزايش نرخ ها  موقتي است و به دنبال واكنش به حمله آمريكا صورت گرفته و احتمالا بازار ارز و طلا در روزهاي آينده با كاهش مواجه خواهد شد زيرا اتفاق بنيادي در عرضه و تقاضاي طلا و ارز صورت نگرفته و اين واكنش ها به دليل جو رواني بازار و واكنش لحظه اي در روز تعطيل در ايران انجام شده و در روزهاي آينده مي توان شاهد كنترل قيمت ها و كاهش نرخ دلار و طلا بود.
بازار طلا سال 2020 را با افزايش بيش از 245 دلاري نرخ اونس جهاني در سال 2019 پشت سر گذاشت و قيمت طلا از هر اونس 1278 دلار  در 31 دسامبر 2018 يعني آخرين روز سال 2018 به 1546 دلار در سومين روز 2020 رسيده است. كارشناسان اين رشد را يكي از بالاترين رشد قيمت هاي طلا در سال هاي اخير ارزيابي كرده و معتقدند كه بازار طلا تحت تاثير تحولات اقتصاد جهان، جنگ تجاري آمريكا و چين، تحولات روزهاي اخير عراق و حمله به مقر آمريكايي ها و همچنين حمله آمريكا به چند مركز نظامي در عراق، قرار گرفته و پيش بيني مي شود كه سال 2020 ميلادي نيز قيمت طلا همچنان روند افزايشي داشته باشد و برخي كارشناسان نيز از قيمت 2000 دلار براي طلا در يك سال آينده سخن گفته اند.

 روز پنج شنبه 12 دي 98 نيز بهای دلار و یورو در صرافی‌های بانکی ثابت ماند و به بهای ۱۲ هزار و ۹۵۰ تومان به فروش رسید. بر این اساس، بهای خرید هر دلار در تابلوی صرافی‌های بانکی ۱۲ هزار و ۸۵۰ تومان و فروش ۱۲ هزار و ۹۵۰ تومان درج شد.نرخ خرید هر یورو نیز ۱۴ هزار و ۱۵۰ تومان و نرخ فروش آن ۱۴ هزار و ۲۵۰ تومان شد.
میانگین بهای هر یورو در روز معاملاتی گذشته در سامانه سنا ۱۴ هزار و ۳۳۱ تومان و هر دلار ۱۲ هزار و ۹۵۷ تومان بود.همچنین در سامانه نیما هر حواله یورو ۱۲ هزار و ۸۳۷ تومان فروخته شد، هر حواله دلار نیز ۱۱ هزار و ۸۳۴ تومان به فروش رسید.قیمت ارز پس از نوسان‌های شدید هفته های پایانی آذرماه، اکنون به ثبات رسیده است، و بهای دلار در روزهای گذشته در رقم ۱۲ هزار و ۹۵۰ تومان متوقف و ثابت مانده است.افزایش نظارت بانک مرکزی، کاهش جذابیت بازار برای دلالان و افزایش عرضه از دلایل اصلی تثبیت و آرامش بازار ارز به شمار می رود.
سامانه سنا نيز نرخ ميانگين ارز براي روز چهار شنبه 11 دي 98  را براي دلار 12 هزار و 957 تومان، يورو 14 هزار و 331 تومان، پوند انگليس 16 هزار و 691تومان، درهم امارات 3 هزار و 553 تومان، لير تركيه 2 هزار و 277 تومان و يوآن چين يك هزار و 954 تومان اعلام كرد.
 نرخ ارز مسافرتی  نيز در بانک‌ها نسبت به روز گذشته تغییر چندانی نکرده و هر یوروی مسافرتی با قیمت حدودی ۱۴ هزار و ۴۰۰ تومان به متقاضیان فروخته می‌شود و این در حالی است که قیمت ارز مسافرتی مدت‌هاست که از قیمت بازار آزاد بالاتر است.

نظر یک کارشناس در مورد مداخله در امور ارزی
 
علی رحمانی نخستین مدیرعامل شرکت بورس اوراق بهادار تهران گفت: بانک‌ مرکزی در اغلب کشورهای دنیا بازار ارز را به شیوه‌ای که موثر تشخیص می‌دهد، کنترل می‌کند تا در راستای تنظیم نرخ پول ملی و ارزهای ورودی به آن کشور تناسب واقعی را ایجاد کند و مانع از ریزش نرخ پول ملی آن کشور شود.
وي در گفت‌وگو با ایسنا افزود: بنابراین مداخله بانک‌های مرکزی جهان در امور ارزی، امری تعجب‌برانگیز نیست و حتی در زمره وظایف ذاتی بانک‌های مرکزی به‌عنوان نهاد ناظر بر بازار پولی و مالی است.
عضو مؤسس انجمن حسابرسان ایران افزود: بانک مرکزی ایران نیز در راستای حفظ ارزش پولی ملی و البته شرکت‌های ارزی، باید تمام تلاش خود را به کار گیرد تا ارزش ریال و این شرکت‌ها در سراشیبی سقوط قرار نگیرد.ارزش پول ملی توسط بانک‌های مرکزی در تمام نقاط دنیا مراقبت می‌شود و این مورد تنها مختص اقتصاد ایران نبوده و نباید تصور کرد که تنها بانک مرکزی ایران هنگام بحران‌ها عملیات مداخله‌ای انجام می‌دهد.
رحمانی با اشاره به اینکه در تمام دنیا برای مراقبت از ارزش پول ملی، ابزارهای کنترلی این بازار توسط بانک مرکزی مورداستفاده قرار می‌گیرد، تأکید کرد: در نظام اقتصادی اغلب کشورها، ابزارهای مراقبت و محافظت از نرخ ارز، یعنی سه مؤلفه اساسی «ابزارهای کنترلی»، «بازار متشکل» و «نهادهای نظارتی» وجود داشته اما نظام اقتصادی ایران با کمبودهای ابزاری مواجه بوده و از این لحاظ با دنیا فاصله عمیقی دارد.
عضو هیات علمی دانشگاه الزهرا (س) اضافه کرد: نظام پولی- بانکی و در کل نظام اقتصادی ایران، دارای ابزارها و نهادهای کنترلی مثمر ثمر ارزی نبوده و حتی خود بازار ارز کشور نیز بازاری متشکل نیست.
 از سوي ديگر، كارشناسان معتقدند كه خبري از بورس ارز نيست.  زمزمه‌های راه‌اندازی بورس ارز از حدود هفت سال پیش آغاز شد و با اینکه مسئولان در دوره‌های مختلف از راه‌اندازی قریب‌الوقوع آن خبر داده بودند، هنوز این موضوع محقق نشده و پرونده آن مسکوت مانده است. در این راستا قرار بود این بازار بین شبکه صرافی راه‌اندازی شود اما اینک مدیرعامل بورس کالا اعلام کرده که فعلا خبری از آن نیست و تصمیم جدیدی اتخاذ نشده است.
حامد سلطانی‌نژاد - مدیرعامل بورس کالا - درمورد راه‌اندازی بورس ارز به ایسنا گفت: بحث راه اندازی بورس ارز در سال‌های قبل مطرح بود، از سوی دیگر بحث راه اندازی بازار مشتقه ارز هم مطرح شد که از سال‌های قبل توسط بورس کالا هم پیگیری می‌شد. از آنجاکه سیاست‌گذار اصلی بازار ارز بانک مرکزی است، سیاست بانک مرکزی این بود که در آن زمان به سمت بازار مشتقه حرکت نکند و اگر قرار است بازاری راه اندازی شود با ملاحظات بانک مرکزی راه‌اندازی شود.
وی با بیان اینکه شورای عالی بورس مجوز راه‌اندازی بازار مشتقه ارزی را در سال ۱۳۹۵ مشروط به رفع ابهامات بانک مرکزی صادر کرد، ادامه داد: مهم نبود جای این بورس در کدام قسمت بازار سرمایه باشد اما بورس کالا به لحاظ فنی در آن زمان ابراز آمادگی کرد. پس از اینکه تلاطمات ارزی سال ۱۳۹۷ اتفاق افتاد برنامه راه‌اندازی بورس ارز تغییر کرد و بانک مرکزی نیز تصمیم گرفت بازار رسمی ارز را راه‌اندازی کند که در این راستا شرکت مدیریت بازار متشکل معاملات ارز ایران ایجاد شد.
مدیرعامل بورس کالا گفت: قرار بود این بازار بین شبکه صرافی راه اندازی شود. مبنا هم معاملات نقد است و مبنای مشتقه را شاید در آینده در دستور کار داشته باشند. در واقع شبکه بازار نقدی بین صرافی‌ها انجام می‌شود. یعنی اگر فردی بخواهد ارز خود را بفروشد، سراغ یک صراف می‌رود و صرافی که به نیابت از فرد ارز را در سیستم قرار می دهد، می‌فروشد و پول را پرداخت می‌کند.
مرداد سال ۱۳۹۱ بود که با دستور رئیس‌جمهور وقت و تصویب شورای عالی بورس، راه‌اندازی بورس ارز در دستور کار بانک مرکزی و سازمان بورس قرار گرفت و به اولین خبر رسانه‌های داخلی تبدیل شد. در آن زمان قیمت ارز نیز به شدت در حال نوسان بود و دولت در پی راهکاری برای تعادل در قیمت ارز بود، اما در نهایت با مخالفت‌های پی در پی نمایندگان مجلس در سال ۱۳۹۲، پرونده این بورس بسته شد و اتاق مبادلات ارزی پیش‌مرگ راه‌اندازی بورس ارز شد.
دستورالعمل‌ معاملات ارز توسط سازمان بورس طراحی و تصویب و امکان خرید و فروش ارز در بورس تهران فراهم شد، اما این پیشنهاد عملی نشد و با راه‌اندازی مرکز مبادلات ارزی پرونده بورس ارز مختومه اعلام شد.
بعد از بسته شدن پرونده بورس ارز، مجددا زمزمه‌های راه‌اندازی نوع دیگری از ‌این بازار همزمان با گشایش‌های سیاسی و ورود سرمایه‌گذاران خارجی در سال جاری شنیده و موضوع راه‌اندازی این بورس توسط رئیس وقت سازمان بورس مطرح شد؛ به طوری که محمد فطانت از راه‌اندازی شکل دیگری از این بورس به نام بورس آتی ارز خبر داد و گفت که "با باز شدن فضای بورس و استقبالی که سرمایه‌گذاران خارجی برای ورود به بازار سرمایه دارند، انتظار می‌رود که سرمایه‌گذاران خارجی بتوانند چشم‌انداز مثبتی به آینده نرخ ارز داشته باشند که در این راستا نرم افزارهای مورد نیاز آماده و بسترهای لازم از طریق راه‌اندازی بازار مشتقه ارزی فراهم شده است".
به گزارش ایسنا، تحولات بازارهای مالی احتمالا باعث خواهد شد طلا در موقعیت بهتری نسبت به دلار قرار گیرد. هم‌چنین اگر چه انتظار می رود اقتصاد آمریکا به رشد خود ادامه دهد و در حوزه مسائل تجاری نیز توافقاتی با شرکای بزرگ این کشور نظیر چین و کانادا به دست آید اما این رشد احتمالا به قدری نیرومند نخواهد بود که بتواند باعث یک جهش بزرگ در دلار شود.
در سه ماهه پایانی سال ۲۰۱۹ عملکرد ضعیف تر دلار در مقایسه با فصول پیش باعث شد تا رشد شاخص دلار به تنها یک درصد برسد که در مقایسه با رشد ۳.۶۷ درصدی سال قبل کاهش محسوسی داشته است. شاخص دلار، نرخ برابری آن در مقابل سبدی از ارزهای جهانی متشکل از شش ارز را میسنجد.
انتظار می‌رود که دلار در سال‌اینده نیز به رشد خود در برابر دیگرارزها ادامه دهد هر چند که احتمالا این رشد در محدوده ضعیفی باقی خواهد ماند و فرصت های بهتری برای سرمایه گذاری نظیر طلا و ین برای سرمایه گذاری وجود خواهد داشت.
 سهم دلار از ذخایر ارزی در جهان به بالاترین سطح یک سال اخیر رسید. به گزارش ایسنا رویترز، بانک‌های مرکزی جهان در حال تقویت استفاده از دلار و یوان هستند؛ به گونه‌ای که طبق اعلام صندوق بین‌المللی پول، سهم دلار از ذخایر ارزی جهانی در سه ماهه سوم به بالاترین سطح یک سال اخیر و سهم یوان از این ذخایر به بالاترین سطح یک دهه اخیر رسیده است.
در مجموع ۶.۷۵ تریلیون دلار از ذخایر ارز ی بانک‌های مرکزی در جهان بر حسب دلار بوده که این رقم معادل ۶۱.۷۸ درصد کل ذخایر بوده است. هر چند سهم دلار از ذخایر ارزی در سه ماهه سوم در مقایسه با سه ماهه قبل ۰.۲۹ درصد افزایش داشته است اما این رقم کماکان کمتر از سهم ۶۱.۹۳ درصدی سه ماهه سوم سال ۲۰۱۸ محسوب می شود.
بانک‌های مرکزی در جهان به منظور حمایت از ارزش پول ملی خود و همچنین پرداخت بدهی های خارجی، دارای ذخیره متنوعی از ارزهای خارجی هستند.
هر چند که دلار کماکان اصلی ترین ارز جهانی در ترکیب ذخایر ارزی باقی مانده اما تلاش برخی کشورها برای فاصله گرفتن از دلار در ماه های اخیر شدت گرفته است.
جاین دویل، جانشین مدیر موسسه " تمپوس" گفت: فکر می کنم دلار کماکان در صدر ارزهای اصلی باقی بماند اما احتمالا شاهد کاهش تدریجی حاشیه امن این ارز در برابر دیگر ارزها خواهیم بود. در بلندمدت دلار رقابت سختی با یوان خواهد داشت. از سوی دیگر سهم یورو از ذخایر ارزی در جهان به پایین‌ترین سطح دو سال اخیر خود رسیده و در سطح ۲۰.۰۷ درصد قرار گرفته است.
ین ژاپن نیز ۵.۶ درصد از ذخایر ارزی در جهان را تصاحب کرده که بزرگ ترین سهم ارز ژاپنی از ذخایر ارزی جهان در طول ۱۹ سال اخیر محسوب می‌شود. بزرگ‌ترین جهش در ذخایر ارزی مربوط به یوان بوده است که اکنون ۲.۰۱ درصد از ترکیب ذخایر ارزی جهانی را شامل می‌شود. از زمان پذیرفته شدن یوان به عنوان ارز جهانی در سال ۲۰۱۶، سهم یوان از ذخایر ارزی بانک های مرکزی هیچ گاه بدین میزان نبوده است.