روند نرخ سكه و طلا و ارز در بازار پس از سخنان روحاني، ترامپ، پمپئو، بولتون

اقتصاد گردان -  احسان شمشيري –

روز چهارشنبه چهارم مهرماه در حالی که بازار ارز به شکل سنتی در ابتداي روز فعالیت خود را آغاز كرد، با  هجوم مشتریانی روبرو شد که قصد خرید دلار ۱۷ هزار تومانی را داشتند و اين روند باعث شد تا اواسط روز نرخ دلار از 18 هزار تومان نيز گذر كند.

بررسي هاي ميداني نشان مي دهد تقاضا براي خريد سكه و ارز به شدت در حال افزايش است بطوريكه روز چهارشنبه نرخ هر دلار با هزار تومان افزايش به 18 هزار تومان و هريورو نيز با 1600 تومان افزايش به 21 هزار تومان رسيده است 

برخي فعالان بازار مي گويند كه بازار در واكنش به سخنان ديروز ترامپ رئيس جمهور آمريكا، حسن روحاني رئيس جمهور كشورمان، در مجمع عمومي سازمان ملل و سخنان مايك پمپئو وزيرخارجه و جان بولتون مشاور امنيت ملي كاخ سفيد در حاشيه اجلاس سازمان ملل، با نوسان مواجه شده است.

اما برخي كارشناسان مي گويندكه با اعلام برنامه شركت هاي اروپايي براي حفظ برجام و رابطه تجاري با ايران و همچنين تصويب نهايي FATF شاهد كاهش يا ثبات نسبي نرخ ارز خواهيم بود. زيرا اين واكنش رواني مي تواند در كوتاه مدت مهار شود. 

در هر حال، صرافان معتقدند كه هجوم خريداران براي حفظ ارزش پول خود، و همچنين اثرسخنان ترامپ و روحاني بر بازار ارز، موجب ايجاد نوسان هاي جديد در بازار ارز و سكه شده به طوري كه نرخ دلار در ساعات عصر چهارشنبه به 18500 تومان در بازار آزاد رسيد. 

در بازار نيما نيز نرخ خريد و فروش يورو 11789 و 12125 تومان، خريد وفروش يوان 2359 و 1425 تومان، درهم 3007 و 2872 تومان معامله شد.  

خريد و فروش پوند نيز 20193 و 19928، دلار 14091 و 14970 تومان اعلام شد. 

رشد ۷۳ هزار تومانی نرخ هر گرم طلا

در شرايطي كه هر اونس طلاي جهاني  به ۱۲۰۰دلار رسيد بازار طلا و سکه نيز نوسانات بی‌سابقه‌ای را تجربه کرد، به طوری که هر نرخ گرم طلا ۷۳ هزار تومان رشد کرد و قیمت سکه از ۵ میلیون و ۱۰۰ هزار تومان گذشت.

هر قطعه سکه تمام بهار آزادی طرح جدید امامی در بازار تهران با جهش ۴۱۰ هزار تومانی نسبت به روز سه شنبه  ۵ میلیون و ۱۱۱ هزار تومان به فروش رسید. همچنین هر قطعه سکه تمام بهار آزادی طرح قدیم با ۱۵۰ هزار تومان افزایش به ارزش ۴ میلیون و ۵۶۰ هزار تومان داد و ستد شد.

از سوی دیگر، در بازار آزاد هر قطعه نیم سکه بهار آزادی با ۲۷۰ هزار تومان رشد نسبت به روز سه شنبه ۲ میلیون و ۶۰۳ هزار تومان و هر قطعه ربع بهار آزادی نیز با ۱۵۰ هزار تومان رشد یک میلیون و ۴۰۲ هزار تومان معامله شد. بر اساس این گزارش، هر قطعه سکه گرمی با ۴۰ هزار تومان افزایش در مدت مشابه ۷۰۲ هزار تومان معامله شد و هر گرم طلای ۱۸ عیار نیز با ۷۳ هزار و ۴۰۰ تومان رشد ۵۱۷ هزار و ۶۰۰ تومان فروخته شد.

بر اساس آمار سامانه سنا، هر یورو در این سامانه ۱۹ هزار و ۴۳۴ تومان و هر پوند ۱۹ هزار و ۹۲۸ تومان به فروش رسید، دلار آمریکا ۱۴ هزار و ۹۷۰ تومان داد و ستد شد و هر یوان چین نیز ۲ هزار و ۳۹۱ تومان قیمت خورد.

روز چهارشنبه بازار ارز دوباره التهاب و بلاتکلیفی سنگینی را تجربه کرد. قیمت را دلالان تعیین می‌کردند و صرافان هم معامله‌ای انجام نمی‌دادند. تفاوت قیمت خرید و فروش ارز در دستان واسطه‌ها، گاه به چند هزار تومان هم می‌رسید و آنها اگر قرار بود ارزی بفروشند، سخنرانی ترامپ و روحانی را بهانه می‌کردند و یا ارز نمی‌فروختند یا با منت زیاد، خریداران را مجبور به پرداخت هزینه‌های بالا برای هر دلار می‌کردند و اگر می‌خواستند از فروشنده ارز بخرند، حتما قیمت‌ها را به شدت كاهش مي دادند و به بهانه اینکه بازار خرید و فروش نمی‌کند، قیمت پایینی را برای خرید ارز می‌پرداختند.

رالی در بازار ارز!

همان‌طور که پیش‌بینی‌های نشان می‌داد، روز (چهارشنبه) بازار و قیمت‌های آن با نوسان تندی همراه شد. دلار که از روز یکشنبه ۱۵ هزار تومان را تجربه کرد، به مرور وارد نرخ ۱۶ هزار و در عصر روز گذشته به ۱۷ هزار تومان وارد شد. قیمت دلار در معاملات بازار ارز از ۱۶ هزار و ۹۰۰ تومان استارت خورد و به سرعت این قیمت صعودی پیش رفت؛ به طوری که تا زمان تنظیم این گزارش قیمتی که از سوی صرافان اعلام می‌شود، حدود ۱۸ هزار و ۴۰۰ تومان برای فروش است. یورو نیز در این رقابت جا نمانده و در روز گذشته که با حدود ۱۹ هزار تومان بسته شده بود، اکنون تا بیش از ۲۱ هزار تومان معامله می‌شود. اما این تمام ماجرای بازار ارز نیست و فقط کافی است که از محوطه میدان فردوسی تا چهارراه استانبول را دقایقی قدم بزنیم در آن زمان می‌توان مشاهده کرد که چگونه وضعیت بازار دگرگون شده است، آن هم در شرایطی که مسئولان همچنان تاکید دارند کاری به این بازار نداشته و فقط سه درصد معاملات ارز در آن انجام می‌شود!

شرایط بازار به گونه‌ای است که ازدحام بالایی داشته و تقریبا تمامی افراد حاضر در بازار خریدار دلار هستند و فروشنده‌ کمیاب شده است. وضعیت بازار طوری شده که حتی دلالان و صرافان هم فروشی نداشته و فقط به دنبال خرید ارز هستند. کافی است که در بازار فردوسی از یک نفر در مورد ارز برای فروش سوال شود آنگاه در مسیری که حرکت می‌کنید، چند دلال و خریدار به دنبال شما حرکت کرده و تقاضای خرید دارند. برایشان حتی دیگر مهم نیست که شخص فروشنده چه قیمتی برای ارز خود پیشنهاد می‌دهد؛ در نمونه‌ای وقتی که قیمت در بازار ۱۸ هزار و ۴۰۰ تومان برای فروش و خرید تا ۱۷ هزار و ۸۰۰ تومان است، برخی حاضرند تا ۱۸ هزار تومان از شما خرید کنند.

آشفتگی بازار ارز در حدی است که قیمت برای فروش کاملا پرت اعلام شده و در مواقعی زمانی که شخصی حدود ۱۸ هزار و ۳۰۰ تومان فروشنده است، در کنار او نفر دیگر ۱۸ هزار و ۸۰۰ تومان هم قیمت می‌دهد و جالب اینجاست که دلالان برای داغ کردن بازار دائم از نبود ارز سخن گفته و با صدای بلند می‌گویند "حتی یک صد دلاری هم نمی‌توان در بازار پیدا کرد" و این هیجان خریدارانی که انتظار گرانی بیشتری دارند را افزایش می‌دهد.

موضوع دیگری که در بازار به وضوح مشاهده می‌شود، صرافی‌ها هستند که امروز نیمه تعطیل بوده و درهای صرافی را بسته‌اند، حتی آن دسته صرافی‌هایی که ارزهای خدماتی می‌فروختند، اکنون تابلوهای خود را خاموش کرده و هیچ معامله‌ای انجام نمی‌شود.

فعالان بازار ارز که از کنترل آن ناامید شده‌اند می‌گویند "تا وقتی که مسئولان خودشان را از این بازار کنار کشیده‌اند و رهایش کرده‌اند، هیچ امیدی به ترمیم آن نداریم و هر اتفاقی و هر قیمتی در آن بعید نیست. "

این داستان تلخ بازار ارزی است که سیاستگذار به نظر می‌رسد خود را از مدیریت آن کنار کشیده و تنها دل به تنظیماتی داده است که به گفته خود در بازار ثانویه و نیما انجام می‌شود. نه صرافی‌ها نقش جدی در بازار ارز دارند و نه بانک مرکزی نقشه و الگویی دقیق برای بازار که بتواند کنترل آن  را در دست بگیرد. این در شرایطی است که اگر بانک مرکزی برنامه‌ای هم برای تنظیم بازار ارز در نظر گرفته، هنوز نتوانسته نتایج ملموسی را در بازار ارز بر جای بگذارد.

نکته حائز اهمیت این است که بانک مرکزی معتقد است که تنها ۳ درصد از بازار ارز را اسکناس‌ها تامین می‌کنند و کار در  دست دلال‌ها است در حالیکه ۹۷ درصد مابقی در بازار ثانویه رد و بدل می‌شود و نرخی به مراتب پایین‌تر از آنچه که در بازار آزاد ارز می‌گذرد، دارد. این در حالی است که همین سه درصد اکنون کل اقتصاد ایران را تحت‌الشعاع خود قرار داده است و بانک مرکزی باید هر چه سریعتر برای آن فکری کند.

از سوی دیگر، آنچه که صرافی‌ها و معامله‌گران بازار ارز را تا حدود زیادی متحیر و البته نگران کرده است، عدم ورود به موقع بازارساز و بازیگردان اصلی بازار ارز یعنی بانک مرکزی در بازار بوده و این سکوت و انفعال عجیب در بازار ارز، بسیاری را نگران کرده است و البته راه را برای جولان هر چه بیشتر دلال‌ها و نرخ‌گذاری‌های خارج از ضابطه و قاعده باز کرده است.

 عوامل التهاب و كاهش عرضه صادرات

برخی التهابات ارزی ناشی از عدم ورود ارز حاصل از صادرات غیر نفتی در بازار است، صادرکنندگان باید در شرایط کنونی با احساس مسئولیت در تزریق ارز حاصل از صادرات خود در سامانه نیما به ثبات بازار کمک کنند.

در اين رابطه ساسان شاه ویسی با اشاره به عملکرد برخی صادرکنندگان در التهابات ارزی گفت: در حال حاضر شاهد برخی نابسامانی ها در وضعیت ارزی کشور هستیم که در این وضعیت ذینفعان ارزی یعنی صادرکنندگان غیرنفتی بدلیل عدم عرضه کامل ارز در سامانه نیما و برخی شهروندان که ارز را به عنوان کالای سرمایه ای تلقی می کنند و موجب هجوم تقاضا به بازار می شوند هر یک به نوعی در التهابات ارزی تاثیرگذار هستند.

این کارشناس اقتصادی با بیان اینکه صادرکنندگان غیرنفتی که طبق قانون ملزم به ارایه ارز حاصل از صادرات خود در سامانه نیما هستند متاسفانه در این زمینه با مسئولیت عمل نمی کنند افزود: همانطور که رییس کل بانک مرکزی در مصاحبه ای عنوان کرده اند  ارز حاصل از صادرات غیرنفتی باید به سامانه نیما عرضه شود.

این صاحبنظر اقتصادی راه کار برون رفت از وضعیت ارزی کشور را ایجاد بازارهای موازی و کنترل بازارهای بی هویت و غیرقانونی دانست.

يکی از صرافی‌ها در گفتگو با مهر می‌گوید: بانک مرکزی هنوز برنامه عملیاتی و مشخصی برای مدیریت بازار ارز تدارک ندیده یا اینکه به مرحله اجرایی نرسانده است. صحبت به میان آوردن از یک بسته سیاستی، تنها می‌تواند هیجانات را در حد یکی تا دو روز یا حتی چند ساعت کنترل کند؛ اما هر زمانی که بازار این سیگنال را دریافت نماید که سیاست مشخصی برای بازار ارز وجود ندارد، به طور قطع بازار روی آرامش نخواهد دید.

وی می‌افزاید: ماجرا از این قرار است که اکنون بانک مرکزی نقش موثری در بازار ندارد و حتی بازیگران او هم خیلی نتوانسته‌اند بازار را هدایت کنند. این در حالی است که قیمت ارز اکنون تنها در دست دلالانی تعیین می‌شود که واقعا پشتوانه ارزی خاصی ندارند و تنها با روانکاوی و روان درمانی بازار را به سمت نرخ‌های بالا می‌برند.

یکی دیگر از صرافان نیز اعلام می‌کند که اکنون مردم در حد نیازهای خرد و برای حفظ سرمایه خود، وارد بازار شده و با نرخ‌های بسیار بالا، حتی ۵۰ دلار و ۱۰۰ دلار می‌خرند در حالیکه این تنها بازی دلالان است که بازار را اغوا کنند که افزایش نرخ ادامه دارد.

وی افزود: البته اگر باز هم سیاستگذار پولی و ارزی کشور سیاست مشخصی را اعلام ننماید، به طور قطع، بازار به سمت نرخ‌هایی پیش خواهد رفت که شاید از تصور کنونی ما هم خارج است؛ در حالیکه به راحتی می‌توان با مکانیزم‌هایی که در سالهای قبل امتحان شده و البته در نظر گرفتن نقش پررنگ برای صرافی ها، بازار را هدایت و کنترل کرد.

عامل گرانی بازار ارز

قیمت دلار و سکه بازهم رکورد زده و به مرزهای تاریخی رسیده اما در هیاهوی این گرانی ها یک اتفاق تکراری خطرناک بازهم درحال انجام است و آن هجوم مردم برای خرید دلار است که در واقع باعث تشدید گرانی ارز و بدبخت تر شدن خود مردم می شود.

طی روزهای اخیر قیمت دلار و سکه در بازار آزاد بازهم شاهد ثبت رکوردهای تاریخی است و هر ساعت یک قیمت جدید از این بازارها بیرون می آید.

شاید در نگاه اول مهمترین علت این رکوردها، اتفاق های سیاسی است که در این روزها رخ میدهد ولی اندکی تامل در بازار نشان میدهد که عوامل سیاسی به تنهایی نمی توانند این وضعیت را در بازار حاکم کنند.

دلار درحالی به این نرخ های تاریخی رسیده که 3 روز قبل بالاترین قیمت ثبت شده برای این ارز در بازار دلار فروشان خیابان فردوسی 14800 تومان بود.

فشار تقاضا برای خرید دلار و سکه

فعالان بازار می گویند پیش از باز شدن صرافی ها، جمعیت زیادی از مردم روانه خیابان فردوسی شده و تقاضای خرید دلار را داشتند.

همین امر موجب شد تا قبل از باز شدن بازار قیمت ارز مشخص شود و استارت افزایش قیمت ها زده شود؛ بازاری ها می گویند تعداد زیادی از مردم برای خرید دلار 17 هزار تومانی مقابل صرافی ها در ساعات ابتدایی آغاز بازار صف کشیده بودند.

صف خرید برای دلار و سکه آنهم در اوج افزایش قیمت، اتفاق تازه ای نیست و پیش از این هم بارها مشاهده شده که هر زمان قیمت ها در این بازارها اوج می گیرد بلافاصله صف خرید شکل می گیرد و در زمان کاهش قیمت ها نیز صف فروش!

محمد کشتی آرای در همین ارتباط گفت که یکی از دلایل اصلی افزایش قیمت طلا و ارز طی روز هاي اخير، افزایش فشار تقاضا برای خرید دلار و سکه و طلای ابشده در بازار است.

دلار از خط قرمز دولت رد شد

یکی از فعالان بازار می گوید: بنظر می رسد بازار از دست دولت در رفته است؛ خط قرمز دولت برای دلار نهایت 11 هزار تومان بود ولی دلار مدت هاست که از این خط قرمز هم رد شده است.

او که سالهاست در بازار ارز فعالیت می کند، در ادامه تاکید دارد: همه می دانند که افزایش قیمت کار مردم نیست و بلکه کار خودشان هست که قیمت را بالا می برند.

وی ادامه می دهد: تا زمانی که بازار یک مقدار سیر صعودی می گیرد سریع نیروی انتظامی را وارد بازار می کنند که این موضوع کار را خراب می کند و پخش کردن دلال ها خودش موجب می شود تا دلار و سایر ارزها گران تر شوند.

بررسی سرنوشت عدم تزریق ۱۸ میلیارد دلار به سامانه نیما

همچنين يك عضو کمیسیون اقتصادی مجلس گفت: ارز مورد نیاز شرکت های فولادی و پتروشیمی باید از طریق سامانه نیما تهیه شود.

به گزارش خانه ملت، محمدرضا تابش درباره حدود ۱۸ میلیارد دلاری که به سامانه نیما ارائه نشده است، گفت: در هر صورت نظام ارزی کشور تابع مقررات و ضوابط خاصی نیست و در صورتی که روند بازار ارز عادی بود صادرکنندگان اختیار داشت ارز را برای واردات کالا اختصاص دهد یا ارز را به فروش برساند البته باید نظارت بانک مرکزی اعمال شود.  

عضو کمیسیون اقتصادی مجلس افزود:حدود ۲۲.۵ میلیارد دلار از بابت صادرات غیرنفتی حاصل شده که حدود ۴ میلیارد دلار براساس تکالیف بودجه ای صرف شده و حدود ۱۸ میلیارد دلار باقی مانده وارد سامانه نیما نشده، به طور مثال شرکت های فولادی اعلام کرده اند ارزهای خود را صرف تامین نیازها کرده اند.  

نماینده مردم اردکان در مجلس ادامه داد: اینکه در برخی اخبار آمده سرنوشت حدود ۱۸ میلیارد دلار ارز حاصل از صادرات شفاف نیست به نوعی فرافکنی محسوب می شود. تابش تصریح کرد: به طور مثال تولید دو سومصنایع فولاد کشور به الکترود گرافیتی وابسته است که این محصول از خارج از کشور وارد می شد و در صورت عدم واردات، تولید صنایع فولاد با مشکل جدی روبرو می شود.  

وی ادامه داد: در حال حاضر شرایط اقتصادی عادی نبوده که عرضه و تقاضا قیمت ها را تعیین کند، بنابراین باید تبادل ارز ناشی از صادرات و واردات تحت نظر حاکمیت انجام شود. عضو کمیسیون اقتصادی مجلس افزود: باید سطح نظارت بر شرکت های فولادی و پتروشیمی ارتقا یابد تا تمام ارز صادراتی را به مصرف نرسانند و ارز مورد نیاز را از طریق سامانه تهیه کنند.