آغاز دور جدید کاهش نرخ دلار در هفته پاياني ماه رمضان و نزديك شدن به ايجاد بازار متشكل ارزي

اقتصاد گردان  – احسان شمشيري 

روز چهارشنبه8 خرداد ماه نرخ لحظه اي دلار  13 هزار و 400 تومان و يورو 15 هزار و 300 تومان رسيد. همچنين ميانگين نرخ ارز در روز سه شنبه نيز نشان مي دهد كه نرخ دلار بر اساس قيمت هاي رو سه شنبه 13 هزار و 787 تومان، يورو 15 هزار و 694 تومان ، پوند 16 هزار و 674 تومان و يوان چين 2 هزار و 106 تومان اعلام شده است. 

 به دنبال ركود معاملات در ماه رمضان و همچنين اثر اخبار مربوط به ايجاد بازار متشكل ارزي و  اظهار نظرهاي اخير ترامپ در مورد عدم تمايل به جنگ و تغيير نظام،  روز چهارشنبه، نرخ ارز در بازار آزاد نيز كاهش يافت و بانک‌ها و صرافی‌های مجاز بانک مرکزی نيز قیمت ارز را نسبت به روز  سه شنبه به میزان قابل توجهی کاهش دادند؛ به طوریکه قیمت دلار و یورو در صرافی‌های بانک مرکزی ۵۰۰ تومان کاهش داشته است. صرافي ملي و صرافي هاي مجاز بانكي قيمت يورو براي  خرید 15200 و فروش 15300 و قيمت دلار براي خرید 13300 و فروش 13400 تومان اعلام كردند. 

بانک‌ها روز (۸ خرداد) قیمت ارز را نسبت به روز سه شنبه کاهش دادند و هر دلار آمریکا را ۱۳ هزار و ۱۳ تومان می‌خرند، این در حالی است که قیمت خرید دلار در بانک‌ها در روز گذشته ۱۳ هزار و ۴۳۲ تومان اعلام شده بود. همچنین قیمت خرید یورو نیز نسبت به روز سه شنبه با کاهش همراه شد و بار دیگر به زیر ۱۵ هزار تومان سقوط کرد؛ به طوریکه شعب ارزی بانک‌ها روز هر یورو را ۱۴ هزار و ۵۳۲ تومان می‌خرند. هر پوند انگلیس نیز روز چهارشنبه در شعب ارزی بانک‌ها به قیمت ۱۶ هزار و ۴۸۰ تومان خریداری می‌شود.

قیمت ارز مسافرتی نیز در بانک‌ها همچنان از قیمت فروش آن در بازار بالاتر است؛ به طوری که قیمت فروش ارز مسافرتی در بانک‌ها ۱۵ هزار و ۲۶۲ تومان اعلام شده که با احتساب کارمزد به حدود ۱۵ هزار و ۶۰۰ تومان می‌رسد.

صرافی‌های مجاز بانک مرکزی نیز، قیمت دلار را بازهم کاهش دادند؛ به طوریکه قیمت خرید دلار در این صرافی‌ها با کاهش ۵۰۰ تومانی به ۱۳ هزار و ۱۵۰ تومان و قیمت فروش آن به ۱۳ هزار و ۲۵۰ تومان رسیده است. این صرافی‌ها همچنین، هر یورو را به قیمت ۱۵ هزار و ۵۰ تومان می‌خرند و ۱۵ هزار و ۱۵۰ تومان می‌فروشند که این نرخ‌ها نیز نسبت به روز گذشته ۵۰۰ تومان کاهش یافته است.

همچنين به دنبال اعلام هر اونس طلا به نرخ ۱۲۸۲ دلار و ۹۵ سنت و كاهش قيمت دلار به 13580 تومان، هر گرم طلای ۱۸ عیار ۴۱۸ هزار و ۵۳۱ تومان  و مظنه هر مثقال طلاي 17 عيار يا آبشده به قيمت 1 ميليون و 817 هزار تومان معامله شد. قیمت هر قطعه سکه تمام بهار آزادی طرح جدید ۴ میلیون و ۶۳۰ هزار تومان، هر قطعه سکه تمام بهار آزادی طرح قدیم ۴ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان، نیم سکه ۲ میلیون و ۶۰۰ هزارتومان، ربع سکه یک میلیون و ۶۸۰ هزار تومان و سکه گرمی یک میلیون تومان است.

رییس کمیسیون اقتصادی مجلس گفت: شکل‌گیری بازار متشکل ارزی تا پایان خرداد میزان تقاضا را کاهش و حجم عرضه ارز را افزایش می‌دهد، بنابراین در هفته‌های آینده شاهد کاهش نرخ ارز در بازار غیررسمی خواهیم بود.

محمدرضا پورابراهیمی داورانی با اشاره به تغییر سیاست‌های ارزی دولت در نیمه دوم سال ۹۷، گفت: تصمیماتی که در طول نیمه دوم سال ۹۷ و ابتدای سال ۹۸ در حوزه ارزی اخذ شد مسیر حرکت بانک مرکزی در سیاست‌های ارزی نسبت به گذشته بهتر شده است.

نماینده مردم کرمان و روار در مجلس، با بیان اینکه پیگیری‌های کمیسیون اقتصادی درباره تسریع در روند راه‌اندازی بازار متشکل ارزی به سرانجام رسیده است، افزود: در نشست مشترک کمیسیون اقتصادی و بانک مرکزی با حضور رئیس کل بانک مرکزی توافق شد تا پایان خرداد ماه امسال، بازار متشکل ارزی راه اندازی شود.

وی، ساماندهی نرخ ارز در اقتصاد کشور را از اهداف مهم تشکیل بازار متشکل ارزی دانست و ادامه داد: بر خلاف عده‌ای که تصور می‌کردند ایجاد بازار متشکل ارزی شاید پیامدهای منفی در اقتصاد کشور داشته باشد، ما معتقد هستیم ایجاد بازار متشکل ارزی بازار ارز را ساماندهی و به تعادل بهتر این بازار کمک می‌کند.

 پورابراهیمی، نخستین مزیت تشکیل بازار متشکل ارزی را ایجاد انگیزه به صادرکنندگان برای توزیع منابع ارزی ناشی از صادراتشان به بازار عنوان و تاکید کرد: بر اساس گزارشی که در نشست مشترک کمیسیون اقتصادی با رئیس کل بانک مرکزی ارائه شد حدود ۵۰ تا ۶۰ درصد از منابع ارزی کشور از محل صادرات غیر نفتی به کشور بازگشته است. البته بازگشت مابقی این منابع نیز بر اساس برنامه زمان بندی توسط دولت و بانک مرکزی در حال پیگیری است، اما نحوه تسویه ارز صادرکنندگان موجب شده است که آنها هیچ علاقه ‌ای به روشی که در حال حاضر بانک مرکزی اعلام کرده نداشته باشند و نسبت به تسویه ارز خود اقدام نکنند.

وی افزود: به جز تعهداتی که برای پتروشیمی‌ها برای بازگرداندن ارز تدوین شده است، مابقی صادرکنندگان به دلیل تعیین نرخ نامناسب برای تسویه ارز ناشی از صادرات به تکالیف خود عمل نکرده اند.

نماینده کرمان با اشاره به صدور بخشنامه جدید بانک مرکزی در خصوص نحوه بازگشت ارز صادرکنندگان به کشور، ادامه داد: این بخشنامه مقدمات ورود به بازار متشکل ارزی است و این امر سبب شد نرخ ارز در بازار غیررسمی  و در حوزه اقتصادی تعدیل شود.

این نماینده مردم در مجلس دهم، ابراز امیدواری کرد که مسیر کاهش نرخ ارز استمرار پیدا کند و تا پایان خرداد ماه شاهد راه اندازی بازار متشکل باشیم، چراکه در این صورت حجم زیادی از منابع ارزی که تا امروز وارد بازار نشده است به بازار اقتصادی باز خواهد گشت و افزایش حجم صادرات در اقتصاد کشور رقم خواهد خورد.

وی با بیان اینکه با راه اندازی بازار متشکل ارزی حجم عرضه ارز به دلیل بازگشت منابع ارزی ناشی از صادرات افزایش قابل توجهی پیدا می کند، افزود: همزمان با افزایش صادرات جدید میزان تقاضای ارز نیز در اقتصاد کشور با بازار متشکل ارزی کاهش خواهد یافت.

پورابراهیمی ادامه داد: در حال حاضر هر کسی که از سامانه نیما ارز تخصیصی برای واردات کالا دریافت می‌کند ما به التفاوت قابل توجهی نصیبش می‌شود که این مابه التفاوت به جز رانت در اقتصاد کشور چیزی دیگری نیست.وی با بیان اینکه رانت حاصل از پرداخت ارز نیمایی سبب شده که تقاضا برای ارز در اقتصاد کشور بیش از آن چیزی باشد که نیاز کشور است، گفت: این موضوع سبب تغییر منفی در تراز بازرگانی کشور شده و تشدید تقاضا برای افزایش نرخ ارز را در پی دارد.

عضو شورای عالی اقتصادی قوای سه گانه، افزود: شکل‌گیری بازار متشکل، میزان تقاضای ارز را کاهش و حجم عرضه ارز در بازار را افزایش می‌دهد، بنابراین در هفته‌های آینده شاهد کاهش نرخ ارز در بازار غیررسمی خواهیم بود و تعادل منطقی در بازار ایجاد خواهد شد.

وی بیان اینکه ایجاد بازار متشکل ارزی مانع رانت و فساد در کشور می‌شود، چراکه چند نرخی بودن ارز موجب توزیع رانت و فساد است، ادامه داد: در صورت تشکیل بازار متشکل ارزی نرخ ارز ترجیحی برای واردات کالاهای اساسی همان ۴هزار و ۲۰۰ تومان خواهد بود و براساس توافقی که دولت و مجلس کرده اند، همانند سال گذشته ۱۴ میلیارد دلار منابع ارزی برای واردات کالاهای اساسی به دولت اختصاص داده می شود.

رییس کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی، تصریح کرد: در قانون بودجه سال ۹۸ به دولت اجازه داده ایم از نرخ سامانه نیما برای واردات کالاهای اساسی استفاده کنند، بنابراین بازار متشکل ارزی به نرخ‌های ترجیحی ارز ارتباطی ندارد و آن به جای خود باقی است.

از سوي ديگر، يكي از كارشناسان بانكي گفت: از مهم‌ترین دستاوردهای راه‌اندازی بازار متشکل ارزی، کاهش دلالی در بازار آزاد است. به این معنا که بازار بر اساس ساز و کار درونی خود، خودش را تغذیه کند؛ به این ترتیب قیمت ارز بر اساس عرضه و تقاضا و نه دستور بانکی تعیین می شود.

بازار متشکل ارزی برای اسکناس است و مربوط به حواله نیست، چرا که حواله در حال حاضر در نیما عرضه می شود؛ مردم در حال حاضر برای دریافت اسکناس در چارچوب مقررات ابلاغی بانک مرکزی به صرافی ها مراجعه می کنند و تا سقف ۲۰۰۰ دلار ارز دریافت می کنند.

متاسفانه در حال حاضر در بازار ارزی سامانه منسجمی برای کشف قیمت نداریم؛ مردم عادی برای تامین ارز مورد نیاز خود به صرافی ها مراجعه می کنند و ارز را ( تا سقف ۲۰۰۰ دلار) با نرخی که در سامانه سنا هست تهیه می کنند؛ حتی با راه اندازی بازار متشکل، مردم در همان چارچوب کار خواهند کرد؛ در واقع بازار متشکل برای معاملات صرافی ها با یکدیگر، بانک ها با هم و یا صرافی ها با بانک ها و شرکت های عرضه کننده عمده ارز راه اندازی شده است.

در واقع این بازار یک بازار عمده فروشی ارز است و نه خُرده فروشی. در این میان بانک مرکزی به عنوان بازار گردان در این بازار حضور دارد. در حال حاضر بانک مرکزی به روش های کاملا سنتی از جمله تلفن مستقیم به صرافی ها فرایند بازارگردانی را انجام می دهد با راه اندازی بازار متشکل ارزی و سامانه مرتبط با آن عرضه و تقاضا پیش روی ناظر (بانک مرکزی) انجام می شود و جایی که نیاز به عرضه باشد، عرضه می کند و جایی که عرضه زیاد است تقاضا می کند و با بازارگردانی می تواند بدون ایجاد نرخ کاذب ارز، هدایت نرخ ارز را نیز بر عهده بگیرد.

بازارگردانی بانک مرکزی مهم ترین نقشی است که بازار متشکل ارزی دارد و این ویژگی می تواند تاثیر مهمی در بازار ارز داشته باشد.

در روش های سنتی تاخیر وجود داشت ولی با روش جدید به دلیل اینکه فرایندها به صورت آنلاین انجام می شود، شبیه بورس است و می تواند در لحظه در بازار پوزیشن بگیرد. من فکر می کنم به این ترتیب قیمت ها به سمت شفافیت بیشتر پیش خواهد رفت.

مردم اعتماد بیشتری به قیمت های بورس دارند اگر این سامانه راه اندازی شود دیگر کسی برای نرخ ارز راهی چهارراه استانبول و صرافی های متفاوت نمی رود؛ بازار متشکل توانایی جمع کردن بازار غیر متشکل را دارد و تبدیل به مرجع معتبری برای نرخ ارز می شود

بورس ارز به معنای قراردادهای آتی و اختیار معامله نخواهد بود، در واقع در بازار متشکل ارزی، معاملات فیزیکی و نقدی ارز انجام می شود و نیازهای واقعی را پوشش می دهد؛ به عنوان مثال یک صرافی در این بازار یک میلیون دلار ارز می خرد و آن را به صورت خُرد به مردم می فروشد و این فروش در سامانه سنا ثبت شده و قابلیت پیگیری دارد، در حالی که در بازار آتی معاملات به صورت تعهدی است و سفته بازی در آن وجود دارد.

از مهم ترین دستاوردهای راه اندازی بازار متشکل ارزی کاهش دلالی در بازار آزاد است؛ صلاح نیست که بخواهیم دلالان و سفته بازان را وارد این بازار کنیم؛ در حال حاضر در این مرحله از تشکیل بازار متشکل ارزی، شکل واقعی خواهد داشت و عرضه و تقاضا بین عرضه کنندگان و مصرف کنندگان واقعی ارز خواهد بود نه سفته بازان و دلالان.