حواستان به الحاقيه باشد، اثر افزايش قيمت خودرو بر خسارت بیمه ‌بدنه و شخص ثالث

اقتصاد گردان - احسان شمشيري- 

به دنبال افزايش نرخ ارز و سه برابر شدن آن در سال 97 كه باعث رشد قيمت خودرو و ساير كالاها و خدمات شده است، قيمت خودرو، قطعات يدكي خودرو، و  نرخ خدمات تعميرات خودرو نيز افزايش يافته و در نتيجه به هنگام بروز خسارت حاصل از تصادف خودرو در بيمه شخص ثالث، و سرقت و خسارت هاي مختلف مرتبط با بيمه بدنه،  بيمه شده ها به هنگام مراجعه به شركت هاي خودروسازي، خدمات پس از فروش و تعميرگاه ها و فروشگاه هاي قطعات يدكي خودرو، با رشد قيمت و هزينه ها مواجه مي شوند، اما به همان اندازه، شاهد افزايش ميزان پوشش بيمه اي مورد انتظار از سوي شركت هاي بيمه نيستند. 

دليل اين وضعيت، نرخ پايين حق بيمه يكسال قبل و پوشش خسارت مورد توافق شركت هاي بيمه و خودروهاي بيمه شده است كه به دليل پايين بودن قيمت خودرو در يكسال قبل نسبت به شرايط امروز، شركت بيمه اي متناسب با قيمت خودرو، و ميزان خسارات احتمالي، حق بيمه را تعيين كرده و اكنون با دو سه برابر شدن قيمت خودرو ها، ميزان خسارت ها نيز دو سه برابر شده و اين ميزان خسارت با پوشش بيمه اي و حق بيمه قبلي متناسب نيست. 

كارشناسان بيمه معتقدند كه در سال هاي قبل بيمه شخص ثالث و بدنه  سربه سر بوده و يا سودآور شده است اما با توجه به افزايش قيمت ها در سال 97 ، در سال جاري  ميزان خسارت حداقل 4200 ميليارد تومان و حق بيمه حدود 4100 ميليارد تومان پيش بيني شده است كه نشانه زيان شركت هاي بيمه به دنبال رشد قيمت خودرو است. 

در اين راستا، خسارت ديدگان به هنگام مراجعه به شركت هاي بيمه اي، متوجه اين نكته مي شوند كه اولا ميزان خسارت مورد بررسي كمتر از رقمي است كه تعميرگاه به آنها اعلام كرده و دوما، شركت هاي بيمه بابت افت قيمت خودرو در نتيجه تصادف، رقمي را به مشتري پرداخت نمي كنند. به عنوان مثال يك خودروي ال 90 كه قبلا قيمتي حدود 37 ميليون تومان داشته و حالا به 100 ميليون تومان رسيده، وقتي تصادف مي كند بازرس بيمه ميزان خسارت را مثلا  1 ميليون و 200 هزار تومان اعلام مي كند، در حالي كه تعميرگاه حداقل رقم 2 ميليون و 600 هزار تومان را طلب كرده است و از طرفي حدود 5 تا 6 ميليون تومان افت قيمت پيدا كرده است. به عبارت ديگر، با وجود حدود 8 ميليون خسارت، شركت بيمه تنها 1 ميليون و 200 هزار تومان را به عنوان خسارت پوشش مي دهد و مشتري بايد با مراجعات متعدد و حضور بازرسي بيمه در محل تعميرگاه به مدت يك هفته رفت و آمد كند  تا در نهايت بتواند خسارت بيشتري را دريافت كند. 

اين در حاليست كه نه قطعات يدكي موجود در بازار و خدمات دريافت شده در تعميرگاه در حد استاندارد مورد انتظار است و نه افت قيمت خودرو پوشش داده مي شود. 

در مورد بيمه بدنه نيز، به دليل افزايش قيمت خودرو و دو سه برابر شدن قيمت آن، شركت بيمه كه قبلا سقف قيمت خودرو را مثلا 40 ميليون تومان اعلام كرده و حدود 30 ميليون تومان را پرداخت مي كرده اكنون با قيمت خودروي 100 ميليون توماني، در نهايت 25 تا 50 درصد قيمت خودرو را مي تواند پرداخت كند و اين موضوع نه تنها نارضايتي مشتري، بلكه هزينه هاي سنگين براي شركت هاي بيمه و خسارت و زيان صنعت بيمه را به همراه خواهد داشت. 

از اين رو، كارشناسان تاكيد دارند كه مشتريان، سقف پوشش بيمه اي و حق بيمه خود را افزايش دهند و خودرو را در برابر حوادث شخص ثالث و بيمه بدنه با رقم تامين خسارت مالي بالاتري بيمه كنند تا در صورت مواجه شدن با خسارت سنگين، قادر به تامين خسارت از سوي بيمه باشند. از آنجا كه در بيمه بدنه، قيمت خودرو را به عهده مشتري مي گذارند كه متناسب با قيمت خودروي مورد نظر خود، حق بيمه و پوشش بيمه اي انتخاب كند، در نتيجه لازم است كه مشتريان با قيمت مورد نظر خود در شرايط امروز، به بيمه مراجعه و سقف پوشش بيمه اي را افزايش دهند. 

از سوي ديگر، مشكل ديگر در استفاده از پوشش بيمه اي خسارت ها اين است كه با هر بار استفاده، چند درصد در خسارت بعدي از سقف پوشش بيمه اي كاسته خواهد شد و مثلا در بيمه بدنه، مشتري براي آن كه در برابر سرقت و قيمت كامل خودروي خود در امنيت باشد، سعي مي كند كه براي خسارت هاي معمولي به بيمه مراجعه نكند تا پوشش بيشتري براي سرقت و ... داشته باشد و اين موضوع نيز با توجه به رشد شديد خسارت هاي خودرو با قيمت هاي فعلي، چالش بزرگي را براي مردم ايجاد كرده و آنها را بر سر دوراهي قرار داده كه از بيمه براي خسارت هاي معمولي در حد 1 تا 3 ميليون تومان استفاده كنند يا خير؟

امير ساجدي كارشناس بيمه در اين زمينه گفت: طی ماه‎های اخیر قیمت خودروها اعم از داخلی و وارداتی با جهش فزاینده‎ای روبه‌رو شده است. این در حالی است که همزمان با تحولات رخ‎داده در بازار ارزهای خارجی، تقریبا همه حوزه‌های اقتصادی کشورمان تحت‌تاثیر قرار گرفته‎اند و یکی از حوزه‎های مهم اقتصادی که از قضا با دادن تعهدات کوتاه و بلندمدت هم سروکار دارد، نهاد بیمه است، كه اين صنعت نيز بايد به سرعت نرخ هاي خود را با ميزان خسارت ها و پوشش خسارت هاي احتمالي به روز كند و مشتريان با حق بيمه بيشتر، خود را در برابر افزايش هزينه ها بيمه كنند.

وي افزود: اين روزها وقتي بيمه گزاران براي دريافت خسارت به شركت هاي بيمه مراجعه مي كنند از دريافت خسارت كافي برخوردار نمي شوند و همين موضوع موجبات نارضايتي آنها را فراهم آورده است. لذا به جاي آن كه با مشكل مواجه شويم بهتر است زودتر اقدام كنيم و پوشش بيمه اي خود را افزايش دهيم. 

علی اصغر عنایت دبیر کارگروه اتومبیل سندیکای بیمه گران ایران در این رابطه گفت: این موضوع از دو منظر قابل بررسی است اول اینکه در بخش بیمه بدنه بیمه گذارانی که با ارقام ابتدای سال خودرو های خود را بیمه کردند و افزایش بیمه نداده اند شامل قانون قاعده نسبی مي‌شوند و بیمه گذارانی که سرمایه بيمه خودرو را افزایش داده اند خب مسلما از پرداخت خسارت مناسب برخوردار می شوند

وی اضافه کرد : زمانی که خودرو هیوندای صد میلیون بود و حالا ۲۰۰ میلیون تومان افزایش قیمت پیدا کرده است در این شرایط اگر خودرویی سرمایه بیمه شده را افزایش نداده باشد به میزان ۵۰ درصد خسارت هم نمی تواند دریافت کند.

دبیر کارگروه اتومبیل سندیکای بیمه گران تاکید کرد:  طی چند ماه اخیر بیمه مرکزی و شرکت های بیمه کلیه بیمه گذاران را در جریان افزایش قیمت خودرو و قطعات قرار داده اند و افزايش هزینه‌ها را به بیمه‌گذاران متذکر شده‌اند و لذا بيمه گذاران بايد سريعا به شركت هاي بيمه مراجعه كرده و مكمل دريافت كنند و حق بيمه بيشتر پرداخت كرده و ميزان پوشش بيمه اي خود را تا ميزان قيمت روز خودرو افزايش دهند. 

وی تصریح کرد: در مقايسه با ابتدای سال خودرو های خارجی شاهد افزایش ۵ برابری قیمت ها و خودروهای داخلی شاهد افزایش دو و نیم برابری قیمت خودرو و قطعات آنها شده  و مشکل  اين است که در حال حاضر یک نهاد و منبع رسمی برای قیمت گذاری خودرو و قطعات و بیمه نامه وجود ندارد كه مبناي تشخيص درست قيمت ها  و خسارت ها باشد. 

علی اصغر عنایت در ارتباط با وضعیت نسبت خسارت بیمه شخص ثالث گفت: نسبت خسارت جانی در ابتدای سال ۸۵ درصد و ۱۵ درصد بقیه ی مالی بوده اما به خاطر رشد هزينه هاي مالي خسارت ها، هم اکنون شاهد هستيم كه از  ۱۰۰ درصد خسارتی که شرکت های بیمه پرداخت می کنند ۷۰ درصد جانی و ۳۰ درصد مالی شده است

دبیر کارگروه اتومبیل سندیکای بیمه گران ایران اضافه کرد: در چنین شرایطی که بیمه شخص ثالث زیان ده شده و نسبت خسارت بالایی دارد مردم باید سرمایه بیمه شده خود را افزایش دهند و توقع بی موردی از شرکت های بیمه ای نداشته باشند و به دنبال آن باشند كه ميزان پوشش بيمه اي و حق بيمه را افزايش دهند. این مشکل به تنهایی و توسط بیمه گران قابل حل نیست و در این رابطه ضرورت دارد تا دولت و خودروسازان ثبات قیمتی ایجاد کنند و از ایجاد نوسانات قیمتی جلوگیری کنند تا مشتري و شركت هاي بيمه نيز تكليف خود را بدانند و دائم با رشد خسارت ها مواجه نشوند. 

بیمه به دلیل خاصیت مدت‎دار بودن تعهداتش در قبال بیمه‎گذاران از آن دسته نهادهایی است که از کاهش ارزش پول ملی و بحث تورم به‎شدت تاثیر می‎پذیرد و تورم هاي ماهانه 5 درصدي و حدود 40 درصدي يكسال اخير و همچنين رشد شديد قيمت قطعات خودروي وارداتي، هزينه هاي خودرو را به شدت افزايش داده است. 

در همین راستا و با توجه به افزایش قیمت‌ خودرو به‎تازگی بیمه مرکزی با انتشار اطلاعیه‌ای اعلام کرده است: پیرو افزایش قیمت خودرو پیشنهاد می‌شود بیمه‎گذارانی که دارای بیمه بدنه هستند، با مراجعه به شرکت‌های بیمه، سرمایه موردبیمه خود را افزایش دهند تا در هنگام بروز خسارت با مشکلاتی چون اعمال ماده ۱۰ قانون بیمه مواجه نشوند.

از چند ماه پيش و به دنبال افزایش برق‏ آسای قیمت خودروها، اين چالش دامن بخش بیمه را هم گرفته و شرکت‏های بیمه از مالکان خودرو درخواست کرده ‏اند نسبت ‏به صدور الحاقیه بیمه ‏بدنه خودروی خود باتوجه به افزایش قیمت خودرو  اقدام کنند.

بیمه‏ مرکزی هم به مالکان خودرو گفته است مبلغ بیمه ‏بدنه خودروی خود را متناسب با گرانی‏های اخیر واقعی کنند. به‏ گفته یک کارشناس بیمه در چند ماه گذشته مراجعه‏ مالکان خودروهای خارجی به شرکت‏های بیمه به ‏منظور به ‏روز‏رسانی تغییر نرخ بیمه بدنه خودرو افزایش یافته است. 

این روزها وزن بیمه بدنه خودرو با توجه به اختیاری بودن آن افزایش یافته و صاحبان خودروها به چشم یک بیمه ‏لوکس به آن نگاه نمی‏ کنند. این اتفاق به‏ دلیل افزایش چشمگیر قیمت خودروها به ‏ویژه خودروهای خارجی است.

در چند ماه گذشته بخش بیمه کشور هم از دگرگونی‏ های برق آسای قیمت خودرو در امان نمانده و دچار چالش‏های ریز ‏و‏ درشتی شده است که یکی از آنها به بیمه بدنه خودروها مربوط است. تیرماه امسال شاهد درخواست مکرر بیمه‏ گذاران از مالکان خودروها برای افزایش نرخ بیمه‏ بدنه باتوجه به میزان افزایش قیمت خودروها آنها بوده است. بیشتر مالکان خودروها پیامکی را  با این مضمون دریافت کردند که نسبت‏ به صدور الحاقیه بیمه ‏نامه بدنه خود باتوجه به افزایش قیمت خودرو  اقدام کنند.

علیرضا حسینی، کارشناس صنعت بیمه با تاکید بر این که ملاک نرخ بیمه بدنه براساس ارزش ریالی خودرو است، گفت: در چند ماه گذشته باتوجه به افزایش قیمت خودرو، نرخ بیمه ‏بدنه هم افزایش یافته و به‏ همین دلیل بیشتر شرکت‏های بیمه از صاحبان خودرو درخواست کرده ‏اند نرخ بیمه بدنه خود را افزایش دهند. ضمن این‏که در این مدت به ‏دلیل افزایش قیمت دلار، نرخ بیمه ‏بدنه بیشتر خودروهای خارجی با افزایش روبه‏ رو شده و نرخ بیمه‏ بدنه چند مدل از خودروی داخلی هم افزایش یافته است. ضمن این‏که در چند ماه گذشته تعداد مراجعه‌کنندگان مالکان خودروهای خارجی به شرکت‏های بیمه جهت به روز رسانی نرخ بیمه بدنه و الحاقیه آن افزایش یافته است.

این کارشناس بیمه با اشاره به این‏که شرکت‏های بیمه براساس قیمت خودرو نرخ آن را اعلام می‏کنند، توضیح داد: شرکت‏های بیمه بر اساس بیمه بدنه خودرو، خسارت را پرداخت می‏کنند. به عنوان مثال اگر خودرویی چند ماه قبل 150 میلیون تومان ارزش داشته و نرخ بیمه بدنه بر اساس این قیمت بوده و اکنون قیمت آن بالای 300 میلیون تومان شده است، بهتر است صاحب خودرو نرخ بیمه بدنه خود را به روز کند تا در صورت خسارت، پرداخت شرکت بیمه بر اساس ارزش ریالی فعلی خودرو باشد در غیر این صورت مالک خودرو متضرر می‏شود. بنابراین ضروری است که صاحبان خودروهای گران قیمت و وارداتی که قیمت خودروی آن افزایش چشمگیری داشته است، نسبت به الحاقیه جدید بیمه بدنه خودروی خود اقدام کنند.

وي افزود: هم‏زمان با نوسانات ارزی ماه‏های اخیر بیمه‌مرکزی بارها از مالکان خودرو درخواست کرده است مبلغ بیمه‌بدنه خودروی خود را متناسب با گرانی‏های اخیر، واقعی کنند.

حسيني  اثرات نوسانات ارزی بر بیمه را در تاریخ بیمه بی‏سابقه می‏داند و تاکید می‏کند اخذ تعداد الحاقیه بیمه‌بدنه خودرو محدودیت ندارد و مالکان خودرو، بیمه‌بدنه را باتوجه به افزایش قیمت‏ها در بازار به‌روز کنند.

نوسانات ارزی چندماهه گذشته تمام بخش‏های اقتصادی را در برگرفته و بیمه هم از این بحران ارزی بی‌نصیب نمانده است. در این مدت نیز قیمت خودرو  افزایش چشمگیری داشته و برهمین‌اساس بارها شرکت‏های بیمه از مالکان خودرو درخواست کرده‏اند نسبت‌به صدور الحاقیه بیمه‌بدنه  خودروی خود باتوجه به افزایش قیمت خودرو  اقدام کنند. حدود یک‌ماه قبل بیمه‌مرکزی اعلام کرد: پیرو افزایش قیمت خودرو پیشنهاد می‏شود بیمه‌گذارانی که دارای بیمه‌بدنه  هستند، با مراجعه به شرکت‏های بیمه سرمایه مورد بیمه خود را افزایش دهند تا هنگام بروز خسارت با مشکلاتی چون اعمال ماده۱۰ قانون‌بیمه روبه‌رو نشوند.

در اين رابطه غلامرضا سلیمانی، رئیس‌کل جدید بیمه‌مرکزی گفته است: با ابلاغیه‏هایی که در بخش بیمه‌بدنه  صادر می‌شوند، بیمه‌گذاران باتوجه به افزایش قیمت خودروها، الحاقیه‏هایی صادر می‏کنند که این کار هم برای بیمه‏گذار و هم برای بیمه‏گر مثبت است زیرا دراین‌صورت اگر خسارتی حادث شود، بیمه‌گر می‏تواند باتوجه به افزایش قیمت‏ها توان پرداخت خسارت‏ها را هم داشته باشد.

طبق ماده۱۰ قانون‌بیمه درصورتی‌که مالی به کمتر از قیمت واقعی خود بیمه شده باشد، بیمه‏گر در زمان بروز خسارت متناسب با مبلغ بیمه‌نامه، مسئول پرداخت خسارت خواهد بود.

علیرضا حسینی، با اشاره به این‏که شرکت‏های بیمه براساس بیمه‌بدنه خودرو، خسارت را پرداخت می‏کنند، توضیح می‏دهد: براساس ماده10 بیمه‏گر هنگام وقوع خسارت متناسب با مبلغ بیمه‌نامه مسئول پرداخت خسارت است و درواقع برای پرداخت خسارت افزایش قیمت خودرو را به نرخ روز بازار درنظر نمی‏گیرد. بنابراین مالکان خودرو و به‌خصوص صاحبان خودروهای گران و وارداتی که قیمت آنها افزایش یافته، ضروری است نسبت‌به الحاقیه بیمه‌بدنه خودرویشان اقدام کنند. همچنین محدودیتی در تعداد اخذ الحاقیه بیمه‌بدنه خودرو وجود ندارد و مالکان خودرو در شرایط امروزی بازار که قیمت خودروها افزایش می‏یابد، می‏توانند بارها برای اخذ الحاقیه در سال به شرکت‏های بیمه مراجعه کنند.

حسینی درباره چگونگی اخذ الحاقیه بیمه‌بدنه می‏گوید: مالکان خودرو با مراجعه به شرکت‏های بیمه، الحاقیه بیمه‌بدنه برای خودروهایی را که زیر 50‌درصد قیمت آنها افزایش یافته است، بدون نظر کارشناسی دریافت می‏کنند. اما برای خودروهایی که قیمت آنها بالای 50درصد افزایش یافته است کارشناس بيمه ، خودرو را بررسی و متناسب با قیمت بازار، نرخ بیمه‌بدنه را مشخص می‏کند. ضمن اینکه نرخ بیمه‌بدنه خودرو براساس نوع ، سال تولید و ارزش وسیله‌نقلیه متفاوت بوده و ملاک آن، قیمت خودرو در معاملات بازار است.

بر اساس اعلام بیمه مرکزی پیرو افزایش قیمت خودرو، پیشنهاد می‌شود بیمه گذارانی که دارای بیمه بدنه هستند با مراجعه به شرکت‌های بیمه، سرمایه مورد بیمه خود را افزایش دهند تا در هنگام بروز خسارت با مشکلاتی چون اعمال ماده 10 قانون بیمه مواجه نشوند.

طبق ماه ده 10 قانون بیمه اگر خودرو شخصی 100 میلیون تومان ارزش داشته و خودرو را به ارزش 50 میلیون تومان بیمه شود، درصورتیکه خسارتی به مبلغ 10 میلیون تومان به خودرو وارد شود. شرکت بیمه‌گر مبلغ 5 میلیون ریال به دارنده خودرو پرداخت می‌کند.

در واقع اگر مالی با قیمتی کمتر از قیمت واقعی بیمه شده باشد، بیمه‌گر به تناسب ارزش واقعی خودرو و مبلغی که بیمه‌ شده پرداخته، خسارت را پرداخت می‌کند.

فرمول: مبلغ خسارت واقع شده (10) ضربدر سرمایه بیمه شده (50) تقسیم بر سرمایه واقعی (100) = خسارت پرداختی (5)

لازم به توضیح است که اگر کسی خودروی خود را در زمان صدرور بیمه نامه کاملا به روز و واقعی بیمه کرده باشد، ولی در زمان حادثه Incident ارزش خودرو بالاتر برود یعنی خودرو گران شود، بازهم ماده 10 اعمال می شود. به همین دلیل در صورت افزایش قیمت مال، بیمه گذار باید شرکت بیمه را درجریان گذاشته و حق بیمه اضافی متعلقه پرداخت شود.

پیش از این برای برخی بیمه‌گذاران که بیمه بدنه داشتند پیامکی مبنی بر مراجعه به شرکت بیمه‌ و پرداخت مابقی ارزش بیمه دریافت کرده بودند.

تا هنگام بروز حادثه، مبلغ خسارت بر اساس قیمت روز خودرو محاسبه شود. البته پرداخت حق بیمه افزوده شده بر اساس افزایش قیمت خودرو، اجباری نیست و در صورت بروز حادثه، پرداخت بیمه طبق فرمول بالا و با تاثیر گیری از سرمایه بیمه شده و ارزش واقعی خودرو محاسبه خواهد شد.

همچنین دارندگان خودرو اگر قصد دارند با افزایش قیمت خودرو، مبلغ سرمایه بیمه شده را افزایش ندهند می‌توانند از پوشش افزایش ارزش وسیله نقلیه تا 50 درصد (جزئی و کلی) استفاده کنند.

سال ۹۷ سال گرانی خودرو بود، افزایش جهنده قیمت خودرو های داخلی و خارجی در این سال از جمله اتفاقاتی بود که در تاریخ قیمت خودرو همواره زبان زد خواهد بود. گرانی ارز‌های خارجی و مخصوصا گرانی دلار از مهمترین دلایل این اتفاق بود که نهایتا قیمت چندین برابری خودرو را به خریداران خودرو تحمیل کرد. با این که تصور میشد به دلیل تولید داخل بودن بسیاری از خودروها مانند پراید، قیمت این نوع از خودروها تغییری نکند، ولی افزایش قیمت این خودرو از 20 به 40 میلیون تومان همه این ادعاها را رد کرد و مشخص شد درصد بالایی از قیمت خودروهای داخلی نیز به خارج و ارز وابسته است، چراکه بسیاری از لوازم خودروسازی وارداتی بوده و با افزایش قیمت ارز گران شده‌اند.  درصد افزایش قیمت  انواع خودرو در سال ۹۷ تقریبا بین 200 تا  300 درصد بوده که این افزایش قیمت دردسر های بسیاری را برای همه افراد به همراه داشته است.

اگر ارزش خودروی شما در زمان بیمه خرید بیمه بدنه ۱۰۰ میلیون تومان باشد و ارزش خودرو در بیمه نامه ۱۰۰ میلیون تومان درج شده باشد، و شما در طول داشتن بیمه  بدنه  خسارتی داشته باشید سقف پرداخت خسارت در واقع همین ۱۰۰ میلیون تومان خواهد بود. اما اگر ارزش قیمت روز خودروی شما ۱۵۰ ملیون تومان شده باشد و شما برای دریافت خسارت به شرکت بیمه مراجعه کنید  میزان خسارت پرداختی به شما به اندازه ۱۰۰ میلیون تومانی که در بیمه نامه درج شده، می‌باشد. اینجاست که الحاقیه افزایش سرمایه در بیمه بدنه به کمک شما می‌آید.

الحاقیه در هر رشته بیمه‌ای سندی است که توسط آن تغییراتی که در بیمه نامه انجام می‌شود، مشخص می گردد. به عنوان مثال اگر اطلاعات تماس شما و آدرس‌تان تغییر پیدا کند شما می توانید از طریق الحاقیه اقدام به تغییر این موضوع نمایید. الحاقیه بیمه بدنه نیز برای اعمال تغییراتی بر روی بیمه بدنه می‌باشد. به عنوان مثال اگر بخواهید پوششی را به بیمه نامه خود اضافه نمایید و یا حتی ارزش سرمایه خودرویتان را افزایش یا کاهش دهید می توانید از الحاقیه بیمه بدنه کمک بگیرید.