علت افت بازارهای جهانی پس از نشست اخیر فدرال رزرو

خبر اقتصادی- اسد حیدری: پنج شنبه گذشته و پس از آن که بن برنانکی، رئیس بانک مرکزی ایالات متحده، اعلام کرد که تا شش ماه آینده برنامه اش مبنی بر تزریق پول به بازارهای مالی را متوقف خواهد کرد، بازارهای جهانی سهام بیشترین سقوط یک روزه ی خود را در سال جاری تجربه کردند.

این اظهارات برنانکی در روز چهارشنبه با نشر ارقام اقتصادی درباره ی تولیدات کارخانه ای چین در روز پنج شنبه موجب تشدید هراس بازارهای سهام و اوراق قرضه ی جهانی شد. آمار اقتصادی چین نشان می داد که فعالیت های تولیدی چین به کم ترین سطح خود در نه ماه گذشته رسیده است.

این تغییرات دو نکته ی اساسی را درباره ی وضعیت اقتصادی کنونی نشان می دهند: تداوم سقوط بخش واقعی اقتصاد و وابستگی شدید بازارهای مالی جهان به تزریق اعتبارات کاملاً رایگان از سوی فدرال رزرو و دیگر بانک های مرکزی.

در ایالات متحده، میانگین صنعتی داوجاونز 353 واحد یا 2.34 درصد سقوط کرد که بزرگ ترین میزان افت آن از ماه نوامبر 2011 تا کنون به شمار می آید. شاخص s&p 500 حدود 2.5 درصد و شاخص ترکیبی نزدک 2.3 درصد سقوط کردند. تمام ده بخش تشکیل دهنده ی شاخص s&p 500 بیش از دو درصد سقوط کردند. بلافاصله پس از این سقوط در بازار ایالات متحده، بازارهای آسیا و اروپا نیز سقوط کردند. کالاهای عمده ای همچون طلا و نقره نیز از این سقوط بی بهره نماندند به طوری که اونس طلا به پایین ترین رکورد بهای خود در دو و نیم سال اخیر دست یافت و به زیر 1300 دلار عزیمت کرد.

ارزش تمام انواع دارایی ها از جمله انواع اوراق قرضه سقوط کرد و ارزش ارز اقتصادهای نوظهور در برابر دلار ایالات متحده کاهش یافت. نرخ رشد اقتصاد چین در سه ماهه ی اول 7.7 درصد کاهش یافت و انتظار می رود که در سه ماهه ی دوم همچنان به این روند ادامه دهد.

اما اطلاعاتی که درباره ی وضعیت اقتصاد ایالات متحده منتشر شد اندکی بهتر از دیگر اقتصادهای جهان بود. یک روز پس از اظهارات بن برنانکی مبنی بر بهبود چشم انداز اقتصادی و بازار کار ایالات متحده، وزارت کار اعلام کرد که درخواست های اولیه برای استفاده از مزایای بیکاری در هفته ی گذشته به طور غیرمنتظره ای 18000 مورد افزایش یافت و به 345000 رسید.

نکته ی جالب آن که اوراق قرضه ی بنجل نیز به شدت دچار خسران شدند به نحوی که بزرگ ترین صندوق تامینی این وجوه 1.5 درصد سقوط کرد. آدریان میلر از موسسه ی GMP می گوید: تمام کسانی که برای این نوع اوراق قرضه به خاطر بهره ی بالای آن ها و بدون توجه به کیفیت شرکت های ارایه دهنده صف کشیده بودند هم اکنون دارند این صف را ترک می کنند.

بهای اوراق قرضه از 22 ماه می در حال افت بوده است زیرا برنانکی از آن زمان در گزارش اش به کنگره اعلام داشت که بانک مرکزی در چند نشست آینده و در صورتی که شرایط اقتصادی همچنان رو به بهبود باشد روند خرید دارایی ها را کند خواهد کرد.

کمیته ی سیاست گذاری فدرال رزرو در نشست روز چهارشنبه اش در پیش بینی های قبلی تجدیدنظر کرد و رشد اقتصاد آمریکا را برای سال 2013 حدود 2.45 درصد و برای سال 2014 حدود 3.25 درصد اعلام کرد که به نحو قابل توجهی فراتر از انتظارات بازارند.

در حالی که پیش بینی های رسمی بانک مرکزی تصویری خوش بینانه از اوضاع ترسیم می کند بخش هایی از حکومت گران ایالات متحده به نحو فزاینده ای درباره ی علایم سقوط جهانی اقتصاد به ویژه در آسیا و اروپا و شبح کاهش تورم در اقتصاد خودشان نگرانند. از سویی دیگر، وال استریت به هر گونه چشم انداز رشد اقتصادی یا اشتغال در این کشور با هراس می نگرد زیرا پول نامحدود و ارزان بانک مرکزی که سودهای هنگفتی را برایش سوبسید می کرد از دست می دهد.

پشت اشارات بانک مرکزی مبنی بر کاهش برنامه خرید دارایی، ترس از آن نهفته است که حجم عظیم پولی که بدین وسیله به بازارهای مالی تزریق شده حبابی عظیم پدید آورد که در ادامه منجر به بحرانی مالی شود که بسی عظیم تر از بحران 2008 باشد.

هراس و افت بازارهای جهانی در روزهای آخر هفته ی گذشته نشانه ی نگرانی درباره ی همین حباب مالی است. این نشان می دهد که مسایل بنیادی که منجر به وقوع بحران 2008 شدند هنوز حل نشده اند و دولت ها و بانک های مرکزی با برنامه هاشان فقط بر این مسائل سرپوش گذاشته بودند.