بانک مرکزی حذف سامانه نیما را تکذیب کرد، سه عامل رشد قيمت طلا و سكه

اقتصاد گردان – محسن شمشيري

روز يكشنبه 6 آبان 97، نرخ ارز و سكه در بازار آزاد با افزايش نسبي مواجه شد. به دنبال افزايش نرخ اونس جهاني به 1234 دلار و همچنين نرخ دلار آزاد 14220 تومان در بازار، طلاي ‌18 عيار به 419 هزار تومان رسيد.  سكه طرح جديد 4 ميليون و 557 هزار تومان، طرح قديم 4 ميليون و 340 هزار تومان، نيم سكه 2 ميليون و 230 هزار تومان، ربع سكه 1 ميليون و 240 هزار تومان، سكه گرمي 695 هزار تومان،مظنه مثقال 17 عيار 1 ميليون و  تومان معامله شد. 

 در بازار آزاد ارز نرخ دلار 14220، يورو 16290 تومان، اعلام شد و در بازار سنا نيز سايت سنا ميانگين نرخ ارز را براي روز شنبه به ترتيب دلار 13635، يورو 15880، درهم 3721، يوآن 2082، پوند 17718، لير 2536 تومان اعلام كرده است. 

كارشناسان دلايل مختلفي را براي افزايش نرخ ارز و سكه و طلا در روز يكشنبه اعلام كرده اند. افزايش تقاضا به دليل جو رواني و كمبود عرضه ارز و طلا و سكه، اثرات كانال مالي ايران و اروپا و احتمال خريدهاي تهاتري ايران از اروپا و محدوديت در كالاها و شركت هاي قابل معامله، تاكيد دولت بر حفظ ذخاير ارزي در سال جاري و سال آينده، از مهمترين دلايل افزايش نرخ ها اعلام شده است. اما در عين حال برخي كارشناسان اين گونه نوسان ها را طبيعي اعلام كرده و معتقدند كه اين نوسان نشاندهنده شوك يا افزايش زياد و نوسان شديد نيست. 

 برخي فعالان بازار ارز مي گويند كه به دنبال اعلام ايجاد كانال مالي بين ايران و اروپا، برخي كارشناسان گفته اند كه  اين كانال ارتباطي امكان خريد كالا و خدمات از هر كشور  و شركتي را فراهم نمي كند و اتحاديه اروپا، به صورت تهاتري در مقابل پول نفت ايران، شركت ها و كالاهايي را معرفي مي كند كه امكان خريد از آنها فراهم است و شركت هايي كه به خاطر تحريم ها تمايلي به معامله با ايران ندارند، در ليست تهاتر اين كانال مالي قرار ندارند و در نتيجه محدوديت در انتخاب كالا  و خدمات وجود دارد و همچنين امكان معاملات نقد يا تامين اسكناس نيز نسبت به قبل از تحريم ها محدود است و هر بانك يا موسسه مالي در اين برنامه براي تامين نياز ارزي ايران در معاملات نقد  و تامين اسكناس حضور ندارد. در نتيجه اين موضوع باعث شده كه بازار ارز نسبت به ايجاداين كانال مالي ايران و اروپا و  سازوكار احتمالي آن واكنش نشان دهد. 

همچنين به دنبال اعلام اسحاق جهانگيري معاون اول رئيس جمهور، مبني بر وجود 100 ميليارد دلار ذخاير ارزي و نقدينگي، برخي كارشناسان گفته اند كه تلاش دولت حفظ ذخاير ارزي است و برنامه اي براي افزايش عرضه اسكناس و ارز به بازار ندارد و همين موضوع باعث شده كه بازار با انتظار كمبود عرضه ارز مواجه شود و نرخ ها افزايش يابد. 

دو دلیل عمده افزایش قیمت‌ها در بازار طلا و سکه 

از سوي ديگر، آیت محمدولی رییس اتحادیه طلا و جواهر تهران با تشریح دو دلیل افزایش قیمت ها در بازار طلا و سکه، گفت: از آنجایی که هرگونه رخداد اقتصادی در قیمت طلا و ارز تاثیر دارد، افزایش قیمت ها طی روزهای اخیر تنها به دو دلیل عمده است. دلیل اول کاهش و کمرنگ شدن عرضه و تقاضا در بازار ارز است که قیمت ارز افزایشی شده و به دنبال آن قیمت طلا رشد داشته است. 

رییس اتحادیه طلا و جواهر تهران، دلیل دوم را افزایش تقاضا به دنبال جو روانی ایجاد شده اعلام کرد و گفت: در صورتی که تقاضا برای کالایی افزایش یابد اما امکان عرضه و تامین آن به میزان تقاضا نباشد، قیمت ها افزایشی خواهد شد و به دلیل جو روانی ایجاد شده در روزهای اخیر تقاضا رشد یافته که به طور حتم در قیمت ها تاثیرگذار خواهد بود.

اما در عين حال برخي كارشناسان معتقدند كه قیمت طلا و سکه پس از پشت سرگذاشتن افزایش قیمت های چشمگیر طی ماه های اخیر، با آرامش نسبی در بازار مواجه شده است.

تهاتر یکی از راهکارهای کانال مالی ایران و اروپاست

 همچنين رئیس اتاق مشترک ایران و قطر گفت: کانال مالی، عکس‌العمل حداقلی ایران و اروپا در قبال خروج آمریکا از برجام و بازگرداندن تحریم‌هاست و با هدف تسهیل تجارت بین ایران و اروپا ایجاد می‌شود.

عدنان موسی پور ابراز امیدواری کرد که بانک مرکزی از بخش خصوصی درباره سازکارهای این کانال، پیش از نهایی شدن آن نظرخواهی کند و افزود: در تبادلات بین ایران و اروپا، ما بیشتر از آنکه صادر کننده باشیم وارده کننده هستیم و عمده صادرات ما به اروپا به نفت اختصاص دارد، لذا اولویت بانک مرکزی تسهیل صادرات نفت ایران به اروپا و ورود ارز به ایران است،

وی ادامه داد: اگر این کانال مالی نتواند منجر به ورود درآمدهای ارزی به ایران شود و بلکه به شکل تهاتر عمل کند، همچنان مفید است چرا که ما واردات بسیاری از اروپا داریم و می توانیم در ازای صادرات نفت نیازمندی‌های خود را وارد کنیم البته این شرط باید لحاظ شود که ما بتوانیم با قیمت عادلانه کالای مد نظر خودمان را تهیه کنیم.

بانک مرکزی حذف سامانه نیما را تکذیب کرد

از سوي ديگر، به دنبال اظهارنظرها و گزارش هايي در برخي رسانه ها، مبني بر احتمال حذف سامانه نيما و حركت بازار به سمت حذف بازار ثانويه ارز، بانک مرکزی شایعه حذف سامانه نیما را تکذیب کرد و از فعال و پویا بودن آن خبر داد .

به گزارش روابط عمومی بانک مرکزی، نظام یکپارچه ارزی(نیما) که محل عرضه و تقاضا ارز است فعال بوده و روز به روز عمق آن بیشتر می شود و تاکنون بیش از 12 میلیارد یورو ارز در آن معامله شده است. همچنین امکان مشاهده ی عملکرد سامانه مذکور از ابتدای راه اندازی و به صورت روزانه در لینک «گزارش خرید و فروش ارز در سامانه نیما » در درگاه www.sanarate.ir برای تمام مخاطبان وجود دارد.

بانک مرکزی در پایان از رسانه ها و فعالان حوزه اقتصادی خواست در شرایط خطیر فعلی به دور از هرگونه شایعه در جهت ایجاد آرامش روانی فضای جامعه حرکت کنند.

همچنين دفتر مقررات صادرات و واردات سازمان توسعه تجارت اعلام کرد: ارز مورد نیاز کالاهای گروه ­۲ و ۳ که ثبت سفارش بانکی دارند از محل منابع ارزی صادرات غیر نفتی قابل تامین است که در کنار این سیاست شرایط لازم برای بازگشت ارز حاصل از صادرات به چرخه اقتصاد کشور فراهم شده است اين موضوع نيز باعث شده كه تقاضا براي ارز نيمايي حاصل از صادرات غيرنفتي افزايش يابد و در نتيجه روي قيمت ارز اثر گذار بوده است.

عودت وجه ریالی زائران اربعین در صورت انصراف از دریافت

در رابطه با پرداخت ارز به زائران مراسم اربعين نيز، مسعود خاتونی گفت: در صورتی که زائرین اربعین به هر دلیلی از دریافت ارز منصرف شوند، مطمئن باشند پس از برگزاری مراسم، وجه ریال پرداختی عودت داده می شود. از آنجایی که کشور عراق از زیر ساخت های مناسبی برای برق، اینترنت و ... برخوردار نبود و همچنین بانک مرکزی این کشور نیز کمترین سطح از همکاری را با ایران و بانک ملی داشت، در ۳۰ ساعت ابتدایی اجرای طرح پرداخت ارز به زائرین با مشکلات و مسائل متعددی مواجه شدیم.

وی افزود: براساس مذاکرات، طرف عراقی تعهد کرده بود از روز دوشنبه (۳۰ مهرماه) که اولین روز اجرای این طرح بود، ۵۱ نقطه و ۲۵۱ باجه را در اختیار قرار دهد اما طرف مقابل به تعهد خود عمل نکرد و مرز چذابه و فرودگاه نجف که جزء مناطق حساس محسوب می شد را در اختیار قرار نداد، همین امر موجب شد، بیش از ۱۴ درصد زائرین از این نقاط عبور کرده و این ترافیک و ازدحام به داخل شهرهای نجف، کربلا و کاظمین منتقل شود.

وي ادامه داد: همچنین باد و طوفان در مرز مهران و شلمچه نیز تمام زیرساخت ها را از بین برد و به دلیل اینکه فعالیت مجدد این ایستگاه‌ها پس از ۱۲ ساعت آغاز شد، این دسته از زائرین نیز از مرز عبور کرده و به داخل شهرها رفتند.

پرداخت ارز در کمترین زمان ممکن

به گفته خاتونی، خوشبختانه با فعالیت بیش از ۳۲۰ ایستگاه کاری  در مرز شلمچه، مهران، نجف، کربلا و کاظمین و استقرار در مسیر تردد زائرین و همچنین برخورداری از منابع انسانی و مالی کافی، ارز مورد نیاز زائرین در کمترین زمان ممکن پرداخت می شود.

وي با بیان اینکه، با تمهیدات اندیشیده شده در گام نخست، ارز به صورت گروهی در اختیار زائرین قرار داده شد، اظهار داشت: همچنین سرویس ها از حالت آنلاین به  آفلاین تبدیل شد و این دو اقدام منجر به بهبود ارائه خدمت به زائرین و کاهش ازدحام و ترافیک در باجه ها شد.

به گفته وی، اکنون با گذشت حدود ۶ روز از این طرح در هیچ‌یک از ایستگاه ها کمبود مالی وجود ندارد و زائرین به صورت منظم ارز مورد نیاز خود را دریافت می کنند و همچنین در صورتی که هریک از زائرین به هر دلیلی از دریافت ارز منصرف شود، مطمئن باشد که پس از مراسم اربعین وجه ریال پرداختی آن ها عودت داده خواهد شد.

خاتونی با اعلام اینکه قیمت ۹۶ ریال به ازای هر دینار تعیین شده است، گفت: به هر زائر ۱۰۰ هزار دینار و با پیش‌بینی سفر ۲ میلیون مسافر، میزان ۲۰۰ میلیارد دینار برای این طرح در نظر گرفته شده که تاکنون حدود ۶۰ درصد زائرین ارز خود را دریافت کرده‌اند.

دلایل پرداخت ارز در ساختمان نیمه کاره

وي درخصوص پرداخت ارز با شیوه‌های نامناسب در شهر نجف و فیلم‌های موجود در فضای مجازی، توضیح داد: هنگامی که زائرین ریال خود را تحویل بانک ملی ایران داده اند، بانک موظف به پرداخت به موقع دینار به متقاضیان است اما در شرایطی که کشور عراق کمترین میزان همکاری را با ایران داشت، دلالان هم به دنبال فرصت و کارشکنی در روند فعالیت بانک بودند.

وی افزود: برهمین اساس رایزنی هایی انجام شد و در یک ساختمان نیمه کاره، پرداخت ارز به زائرین آغاز شد البته بانک به خوبی آگاه است که این شرایط در شان و مناسب زائرین نبوده اما در شرایط فعلی و با توجه به مشکلات ذکر شده، بهترین اقدام بود تا هم مردم بتوانند ارز درخواستی خود را دریافت کنند و هم به سراغ دلالان و قیمت های بالاتر نروند

افزایش جستجو برای بیت‌کوین

از سوي ديگر، بررسي ها نشان مي دهد كه جستجوی کلمه بیت کوین در ایران افزایش داشته که نشان از افزایش درخواست مردم برای آگاهی و همچنین هشداری در زمینه افزایش تعداد قربانیان استخراج رمز ارز آلوده است.

به گزارش ایبِنا، بیت کوین رایج‌ترین ارز رمزنگار جهان محسوب می‌شود که تا به امروز بیش از ۵۰ درصد از سهم بازار رمز ارزها که چهل هزار ارز رمزنگاری شده در آن فعالیت دارند را به خود اختصاص داده و توانسته با گسترش نفوذ در صنعت پرداخت به یکی از چارچوب‌های اصلی پرداخت الکترونیک در جهان تبدیل شود و برخی از  بانک‌های دنیا و بازرگانان در مبادلات تجاری و تسهیل پرداخت‌ها از آن به عنوان ابزار پرداخت استفاده کنند؛ در این میان، گسترش استفاده از بیت کوین و آگاهی عمومی درباره کاربرد این رمز باعث شده تا دستگاه‌های خودپرداز و کیف پول‌های بیت کوین در سراسر جهان به خصوص در آمریکا و کانادا توسعه پیدا کند و بیت کوین در زمینه پرداخت‌های روزمره و پرداخت‌های خُرد نیز استفاده شود.

از سویی دیگر هکرها با تولید بدافزارها و تزریق کدهای ماینینگ به روترها و آلوده سازی آنها به دنبال درآمدزایی و کسب درآمدهای نجومی هستند و برخی از سایت‌ها و کسب و کارها با عنوان استخراج بیت کوین و سایر رمز ارزها درطرح‌های کلاهبرداری فعالیت می‌کنند؛ در همین زمینه مرکز مدیریت امداد و هماهنگی عملیات رخدادهای رایانه‌ای کشور از افزایش چشمگیر پیام‌های فریبنده‌ای است که در فضای مجازی برای ترغیب کاربران به نصب یا اجرای برنامه‌هایی با قابلیت استخراج ارزهای رمزپایه خبر داد که به سیستم کاربران صدماتی جدی وارد می‌کند و همچنین مرکز ماهر در گزارشی دیگر از افزایش حملات CryptoJacking خبر داده و تاکید کرده که تا به امروز ۱۶ هزار و ۳۱۵ دستگاه روتر میکروتیک شامل دستگاه‌های فعال در شرکت‌های اینترنت، بخش خصوصی و دولتی به بدافزار استخراج رمز ارز آلوده شده‌اند و امکان دارد در صورت عدم مراقبت‌های لازم تعداد قربانیان افزایش پیدا کند.

بیت کوین در ایران نوسانات متعددی را تجربه کرده و سیاست‌ها و اعلام نظارت مختلف از سوی ارگان‌ها و مسئولان دولتی شوک‌ها افزایشی و کاهشی در سهم بازار بیت کوین در ایران ایجاد کرده است؛ البته بر اساس آمار رسمی، کاهش ارزش ریال در چند ماه گذشته، استفاده برخی تجار از بیت کوین برای معاملات، خرید بیت کوین برای سرمایه گذاری  و افزایش آگاهی عمومی در زمینه رمز ارزها برای ایجاد درآمد ارزی باعث شد خرید بیت کوین در ایران افزایش پیدا کند و به نوعی تب بیت کوین در زمانی که بیت کوین ثباتی نسبی پیدا کرده و بازار آن راکد شده بالا برود؛ این در حالی است که همزمان گزارش نمودار فروانی جستجوی واژه‌ی بیت کوین و واژه‌های زیر مجموعه آن در جستجوگر گوگل که بیشترین سهم از جستجوی کاربران ایرانی در میان موتورهای جستجو را به خود اختصاص داده نشان می‌دهد که افزایش قیمت بیت کوین و امیدواری برخی از مسئولان برای قانون گذاری و تعیین تکلیف وضعیت ارز رمزنگاری شده بیت کوین در ایران باعث شده تا جستجوها در این زمینه رشد بسیار زیادی داشته باشد که در این میان برخی نیز به دنبال افزایش اطلاعات خود در این زمینه بوده‌اند.

یکی از مهمترین اتفاقات تبعیت بازار ایران از فرمول چرخه ساتوشی است که نحوه افزایش جستجوها درباره بیت کوین را تفسیر می‌کند؛ در واقع این فرمول بیان می‌کند که افزایش علاقه به رمز ارز بیت کوین باعث افزایش جستجوها در زمینه بیت کوین و احتمال افزایش قیمت را ایجاد می کند.

کلمه بیت کوین  بعد از تاریخ یک جولای مصادف با ۱۰ تیر ماه و شروع التهابات ارزی در ایران و رشد قیمت ارزهای خارجی و در عین حال کاهش اسکناس ارز برای خریداری و پیچیده شدن سرمایه گذاری در این بازار و تحریم‌های آمریکا افزایش جستجو توسط کاربران ایرانی داشته تا جایی که نسبت به گذشته رشد دو برابری داشته است.

گفتنی است، در زمینه قانون گذاری برای رمز ارزها، جمهوری اسلامی ایران تا دی ماه سال ۱۳۹۶ در زمینه ارزهای رمزنگار وضعیتی خاکستری داشت اما با اعمال محدودیت توسط شورای عالی مبارزه با پولشویی در زمینه معامله ارزهای رمزنگار از جمله بیت کوین و استفاده از این پدیده مالی در بانک‌ها ارزهای رمزنگاری شده تا به امروز محدودیت پیدا کردند.