نعمت‌بخش: تولید خودروی یورو۴ با شرایط فعلی ممکن نیست

بر اساس مصوبه اخیر دولت شماره‌گذاری خودروهای یورو2 از اول تیرماه سال جاری ممنوع خواهد شد و تمام خودروهای تولید داخل ملزم به رعایت استاندارد یورو4 از تاریخ اول تیرماه سال جاری هستند.در همین راستا انجمن خودروسازان با ارسال نامه‌ای به مهدی غضنفری وزیر صنعت، معدن و تجارت خواستار تجدید نظر در مصوبه مذکور تا ایجاد شرایط مناسب برای تولید خودروهای یورو4 شد.

در نامه‌ خودروسازان که در پاسخ به اصرار معاون سازمان حفاظت محیط زیست در مورد ممنوعیت شماره گذاری خودروهایی که  استاندارد یورو4 ندارند (بدون آنکه توزیع سوخت استاندارد عملی شده باشد) با تأکید بر اینکه هیچ‌کدام از 21 بند مصوبه 16/12/90 هیئت محترم  دولت درباره برنامه کاهش آلودگی در 8 شهر بزرگ کشور به اجرا درنیامده، آمده است:

در حال حاضر جلوگیری از تردد خودروهای با سن بالا (فرسوده/ کاربراتوری) از 1/4/91 توسط راهور ناجا انجام نمی‌شود به‌نحوی که هر دستگاه خودروی کاربراتوری/ فرسوده (با سنّ بالای مقرر در جدول ذیل بند 1 مصوبه فوق الذکر) حداقل 30 برابر یک دستگاه خودروی یورو2 آلایندگی ایجاد می‌کند.

البته به اطلاع می‌رسانیم که 5/3 میلیون دستگاه از خودروهای یادشده در حال تردد هستند که حتی اگر حداقل یک میلیون دستگاه از این خودروها در تهران تردد نمایند، معادل 30 میلیون دستگاه خودرو، آلایندگی  تولید می‌نمایند که متأسفانه هیچ اقدام مؤثر و قابل توجهی از طرف سازمان ایشان برای جلوگیری از تردد آنها به منصه ظهور نرسیده است.

در همین راستا تجهیز مراکز معاینه فنی برای کنترل صحت عملکرد کاتالیست کانورتورها از 1/1/91 مفاد این بند نه‌تنها انجام نشده بلکه حتی معاینه فنی ساده نیز در حد 25% خودروهای در حال تردد در شهر تهران است. و به‌خلاف متن قانون مصوب، پلیس از ترددخودروهای فاقد معاینه فنی جلوگیری نمی‌نماید.

همچنین عدم تجهیز مراکز معاینه فنی (به‌استثنای شهر تهران) به دستگاه‌های مورد نظر باعث می‌شود تا مالکین خودروهایی که کاتالیست کانورتور آنها پر شده و از حیّز انتفاع افتاده است، از اشکال ایجاد شده در خودروی خود مطلع نشده اقدامی جهت تعویض آنها ننماید. و نه‌تنها آلایندگی هر خودرو به 2 برابر افزایش یابد، بلکه 200 دلار ارز خارج‌شده از مملکت به هدر رود.

 در ادامه نامه خودروسازان به وزیر صنعت، معدن و تجارت افزایش 5درصدی سهم حمل و نقل عمومی که هنوز صورت نگرفته نیز عنوان شده است. به‌اعتقاد نعمت‌بخش دبیر انجمن خودروسازان عدم تخصیص بودجه  کافی برای اجرای این بند باعث ایجاد ترافیک شدید، کاهش سرعت خودروها و در نتیجه افزایش چند برابری آلایندگی 5/3 میلیون خودروی در حال تردد در شهر تهران شده است.

 براساس این نامه ممنوعیت شماره گذاری خودروهای فاقد استاندارد یورو4 از 1/1/92 تنها بندی است که سازمان حفاظت محیط زیست به‌عنوان ناظر بر اجرای مصوبه دولت، آن را فعالانه دنبال می‌نماید. این در حالی است که توزیع سوخت یورو4 (به‌همراه ماده ادبلو)  از 1/1/91 (یک سال قبل از اجرای بند 6 فوق) به‌علت مضایق موجود، توزیع سوخت یورو4، فقط در کلان‌شهرها برای پایان سال 92 برنامه‌ریزی شده است.

البته استفاده از بنزین یورو2 در خودروهای با استاندارد یورو4 پس از 15 هزار کیلومتر پیمایش (به‌جای عمر مفید 100 هزار کیلومتر) باعث خرابی کاتالیست کانورتور آنها شده آلایندگی خودرو پس از طی پیمایش مذکور حداقل دو برابر آلایندگی خودروهای یورو2 می‌گردد. ضمن آنکه برای هر دستگاه کاتالیست مبلغ 200 دلار ارز (در این وانفسای ارزی) از مملکت خارج می‌شود بدون آنکه هیچ گونه اثر مثبتی در کاهش آلایندگی هوای تهران داشته باشد.

اجرای طرح کهاب (جمع‌آوری بخارات بنزین) از 1/1/92 پس از 4 سال که از اجرای آن طرح می‌گذرد، پروژه  فقط 17% پیشرفت داشته  است. یعنی هنوز سالانه معادل 200 میلیون لیتر بنزین، به‌صورت بخار در هوا متصاعد شده هوا را آلوده می‌نماید. با توجه به وجود 50 میکروگرم بخارات بنزین (استاندارد 5 میکروگرم است) در هر متر مکعب هوا، میزان خسارت وارده به ریه‌های مردم تهران قابل محاسبه است.

گازسوز کردن تمام کارخانجات در محدوده و حریم شهرها  از 1/1/92 که متأسفانه هنوز انجام  نشده است. حذف سوخت مازوت نیروگاه‌ها و گازسوز کردن آنها هم متأسفانه علی‌رغم چندین سال انتظار، در نیروگاه‌ها هنوز بین 50 تا 60 میلیون لیتر مازوت مصرف می‌شود که آلایندگی حاصله، قابل محاسبه است.

متأسفانه در بازنگری طرح جامع کاهش آلایندگی کلان‌شهرها که مسئولیت تهیه آن با مدیران سازمان حفاظت محیط زیست بوده است، چند بند مهم و مؤثر در کاهش آلایندگی کلان‌شهرها به‌شرح زیر حذف شده ‌اند، از جمله:

الف - خروج خودروهای فرسوده از ناوگان حمل و نقل، شامل خودروهای سبک (سواری و وانت) و خودروهای نیمه‌سنگین و سنگین (مینی‌بوس، اتوبوس، کامیونت و کامیون)
فقط به‌عنوان نمونه تعداد 25000 دستگاه مینی‌بوس قدیمی در تهران در حال تردد هستند که هرکدام معادل 40 دستگاه خودرو آلایندگی دارند.

ب - ممنوعیت استفاده از ماده آزبست که متأسفانه بر اثر بی‌توجهی مسئولین محترم سازمان حفاظت محیط زیست، تا اواخر سال گذشته سالانه بین 80 تا 100 هزار تن از این ماده وارد کشور شده است.

به‌اعتقاد نعمت‌بخش خوشبختانه در چندین  سال گذشته، غیر از موارد استثنایی هیچ‌کدام از شاخص‌های عمده آلایندگی هوا مانند CO ،CO2 ،NOX از حد مجاز فراتر نرفته، که با توجه به 4 برابر شدن تعداد خودروهای در حال تردد، نشان از کاهش شدید و بسیار چشمگیر آلایندگی خودروهای تولیدشده با استاندارد یورو2 است.

در ادامه این نامه عمده‌ترین شاخص آلایندگی هوای تهران در چند سال اخیر به‌شرح زیر عنوان شده است:

الف - میزان بسیار بالای بخارات بنزن، (50 میکروگرم در هر متر مکعب هوا به‌جای استاندارد 5 میکرو گرم) است که ناشی از نازل بودن کیفیت سوخت عرضه شده در جایگاه‌های سوخت رسانی است.

ب - ذرات معلق، مخصوصاً ذرات  زیر 5/2 میکرون است که پس از سالها بی‌توجهی مسئولین ذی‌ربط، اخیراً بنا به اظهار جناب آقای دکتر شاعری (معاون محترم سازمان)، ایشان درخواست بودجه‌ای معادل 4000 میلیارد تومان نموده‌اند تا ظرف 10 سال، بر این مشکل اساسی کلان‌شهرها و شهرهای استان‌های جنوبی و غربی فائق آیند.

با توجه به عدم امکان توزیع سراسری سوخت یورو4، آن‌هم در شرایط خاص اقتصادی ناشی از تحریم‌ها (کمبود ارز، مشکلات نقل و انتقال ارز و...) و با توجه به عدم عرضه سراسری سوخت یورو4 اگر دست‌یابی به هدف  پیاده سازی استاندارد یورو4 با هزینه کمتر، شدنی باشد، باید به آن توجه شود:

در صورت توزیع سراسری سوخت استاندارد یورو4، تولید 800 هزار دستگاه خودروی یورو4 در سال 92 و میزان کاهش آلایندگی‌ها برابر با 592/14 تن خواهد شد که هزینه آن از جیب مشتریان (یا اقتصاد ملی) حداقل 560 میلیارد تومان خواهد بود. حال اگر فقط 20610 دستگاه خودروی فرسوده را از رده خارج کنیم همان میزان کاهش آلایندگی را خواهیم داشت، اما هزینه آن 31 میلیارد تومان خواهد بود.
از حضرت‌عالی می‌پرسم چرا برای کاری که می‌توان آن را با هزینه 31 میلیارد تومان انجام داد، باید 529 میلیارد تومان هزینه اضافی بر اقتصاد ملی تحمیل کنیم؟