700 هزار ميليارد تومان پول در كارت هاي بانكي، حساب جاري و اسكناس

اقتصاد گردان  – محسن شمشيري

بررسي آثار التهاب بازار ارز و طلا و افزايش قيمت كالاها و خدمات از جمله قيمت خودرو، مسكن و ساير كالاها بر روي روند سپرده گذاري بانك ها  و جذب نقدينگي موجود در كشور توسط بانك ها نشان مي دهد كه در 5 ماه اول سال 97، ميزان سپرده بلندمدت با وجود سود 15 درصدي سال جاري، عملا رشد منفي داشته و 1.2- درصد كاهش داشته است. 

 با وجود افزايش 116 هزار ميليارد توماني نقدينگي معادل 7.6 درصد در 5 ماه اول 97 كه در مرداد 97 ميزان نقدينگي را از 1530 هزار ميليارد تومان در اسفند 96 به 1646 هزار ميليارد تومان افزايش داده، اما ميزان سپرده بلندمدت يكساله از 840 هزار ميليارد تومان در اسفند 96 به 830 هزار ميليارد تومان در مرداد 97 رسيده و 10 هزار ميليارد تومان معادل 1.2- درصد كاهش داشته است. 

اما از سوي ديگر، ميزان 126 هزار ميليارد تومان رقم جابجا شده نقدينگي شامل 116 هزار ميليارد تومان رشد نقدينگي و 10 هزار ميليارد تومان كاهش سپرده بلندمدت، به صورت توزيع و افزايش سپرده كوتاه مدت نزديك به 80 هزار ميليارد تومان، حساب قرض الحسنه 8 هزار ميليارد تومان و  پول نزديك به 37 هزار ميليارد تومان شامل سپرده ديداري و اسكناس جذب شده است. 

اين آمارها نشان مي دهد كه با وجود رشد 116 هزار ميليارد توماني نقدينگي، مردم ترجيح داده اند كه پول خود را به صورت حساب جاري، اسكناس و سپرده كوتاه مدت نگهداري كنند تا در صورت نياز بتوانند با پول نقد، چك و كارت بانكي مبلغي را بابت خريد كالا، مسكن، خودرو، ارز و طلا و... پرداخت نمايند. براين اساس، در حال حاضر به ميزان 473 هزار ميليارد تومان در سپرده كوتاه مدت، 187 هزار ميليارد تومان در سپرده ديداري و حساب جاري و چك، 44 هزار ميليارد تومان اسكناس و روي هم رفته معادل 700 هزار ميليارد تومان پول در دسترس  و به اصطلاح پول داغ در اختيار مردم است كه مي تواند به سرعت تبديل به تقاضا و خريد كالا از بازارهاي مختلف شود.

براين اساس، رقم 700 هزار ميليارد توماني پول داغ در مقايسه با رقم 830 هزار ميليارد توماني سپرده بلندمدت هرچند كه كمتر است اما مي تواند آثار سيل نقدينگي به سمت بازارهاي مختلف بورس، كالاهاي مختلف، خودرو، ارز و طلا و... را به همراه داشته باشد. 

سپرده كوتاه مدت در 5 ماه اول سال 97 از رقم 393 هزار ميليارد تومان با افزايش 80 هزار ميليارد توماني به 473 هزار ميليارد تومان رسيده و رشد 20 درصدي داشته است. اين در حاليست كه اثر سياست سود بانكي 20 درصدي شهريور سال 96 و همچنين فروش اوراق سپرده ريالي 20 درصدي اسفندماه 96 باعث شد كه ميزان سپرده كوتاه مدت از مرداد 96 تا مرداد 97 به ميزان 21- درصد كاهش داشته باشد اما در 5 ماه اول سال 97 سياست كاهش سپرده كوتاه مدت كاملا برعكس شده و بر ميزان كوتاه مدت افزوده شده است. 

اما سپرده بلندمدت از رقم 514 هزار ميليارد تومان در مرداد 96 به 840 هزار ميليارد تومان در اسفند 96 رسيد و تحت تاثير سياست نرخ سود 20 درصدي به ميزان 63 درصد ظرف هشت ماه رشد كرده است. اما در سال 97 كه رشد نرخ ارز و طلا به اوج خود رسيد و چند برابر شد، نرخ سود 15 درصدي سود بانكي نتوانست جلوي كاهش سپرده بلندمدت را بگيرد و در نتيجه از 840 هزار ميليارد تومان به 830 هزار ميليارد تومان در مرداد 97 كاهش يافته و به ميزان 1.2- درصد رشد منفي داشته است. 

رشد بالاي سپرده جاري و چك

ميزان سپرده ديداري يا حساب جاري و خالص چك ها نيز از 150 هزار ميليارد تومان در اسفند 96 به 187 هزار ميليارد تومان در مرداد 97 رسيده و بيش از 37 هزار ميليارد تومان رشد كرده است كه رشد بالاي 24 درصدي در 5 ماه اول 97 و رشد 42 درصدي در يكسال منتهي به مرداد 97 داشته باشد. اين نكته نشان مي دهد كه متاثر از تحولات بازار ارز كه از تابستان سال 96 شروع شده و چهاربرابر شدن نرخ دلار را به همراه داشت، ميزان سپرده ها در حساب جاري افزايش زيادي داشته است. 

ميزان اسكناس نيز از 33 هزار ميليارد تومان در مرداد 96 به 43 هزار ميليارد تومان در مرداد 97 رسيده و در اين يكسال به ميزان 28 درصد رشد كرده است كه نشان دهنده توجه مردم به نقد شوندگي پول بيش از رشد 20درصدي نقدينگي در يكسال اخير است. 

نقدينگي كجا رفت؟

نتيجه بررسي وضعيت سپرده هاي بلندمدت، كوتاه مدت، جاري، قرض الحسنه نشان مي دهد كه از افزايش 116 هزار ميليارد توماني نقدينگي كه از 1530 هزار ميليارد تومان در اسفند 96 به 1646 هزار ميليارد تومان در مرداد 97 رسيده و رشد 20.5 درصدي در يك سال و 7.6 درصدي در 5 ماه اول 97 داشته، به ميزان 80 هزار ميليارد تومان در سپرده كوتاه مدت، 8 هزار ميليارد تومان در قرض الحسنه، 37 هزار ميليارد تومان در حساب ديداري جذب شده است و البته سپرده بلندمدت تنها سپرده اي است كه با كاهش و رشد منفي در 5 ماه اول سال 97 مواجه شده است.