افزايش قيمت طلا و كاهش نرخ ارز، پیش‌بینی اوضاع دلار در ماه‌های آینده، احتمال راه اندازي بازار متشکل ارزی تا هفته آينده

اقتصاد گردان -  احسان شمشيري

 نرخ ارزهای عمده در بازار آزاد تهران روز سه شنبه 10 ارديبهشت 98 نشان مي دهد كه نسبت به روز  دوشنبه کاهش یافته بطوری که هر دلار آمریکا 14 هزار و 50 تومان به فروش رسید و بهای هر قطعه سکه بهار آزادی طرح جدید نیز چهار میلیون و 975 هزار تومان بود که افت محسوسی داشت.

روز سه شنبه 10 ارديبهشت 98 نرخ لحظه اي دلار در سامانه سنا 14 هزار و 50 تومان و يورو 15 هزار 900 تومان اعلام شد . همچنين نرخ ميانگين ارزها در روز دوشنبه در سامانه سنا به ترتيب براي  دلار 14 هزار و 181 تومان، يورو 15 هزار و 911تومان، پوند 17 هزار و 853 تومان و لير تركيه 2 هزار و 488 تومان، يوآن2136،  درهم 3839 تومان تعيين شد.

در بانك ها نيز پس از چند روز افزایش قیمت‌ها در بازار ارز، روز سه شنبه قیمت‌ها کاهشی شد. روز سه شنبه ۱۰ اردیبهشت بانک‌ها هر دلار آمریکا را به قیمت ۱۳ هزار و ۶۴۵ تومان می‌خريدند و قیمت خرید یورو نیز در شعب ارزی بانک‌ها به ۱۵ هزار و ۲۶۷ تومان بود. برخلاف چند روز گذشته قیمت ارز روز سه شنبه کاهشی بود؛ به طوری که نرخ خرید دلار در بانک‌ها روز دوشنبه ۱۳ هزار و ۷۸۰ تومان اعلام شده بود كه روز سه شنبه حدود 135 تومان كاهش داشت.  همچنين بانک‌ها هر پوند انگلیس را نیز ۱۷ هزار و ۶۵۵ تومان خریداری می‌کردند.

از سوی دیگر، قیمت ارز مسافرتی در بانک‌ها همچنان از قیمت فروش آن در بازار بالاتر است؛ به طوری که قیمت فروش ارز مسافرتی در بانک‌ها ۱۶ هزار و ۵۰ تومان اعلام شده که با احتساب کارمزد به حدود ۱۶ هزار و ۴۰۰ تومان می‌رسد.

این در حالی است که نرخ خرید یورو در صرافی‌های مجاز بانک مرکزی ۱۵ هزار و ۸۰۰ تومان و نرخ فروش آن ۱۵ هزار و ۹۰۰ تومان است که نسبت به روز دوشنبه ۹۰ تومان کاهش داشته است.

این صرافی‌ها همچنین روز سه شنبه هر دلار آمریکا را ۱۳ هزار و ۹۵۰ تومان خریده و ۱۴ هزار و ۵۰ تومان فروختند که قیمت دلار نیز کاهش ۱۴۰ تومانی داشته است.

در جریان معاملات روز  سه شنبه ۱۰ اردیبهشت ۹۸ در  بازار آزاد تهران، دلار نقدي 14250 تومان معامله شد و اونس جهاني نيز 1284 دلار اعلام شده و در نتيجه  قيمت طلا و سكه روندي با ثبات و در برخي ساعات تاحدودي كاهشي داشت. به طوري كه قیمت سکه طرح جدید به ۴ میلیون و ۹۴۵ هزار تومان تا 4 ميليون و 960 هزار  رسید.

همچنین هر قطعه سکه تمام بهار آزادی طرح قدیم ۴ میلیون و ۷۵۰ هزار تومان، نیم سکه ۲ میلیون و 800 هزار تومان، ربع سکه ۱ میلیون و 84۰ هزار تومان و سکه یک گرمی ۹۷۰ هزار تومان معامله شد.  همچنين هر گرم طلای ۱۸ عیار ۴۴۴ هزار و ۱۵۵ تومان و مظنه مثقال 17 عيار يا طلاي آبشده نيز به 1 ميليون و 931 هزار تومان رسيد. 

در بازار ارز رسمي نيز بانک مرکزی نرخ ۴۷ ارز را اعلام کرد که براساس آن نرخ ۱۶ ارز مانند یورو و پوند نسبت به روز دوشنبه افزایش و قیمت ۱۷ واحد پولی دیگر کاهش یافت. نرخ دلار و ۱۳ ارز دیگر نیز ثابت ماند. هر دلار آمریکا ۴۲ هزار،  هر پوند انگلیس با ۵۳ ریال افزایش ۵۴ هزار و ۳۵۶ ریال و هر یورو نیز با ۱۳۷ ریال رشد ۴۶ هزار و ۹۹۶ ریال ارزش‌گذاری شد.

از سوي ديگر،  فرهاد دژپسند وزیر اقتصاد اظهار امیدواری کرد تا هفته آینده بازار متشکل ارزی اجرایی شود.

به گفته دژپسند، در حال حاضر از یک طرف با محدودیت تامین سرمایه‌ در گردش روبرو هستیم و از طرفی مشکل نقدینگی وجود دارد. نسبت تسهیلات به سپرده برخی بانک‌ها از ۱۰۰ درصد عبور کرده و برخی بانک‌ها پایین‌تر است.

وی خطاب به تولیدکنندگان گفت: از خودتان بپرسید که چرا در بانکی سپرده‌گذاری می‌کنید که نسبت تسهیلات به سپرده‌اش ۲۰ درصد است. دژپسند پیشنهاد کرد برای تامین مالی تولیدکنندگان از ظرفیت بورس استفاده شود. بانک‌ها متاسفانه درگیر دارایی‌های منجمد و معوقات هستند.

وزیر اقتصاد خطاب به تولیدکنندگان تاکید کرد: چرا از ۴۰ میلیارد دلار صادرات غیر نفتی ۱۰ میلیارد دلار آن به کشور بازگشته است، معتقدم ارز ۴۲۰۰ تومانی را نمی‌توان مدیریت کرد، اما سقوط ارزش ریال تا کجا؟ باید روی آن تعصب داشته باشیم. چه اتفاقی افتاده که ارزش پول ما اینقدر سقوط کرده، شما تولیدکنندگان باید کمی خود را جای ما بگذارید. معتقدم صادرکننده نباید از جیب خرج کند، اما اگر نصف ارز صادراتی در بازار می‌آمد چه می‌شد. تقاضا برای آن هست اندکی قیمت‌ها را تعدیل کنید.

دژپسند درباره یکی از دغدغه‌های مقام معظم رهبری مربوط به اصلاح نظام بانکی و لایحه آن، تصریح کرد: اصلاح نظام بانکی لزوماً مبتنی بر لایحه نیست و بخشی از آن در اختیار دولت و اختیارات بانک مرکزی، وزارت اقتصاد، شورای هماهنگی اقتصادی سران قوا و کارهای مربوط به آن انجام می‌شود، بخشی از آن نیز نیاز به مصوبه مجلس دارد. در حال حاضر نیز وزارت اقتصاد برای موضوع سهام و دارایی‌های بانک‌های دولتی پیشنهاداتی داده که ساختار و قواعد آن را تهیه کرده است، چون تاکنون وجود نداشت.

از سوي ديگر، قیمت هر اونس طلا  روز سه شنبه 10 اسفند  با ۰.۲ درصد افزایش به ۱۲۸۱ دلار و ۹۵ سنت رسید. به گزارش رویترز، در حالی که در آستانه انتشار مجموعه ای از آمارهای اقتصادی و همچنین نشست دو روزه فدرال رزرو آمریکا در مورد نرخ بهره ارزش سهام در بازارهای آسیایی کاهش یافته، قیمت طلا امروز شاهد افزایش بود.

بر اساس این گزارش، قیمت هر اونس طلا رروز سه شنبه  با ۰.۲ درصد افزایش به ۱۲۸۱دلار و ۹۵ سنت رسید. قیمت طلای آمریکا نیز با ۰.۲ درصد افزایش به ۱۲۸۳ دلار و ۹۰ سنت رسید.

نتایج یک تحقیق رسمی نشان می‌دهد که میزان رشد فعالیت‌های کارخانه ای چین در ماه آوریل به شکل غیرمنتظره ای کاهش یافته و این نشان می‌دهد که اقتصاد چین از مسیر رشد و رونق بالای اقتصادی فاصله گرفته است. بازار اکنون در انتظار انتشار مجموعه ای از آمارهای اقتصادی در حوزه یورو و همچنین بیانیه پایانی فدرال رزرو آمریکاست.

انتظار می‌رود فدرال رزرو نرخ بهره را بدون تغییر حفظ کند، زیرا انتشار آمارهای ضعیف از نرخ تورم سیاستگذاران را نگران وضعیت اقتصادی کرده است.

در اين رابطه یک اقتصاددان معتقد است که نوسانات قبلی دلار دیگر تکرار نخواهد شد.

محمود باغجری، استاد دانشگاه شهید بهشتی در گفت‌وگو با ایسنا، ضمن ارزیابی شرایط مختلف مؤثر بر تعیین قیمت ارز، اظهار کرد: با توجه به اقدامات بانک مرکزی در ایجاد بازار متشکل ارزی، اگر شرایط سیاسی فعلی در مناسبات بین ایران و آمریکا به وجود نمی‌آمد قیمت دلار قطعاً کاهشی می‌شد و نرخی بسیار کمتر از نرخ فعلی داشت. با این حال و حتی با به وجود آمدن مسائل سیاسی اخیر بعید است قیمت دلار نوسان چندانی را تجربه کند.

این اقتصاددان وقوع جهش ارزی مشابه آنچه در سال گذشته رخ داد را بسیار بعید توصیف کرد و گفت: واقعیت این است که ایران آن‌قدرها هم در برابر مسائل ارزی دست بسته نیست. با اقداماتی که بانک مرکزی در حال انجام آن است و همچنین بخشنامه‌ای که اخیراً برای اختصاص ارز صادرکنندگان به واردکنندگان تصویب کرده، بعید است بازار ارز نوسان چندانی را تجربه کند.

او به مساله صادرات نفت و تأثیر آن بر بازار ارز هم اشاره و اظهار کرد: در حال حاضر چین بین ۴۰۰ تا ۵۰۰ هزار بشکه نفت ایران را می‌خرد و از سوی دیگر هند هم تا ۳۰۰ هزار بشکه از ایران نفت وارد می‌کند. همه اینها غیر از آن چیزی است که ایران به جاهای دیگر صادر می‌کند. در این مناسبات حتی اگر ایران تنها بازار چین را هم داشته باشد و روزانه بتواند تا ۵۰۰ هزار بشکه نفت صادر کند، باز هم می‌تواند اوضاع بازار ارز را به راحتی کنترل کند.

این استاد دانشگاه در بررسی اتفاقات ارزی سال گذشته در بازار آزاد به مساله "هجوم سرمایه‌گذاری" اشاره کرد و گفت: آنچه در سال گذشته بازار ارز را ملتهب کرد، هجوم مردم عادی برای خرید دلار به بازار بود که بعد از آن سقوط قیمتی که اتفاق افتاد، مردم عادی متوجه شدند که نباید در بازارهای پرریسک سرمایه‌گذاری کنند. این عدم حضور و تقاضای مردم برای خرید دلار در بازار ارز مسأله‌ای است که بسیار می‌تواند در کنترل بازار مؤثر باشد.

 از سوي ديگر،  یک باند قاچاق سازمان ‌یافته طلا شناسایی و متلاشی شد.این باند قاچاق ‌سازمان‌ یافته با استفاده از افراد ایرانی و اتباع یکی از کشورهای‌ همسایه، از طریق تبانی با برخی مسئولان ادارات نظارتی، اقدام به قاچاق عمده طلا و نقره از مرزهای رسمی کشور ‌نموده‌اند. در این رابطه شخص اصلی پرونده گروهی را متشکل از چندین نفر بوجود آورده که هر یک وظیفه مشخصی در دریافت، ورود و خروج طلا از کشور به صورت غیر قانونی به عهده داشته اند. ارزش طلا و نقره قاچاق‌ شده به داخل و خارج از کشور توسط این باند، بیش از ۶۱۷ میلیارد تومان برآورد شده است

دور باطل تغییر ارزش لیر

تغییرات لحظه‌ای اخیر لیر ترکیه به طور گسترده‌ای متاثر از گفته‌ها و نه اقدامات بانک مرکزی ترکیه است. بانک مرکزی ترکیه با کاهش تعهد صریح خود برای تشدید سیاست پولی در هفته گذشته، لیر را در معرض ریزش دیگری قرار داد. طبق گفته گروه گلدمن ساکس، بدترین بازیگر اقتصادهای نوظهور جهان در ماه آوریل،  باعث کاهش ۱۵ درصدی ارزش لیر در ۱۲ ماه آینده خواهد بود.

از این‌رو، گزارش تورم فصلی از اهمیت بیشتری برخوردار شده چراکه انتظار می‌رود فرماندار مراد ستینکایا (Murat Cetinkaya) در مورد این گفته اقتصاددانان که معتقدند باید «  ۲۰ میلیارد دلار از ذخایر خالص را نمی‌توان به حساب آورد»،  توضیح بیشتری بدهد.

طبق آمار ارایه شده،  تورم برای سال ۲۰۱۹ رقم ۱۶.۲۳ درصد پیش بینی شده و براساس پیش بینی بانک مرکزی ۱۴.۶ درصد و براساس هدف گذاری رسمی ۵ درصد گزارش شده است.

تحلیلگران در تلاش برای هماهنگی داده‌های ذخایر رسمی را با جریان‌های منظم ورودی و خروجی هستند که منجر به ایجاد تغییرات در حساب‌های بانک مرکزی می‌شوند. تحلیلگران به دنبال پاسخ این سوال هستند که آیا سیاست گذاران از وام‌های کوتاه مدت استفاده می‌کردند تا ارزش دارایی‌های خود را افزایش دهند، و اگر چنین است، چرا ذخایر به همان اندازه سریع رشد نکرده اند.

جولین ریمر، معامله گر در Investec Bank Plc در لندن گفت: "بازارهای FX نشان داده اند که اگر بانک مرکزی متقاعد نشود، بانک مرکزی را مجازات خواهند کرد. " "رییس کل بانک مرکزی باید به اعتراضات پاسخ دهد و سرمایه گذاران را متقاعد کند که  بانک مرکزی واقعا به رام کردن تورم متعهد است و عملیات خزانه داری آنها منطقی است".

خسارت‌های ناشی از بی‌ارزش شدن لیر یک حلقه بسته خطرناک تورمی ایجاد کرده است و فشار بر مقامات باعث شده آنها به بازار تکیه کنند، حتی زمانی که ذخایر در حال از بین رفتن هستند. افت ناگهانی موجودی در ماه مارس باعث ایجاد بزرگترین سقوط یک روزه لیر در سال گذشته شد و از آن زمان تاکنون ارزش لیر چهار هفته پی در پی کاهش داشته است.

آکین توزون تحلیلگر VTB Capital معتقد است:" اگر سرمایه‌گذاران خارجی در حالی دلارها را بخرند و کشور را ترک کنند که مردم محلی نیز دلار خریداری می‌کنند، فشار زیادی بر لیر وارد خواهد شد و بانک مرکزی با ذخایر محدود خود ممکن است برای کنترل این فشار دچار چالش شود. بنابراین، ایجاد اعتماد برای سرمایه‌گذار خارجی از طرف مقامات بسیار مهم هستند. "

براساس این چشم انداز چالش برانگیز، نشان از چرایی تصمیم بانک مرکزی برای تسکین ضرر دیدگان در بیانیه‌های خود بسیاری دارد. راهنمایی‌های قبلی بانک باعث شد تا لیر حتی با وجود تورم چهار برابر هدف رسمی ۵ درصد، لنگر اندازی کند و اقتصاد ترکیه به رکود اقتصادی خود طی یک دهه برسد.

در عوض، موضع بانک در حال حاضر مبنی برحفظ تورم درسطح هدف‌گذاری شده است. این تغییر عمیق باعث نگرانی‌هایی شده که رییس جمهور رجب طیب اردوغان و حزب وی، که در ماه مارس در انتخابات محلی شکست خوردند، سیاست انبساطی اتخاذ کنند که شرایط  حال حاضر ترکیه آن را گارانتی نمی‌کند.

در همین حال، علی‌رغم تلاش دولت برای کنترل هزینه‌های غذایی، تورم سالانه در ماه مارس به میزان کمتر از ۲۰ درصد افزایش یافت. نظرسنجی بانک مرکزی در ماه آوریل نشان می‌دهد که انتظارات رشد قیمت در پایان سال جاری از ماه گذشته افزایش یافته است.

زاک پندل، استراتژیست گلدمن ساکس، در یادداشتی گفت: "در حالی که نرخ (بهره) سیاستی به اندازه کافی بالا است تا یک حساب جاری تراز را به دست آورد، کاهش‌های جدید نرخ بهره، به انتظارات تورمی ایجاد شده و یا جلوگیری از ادامه دلاریزه شدن اقتصاد کمک نخواهد کرد. "

وی افزود: "بانک مرکزی نه تنها به کاهش نرخ بهره در جلسه بعدی خود در ۱۲ ژوئن افتخار خواهد کرد، بلکه باعث کاهش بیشتر ارزش لیر نیز خواهد شد.