موضع اردوغان عامل گسترش تنش در ترکیه

خبر اقتصادی: حسين باغچي استاد روابط بين الملل در دانشگاه خاورميانه در گفتگو با شبکه پرس تي‌وي به بررسي اعتراضات ضد دولتي اخير در ترکيه پرداخته است.علت اين اعتراضات اين است که لفاظي هاي رجب طيب اردوغان و شيوه حکومت وي در کشور ديگر به مانند گذشته کار آمد نيست. سحر و جادوي حکومتش ديگر کارساز نيست. 

پرس تي وي : ما مي‌دانيم که رجب طيب اردوغان گفته است که اين اعتراضات از سوي «خرابکاران، عناصر تروريستي و نيروهاي خارجي» مهندسي شده است اما نظر شما درباره ماهيت اين اعتراضات چيست و به نظر شما چه کساني در اين اعتراضات شرکت دارند؟

باغچي : علت اين اعتراضات اين است که لفاظي هاي رجب طيب اردوغان و شيوه حکومت وي در کشور ديگر به مانند گذشته کار آمد نيست. سحر و جادوي حکومتش ديگر کارساز نيست. 

من فکر مي‌کنم که اين مباحثات و واکنش هاي دوازده روز اخير يک بار ديگر اثبات مي‌کند که مردم ترکيه در مجموع حاضر به پذيرش اين گونه مداخلات شخص نخست وزير در زندگي شخصي و شهروندي خود نيستند. 

من فکر مي‌کنم که نخست وزير ترکيه با وجود اين حقيقت که پليس بسيار خشن با معترضان برخورد کرده است و تنش هاي زيادي در روزهاي آينده نيز در پيش خواهد بود، درس بزرگي اين تحولات اخير کشور گرفته است. در حالي که اردوغان نخست وزير ترکيه لحن خود را ملايم تر نکرده است، اما تلاش دارد به مردم اين نکته را آموزش دهد که آنها اشتباه مي‌کنند، چه چيزي درست است و بنابراين اين دعوتي براي مقابله بيشتر با مردم به شمار مي‌آيد. 

اردوغان در صحبت هاي خود در جمع اعضاي حزب خود، در جمع نمايندگان پارلمان بخش هايي را عنوان کرد که نشان از درک بيشتر وي از شرايط داشت اما اين صحبت ها موجب گسترش تقابل خواهد شد و همچنين وي با برخي از نمايندگان معترضان ديدار کرده است و ما بايد منتظر بمانيم و ببينيم که چه خواهد شد. اما پيش از آن که چيزي بگويم، وي قرار است با عبدالله گل رئيس جمهور ترکيه که ‌اندکي آرام تر است و تلاش دارد که تنش را کاهش دهد، گفتگو کند.

بنابراين شاهد هستيم که شخص نخست وزير با بيانيه هايش تنش را گسترش داده است اما رئيس جمهوري داريم که تلاش دارد تا تنش را کاهش دهد اما بايد در نظر داشته باشيم که مناقشه همچنان ادامه دارد. 

پرس تي وي : آقاي باغچي، برخي از بينندگان ما همان طور که ما مشاهده کرديم معتقدند که اردوغان هم اکنون در موقعيت متزلزلي قرار ندارد اما اين در حالي است که شاهد هستيم که تبليغات رسانه اي گسترده اي عليه وي منتشر شده است.

برخي ديگر مي‌گويند حقيقت اين است که وي با اسرائيل و امريکا همکاري دارد و اين مهمترين فاکتور پشت سر و حامي وي مي‌باشد. نظر شما درباره اين موضوع چيست و با کدام نظر موافق هستيد؟

باغچي : من فکر مي‌کنم که نخست وزير ترکيه هنوز مشروع است و دولت ترکيه هنوز به نحوي مشروع حکومت مي‌کند. اما اين شيوه نخست وزير ترکيه مي‌تواند براي اين کشور مشکل ساز باشد. اگر چه اين سياست در واقع نه تنها براي حزب سياسي اش بلکه براي همه کشور مي‌تواند بسيار خطرناک باشد. 

وي بايد با مردم صحبت کند، وي بايد دلايل اين اعتراضات مردمي‌ را درک کند. اگر چه وي در جمع نمايندگان پارلمان ترکيه بخش هايي از اين موضوع را مطرح کرده است و قرار است ظاهرا با برخي از گروه هاي مردمي‌ ديدار کند و به حرف هاي آنان گوش دهد اما ۱۵ دقيقه پس از اين لفاظي ها و شعارها، شاهد بوديم که وي گفته است که دولت ديگر طاقت اين گونه اعتراضات را ندارد. 

اين مسئله که وي در آينده نيز با امريکا و اسرائيل همکاري خواهد داشت، درست مي‌باشد. ايالات متحده هنوز مانند کشورهاي اروپايي از رجب طيب اردوغان حمايت مي‌کند. هيچ واکنش شديدي عليه دولت اردوغان مطرح نشده است. دولت در ترکيه سر جاي خود است اما انتقادهايي از وي به خاطر بيانيه ها و رفتارهايش در قبال بخش هايي از جامعه از جمله جوانان، شغل مردم، هنرمندان و ... مطرح شده است که البته وي تلاش دارد تا اين مسائل را توجيه کند.

پرس تي وي : آقاي باغچي آيا به نظر شما مسئله سوريه نمي‌تواند دستکم فاکتوري مهم در چيزي که هم اکنون در ترکيه روي مي‌دهد، منظور گردد و آيا اين مسائل به خاطر کاهش شديد محبوبيت اردوغان به خاطر سياست هاي دولت وي در قبال سوريه روي نداده است؟ همان طور که مي‌دانيد نتايج نظرسنجي هاي اخير نشان مي‌دهد که بيش از هفتاد درصد مردم ترکيه با سياست هاي دولت اين کشور در قبال مسائل سوريه مخالف هستند.

باغچي : من فکر مي‌کنم که سوريه مسئله اصلي در چارچوب اين اعتراضات نيست اما بخشي از مشکل مي‌باشد. مشخصا آماري که شما اعلام کرديد درست مي‌باشد و سياست هاي اردوغان در قبال سوريه از حمايت بخش گسترده مردم در ترکيه برخوردار نيست. شما گفتيد که هفتاد درصد اما من فکر مي‌کنم که شايد اين رقم بالاتر باشد. شايد حتي ۸۵ درصد مردم مخالف سياست هاي اردوغان در قبال سوريه باشند. 

اگرچه مسئله تعجب برانگيز در اينجا، اين است که مسئله سوريه از اهميت بسيار زيادي درباره مسئله اعتراضات در ترکيه برخوردار نيست. اين ترکيه جديد است، اين نسل جديد است، اين بيانيه هاي نخست وزير ترکيه است.... و اين تلاش وي براي دخالت بيشتر در زندگي مردم ترکيه مي‌باشد. مردم مي‌گويند حتي براي يک لحظه هم اردوغان پدر ما نيست، رئيس ما نيست، بنابراين اردوغان نمي‌تواند اين چنين صحبت کند. منظورم اين است که وي نخست وزير ترکيه است اما وي شخصي نيست که بتواند به مردم دستور دهد که چگونه زندگي کنند.

بنابراين ممکن است اين نسلي جديد و موضوعي جديد در ترکيه باشد. ما بايد اين موضوع را درک کنيم. آنها جوانان هستند، آنها مردمي‌هستند که در يازده سال اخير فقط شخص رجب طيب اردوغان و نه هيچ کس ديگري را به عنوان نخست وزير درک کرده‌اند. 

پرس تي وي : بنابراين آقاي باغچي اگر ما اعتقاد داشته باشيم که اردوغان تلاش دارد تا جمعيت و مردم ترکيه را به حمايت از خود و حزب حاکم ترغيب کند، دستکم بايد شاهد ظاهري از دموکراسي در ترکيه باشيم، پس چرا ما شاهد براي نمونه سرکوب خبرنگاران در ترکيه هستيم؟

ما شنيده‌ايم که فعالان حقوق بشر در ترکيه سرکوب مي‌شوند و همچنين اين حقيقت وجود دارد که شمار زيادي از مردم ترکيه از ارتباط ميان سياستمداران و بازرگانان خبر مي‌دهند.

منظورم اين است که براي مثال يکي از شهرداران ترکيه مالک يک فروشگاه زنجيره اي بود و قرار بود که اين فروشگاه در ميدان تقسيم بر پا شود و همچنين برخي گزارش ها حاکي از آن است که داماد اردوغان از برپايي اين فروشگاه در ميدان تقسيم حمايت کرده است. 

بنابراين به نظر شما آيا اين ها همه فاکتورهايي براي کاهش اعتماد و اطمينان ميان دولت و مردم در ترکيه به شمار نمي‌آيد؟

باغچي : اين موضوع درست است. رجب طيب اردوغان تلاش دارد تا نقش رابين هود را ايفا کند و از ثروتمندان بگيرد و به مردم فقير بدهد. اين سياست اردوغان در ۱۰ سال اخير بوده است. حتي امروز نيز وي درباره افراد فقيري صحبت مي‌کند که از سوي سيستم پس زده شده‌اند اما تا زماني که وي در قدرت است، شرايط در حال تغيير است و وي از مردمي‌ که بي عدالتي را تجربه کرده‌اند، حمايت مي‌کند و وي از افرادي که بر مردم حکومت کرده‌اند و اقداماتي غير عادلانه انجام داده‌اند، وي هم اکنون تلاش دارد تا از اين افراد محافظت کند. 

اين سياست، اين فلسفه حداقل در ۱۰ سال اخير بسيار با ارزش بوده است اما نه براي نسل جديد و نه براي ترکيه جديد. 

من فکر مي‌کنم که وي بايد متوجه شود که وي نخست وزير است، وي مسئوليت مديريت کشور و نه دخالت در امور زندگي شخصي افراد يا دستور دادن به جوانان براي اين که چگونه آينده خود را شکل دهند، دارد. 

بنابراين رجب طيب اردوغان يک رهبر منتخب دموکراتيک است و هيچ شکي درباره اين موضوع نيست، دولت کنوني ترکيه مشروع است و هيچ شکي درباره اين موضوع نيست، اما پس از يازده سال وي بيش از گذشته قدرت يافته است و احتمالا وي از نظر بيولوژيک و ذهني از اين منصب و چالش هاي گسترده پيش روي کشور خسته شده است؛ مشکلاتي که وي با اين نحوه تفکر و اين نحوه درک ممکن است ديگر نتواند با آنها مقابله کند. 

من فکر مي‌کنم که مقابله نيروهاي پليس با معترضان يک سوء مديريت سياسي است، هيچ نيازي به اين مسئله نيست و من فکر مي‌کنم که ترکيه بيش از پيش وارد تنش خواهد شد، و از سوي ديگر به نظر مي‌آيد که آقاي اردوغان نيز به دنبال تغيير رويه لفاظي و حکم راني خود نخواهد بود. 

بنابراين من فکر مي‌کنم که برخي از مردم در اينجا در ترکيه، تلاش دارند تا به اردوغان نصيحت کنند که سياست تقابل را دنبال نکند و در عوض نقش پدر را براي مردم ترکيه ايفا کند.