ماجرای تغییر موضع ناگهانی احمدی نژاد و شب تلخ خودروسازان
آنقدر از وضع موجود دل پری داشت که وقتی بحث دلیل موضع گیری رییس جمهور و دستور وی برای پایین آمدن قیمت خودرو مطرح شد نتوانست جلوی خودش را بگیرد. صدایش به قدری بالا رفت که گفتیم الان از پشت میزش (به تلافی همه مشکلات اخیر) بلند می شود و محکم می زند زیر گوش ما .الحمدالله رب العالمین زود به خودش مسلط شد و بخیر گذشت ، با همان متانت و مهربانی اول به سوالاتمان جواب داد. از مشکلات گفت ، از خودروهایش گفت ، از دلیل فروختن سمند و زانتیا و خریدن مگان گفت. از داستان واردات و کیفیت پایین خودروهای داخلی گفت. از فرمول جدید شورای رقابت وتبعاتش گفت و گلایه کرد. احمد نعمت بخش که سالها خود مسولیتهای متفاوت در حوزه صنعت داشته و امروز دبیری انجمن خودروسازان را بر عهده دارد مخاطب ما بود ، با همان لهجه شیرین اصفهانی .
مشروح گفت‌وگوی خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم با احمد نعمت بخش را در ادامه بخوانید.
درست است که قطعه سازان ما از چین قطعه وارد می کنند؟
نعمت بخش: بله اما زیاد نیست.
زیاد نیست یعنی چقدر؟
نعمت بخش : آمار و ارقام کاملی ندارم. در نامه ای که به روسای کمیسیون‌ها نوشتم قید کردم که با سرکوب های مالی ایجاد شده و عدم اجازه افزایش قیمت خودرو ، خودروسازان نمی‌توانند قیمت قطعه سازان را متناسب با افزایش هزینه های آنها ، افزایش دهند . به همین خاطر قطعه سازان مجبورند بعضی از قطعات را از چین تهیه کنند.
آمار دقیق می خواهیم؟
نعمت بخش : الان ندارم .
ظاهرا یک بخشی از این قطعات با مارک ایرانی وارد می شود؟
نعمت بخش : بله .اماخوشبختانه گمرک بیش از یک سالی است که این موضوع را متوجه شده و دیگر امکان ورود قطعات خارجی را که به آنها مارک داخلی می زنند نمی دهد.
آمار این بخش از قطعات را هم ندارید؟
نعمت بخش : خیر.
مبلغ چه ؟آنرا هم ندارید؟ مثلا سال گذشته ایران خودرو و سایپا چه مبلغی از این دست قطعات وارد کردند؟
نعمت بخش : نه متاسفانه.
* زیان ۴ هزار میلیارد توامانی خودروسازان طی سال گذشته
این قطعات چقدر ارزانتر از قطعات ایرانی است؟
نعمت بخش : خیلی سوال ریزی است. امکانات ما در انجمن خودروسازان خیلی محدود است . نمی توانیم این دست آمار ریز را تهیه کنیم.کلیات را می دانم . حتی در نامه ای که به روسای سه قوه نوشتم قید کردم زیان سال گذشته خودروسازان ۴ هزار میلیارد تومان بوده . در یکی از بندها قید کردم که تعدد کمی از قطعه سازان کشور قطعه را از چین وارد می کنند .من هم شنیده بودم که بعضی از قطعه سازان برخی از اجزا ء قطعات را به چین سفارش می دهند و با تکمیل آن قطعات، آنها را به خودروسازان می فروشند.
چرا این مسایل را شفاف نمی کنید ، اگر شفاف شود خیلی از ابهاماتی که الان در مورد قیمت تمام شده خودرو وجود دارد برطرف می شود.
نعمت بخش: بعید می دانم در محصولات ایران خودرو و سایپا بیش از ۷ تا ۸ درصد از کل قطعات از چین وارد شود. واقعیت این است که خودرو ساز به هیچ عنوان علاقه ندارد از قطعات خارجی استفاده کند.چون خریدهای خارجی خصوصا در شرایط کنونی مشکلات خاص خود را دارد. مثلا اگر ارز مبادله ای به ما بدهند که خیلی هم کم است ، باید ۱۳۰ درصد سپرده کنیم . در مورد ارز آزاد هم که با بیستی ۱۰۰ درصد مبلغ خرید را سه چهار ماه قبل حواله نمود. به این ترتیب اگر قطعه ساز داخلی نیاز شرکت‌های خودرو ساز را تأمین کند خودرو سازان به هیچ عنوان به واردات دست نخواهد زد. یکی از گله و شکایات ما هم همین است که برای تهیه مواد اولیه و قطعات منفصله خود باید ارز آزاد استفاده کنیم که این امر در نهایت قیمت تمام شده محصولات را تا حد قابل توجهی افزایش خواهد داد.
چرا بی کیفیت ترین قطعات را وارد می کنید؟ خیلی از تولیدات داخلی از این قطعات وارداتی از چین بهتر است.
نعمت بخش: قطعاتی که خود خودروسازان وارد می کنند قطعا با کیفیت است . این کیفیت آنقدر هست که در بخش خدمات پس از فروش شرکت های ایساکو و سایپا یدک هولوگرام خود را روی آن می زنند تا مردم با اطمینان بیشتری اقدام به خرید کنند.چین هم کالای درجه یک تا درجه پنج دارد.قطعاتی هم که توسط قطعه سازان وارد می شود توسط موسسه استاندارد چک می شود.
*۳۰درصد قطعه سازان ورشکسته شدند
قطعه سازان داخلی با چند درصد ظرفیت کار می کنند؟
نعمت بخش : حدود ۳۰ درصد قطعه سازان ورشکست شده اند . سال گذشته خودرو سازان حدود ۸ هزار نفر و قطعه سازان حدود ۱۰۰ هزار نفر تعدیل نیرو داشنتد .بقیه قطعه سازان نیز زیر ظرفیت مشغول فعالیت هستند.
چه میزان ظرفیت بلاتکلیف دارید؟
نعمت بخش: از اول امسال تا کنون شاید قطعه سازان با ۳۰ درصد ظرفیت مشغول فعالیت بودند. ایران خودرو و سایپا که روزی سه هزار دستگاه خودرو تولید می‌کردند در حال حاضر زیر هزار دستگاه تولید می کنند.
بدهی ایران خودرو و سایپا به قطعه سازان چقدر است؟
نعمت بخش : رقم قطعی این موضوع را نمی دانم اما فکر کنم هر دو شرکت خودرو ساز حدود ۱۰۰۰ میلیارد تومان به قطعه سازان بدهکار باشند. البته قرداد خودروسازان با قطعه سازان سه ماه است به این صورت که از زمان تحویل جنس سه ماه خودروساز مهلت پرداخت دارد و جرء بدهی منظور نمی شود.
این ۱۰۰۰ میلیارد جدای از بدهی این سه ماه آخر است؟
نعمت بخش : بله . اگر بازده زمانی بیشتری را در نظر بگیریم این رقم افزایش بیشتری خواهد یافت.
تکلیف رنو و ال ۹۰ چه شد؟ هنوز در ایران حضور دارد؟
نعمت بخش : بله . با شرکت "رنو" شریک هستیم این شرکت هم طبق قرارداد بر نحوه تولید ال۹۰در ایران نظارت دارد .
چرا مردم از کیفیت ال ۹۰ هایی که طی این سالهای اخیر تولید شده ناراضی هستند ؟
نعمت بخش : خیر من این حرف شما را قبول ندارم . البته جامع آماری نگرفتم اما بررسی های ما خلاف این صحبت شما نشان می دهد.
طبق قرارداد قرار بود ایران صادارت ال۹۰ داشته باشد ،اما نشد؟
نعمت بخش: در ابتدای کار ایرادات بسیاری به این قرارداد وارد کردند . هنوز هم به نتایج مناسبی دست پیدا نکردیم. البته از اول برخورد مطلوبی با این قرار داد نشد به همین خاطر نتوانستیم به سمت صادرات برویم.
سرمایه گذاری ۵۰۰ میلیون دلاری که "رنو" تعهد کرده بود وارد ایران کند اجرایی شد؟
نعمت بخش: بله . تا حدودی که بنده اطلاع دارم این امر محقق شد . با آمدن ال ۹۰ فرهنگ قطعه سازی کشور ارتقاء پیدا کرد. بیش از ۵۰ قطعه ساز با طرف های خود قرار داد دانش فنی منعقد نمودند و یا با آنها شریک شده‌اند.
برسیم به بحث های روز . نظرتان در مورد فرمول شورای رقابت برای قیمت گذاری خودرو چیست؟
نعمت بخش: فرمول شورای رقابت مشکلات و ابهامات بسیاری دارد. به استناد ماده ۶ مصوبه شورای اقتصاد خودروی سورای جزء کالاهای انحصاری است . در همین ارتباط نامه بلند بالایی به اتفاق دبیران انجمن قطعات و مجوعه های خودرو و انجمن خدمات پس از فروش به شورای اقتصاد فرستادیم. درمصوبه شورای اقتصاد قیمت سایر کالاها و خدمات موضوع مفاد ۲ ، ۴ و ۶ ( خودروی سورای جزء آنها است )به حسب مورد براساس هزینه تمام شده واردات و یا هزینه تمام شده تولید و تأمین آن بررعایت بازده شامل استهلاک سرمایه ثابت و هزینه‌های مواد مصرفی و هزینه‌های نگهداری و بهره برداری به اضافه نرخ سود منصفانه به پیشنهاد بالاترین مقام دستگاه اجرایی تعیین شده است.
به همین دلیل اعتقاد داریم pt-۱ در دستور العمل ایراد کلی دارد( به استناد مواردی که مطرح کردم).قیمت ۹۱ در حالی می خواهدبرای ۹۲ ملاک قیمت گذاری قرار گیرد که خودروساز در طول سال ۹۱ که با نوسان زیاد نرخ ارز مواجهه شد و خودروسازان محصولات خود را با ضرر فروختند. این در حالی بود که باید با برگزاری جلسه قیمت ها تصحیح می شد اما نشد.
*بلاتکلیفی "دنا" و "رنا " در فرمول شورای رقابت
نکته دیگر اینکه در این فرمول برای خودروهای جدید هم مبنایی برای قیمت گذاری پیش بینی نشده . به عنوان مثال اگر خودروساز بخواهد "دنا" و "رنا" را وارد بازار کند باید براساس چه فرمولی قیمت گذاری آن را انجام دهد؟
با این داستانی که شما تعریف کردید دیگر خودرو ارزان نخواهد شد حتی اگر جریمه تان کنند.
نعمت بخش : ایران خودرو و سایپا مدیران دولتی دارند. اگر دستور بدهند آنها مجبورند انجام بدهند اما واقعیت این است که اگر قیمت ها از ارقام فعلی پایین بیاید صنعت خودرو مجبور است کاهش قیمت را به قطعه ساز منتقل کند .در این شرایط قطعه ساز هم حاضر نیست با کاهش قیمت قطعات، قطعه به خودروسازان بفروشند به همین خاطر تولید خودرو متوقف می گردد.
و اگر شورای رقابت روی حرف خود ماند و فرمول و قیمت ها را تغییر نداد چه؟
تولید خودرو بعد از صحبتهای رییس جمهور مبنی بر لزوم کاهش قیمت چقدر پایین آمد؟
نعمت بخش:قبل از این اتفاقات ورودی پول به شرکت‌های سایپا و ایران خودرو روزی ۲۵ تا ۳۰ میلیارد تومان بود اما این رقم به روزی ۱۰ میلیارد تومان کاهش پیدا کرده است.
برسیم به مصاحبه رئیس جمهور، مگر می شود دوشرکت خودروساز بزرگ دولتی بدون اجازه دولت اقدام به افزایش قیمت تولیدات خود بکنند؟
نعمت بخش: خیر.
*ماجرای تحکم رییس جمهور برای کاهش قیمت خودرو
پس چرا رییس جمهور در مصاحبه مطبوعاتی و جلوی همه خبرنگاران اعلام می کند خودروسازان نباید قیمت را بالا می اوردند ، پراید کیلو چند ؟ و در نهایت به صراحت و بصورت حق به جانب اعلام کردند باید قیمتها کاهش پیدا کند؟
*جلسه هیات دولت برای افزایش قیمت خودرو
*موافقت رسمی احمدی نژاد با افزایش قیمت خودرو
بالاخره در آن جلسه رئیس جمهور موافقت می کند که به خودروسازان ارز مبادله ای داده شود و قیمت گذاری ها هم براساس نرخ مبادله ای صورت گیرد. به دنبال این جلسه مصوبه فروش حاشیه بازار خودروسازان تصویب شد .
پس چرا رییس جمهور در مصاحبه مطبوعاتی دستور به کاهش قیمت خودرو داد و جوری صحبت کرد که انگار هیچ اطلاعی از این موضوع نداشته ؟
نعمت بخش: برای ما هم جای سوال بود. رئیس جمهور که خود تصویب کرد قیمت ها براساس ارز مبادله ای تعیین شود چطور در مصاحبه دو هفته بعد از همان جلسه اینجور سخن گفت.
ژست تبلیغاتی نبود؟
نعمت بخش :خدا می داند . شاید. صنعت خودرو بعد از شرکت نفت بالاترین تأثیر را بر اقتصاد کشور دارد. ۶۰ تا ۷۰ صنعت وابسته به این صنعت است. اگر از رونق و کیفیت مطلوب برخوردار باشد سایر بخش ها را ارتقاء خواهد داد.
تسهیلاتی که اخیرا قول دادند به صنعت خودرو بدهند پرداخت شد؟
نعمت بخش: خیر . با وجود مصوبه ، هنوز پولی به خودروسازان داده نشده است.
چرا؟
نعمت بخش:متأسفانه بانک مرکزی ارتباط خوبی با صنعت خودرو ندارد. حتی در شورای پول و اعتبار وثیقه های سنگینی را برای دادن تسهیلات به خودروسازان تعیین کردند که به هیچ عنوان قادر به ارائه آنها نیستند. که با اعتراض خودروسازان همراه شد و تا تعدیل آنها و علیرغم پیگیری های بعدی تاکنون موفق به دریاقت تسهیلات نشده‌ایم.
برسیم به بحث شیرین کیفیت خودرو . چرا حقوق مصرف کننده همیشه در کشور ما مغفول واقع می شود، خصوصا در ارتباط با خودرو؟چرا مصرف کننده ما باید خودروی بی کیفیت را با قیمت بالا خریداری کند؟
نعمت بخش: بنده این صحبت شما را در شرایط فعلی قبول ندارم . در حال حاضر پرایدی که با قیمت ۱۷ میلیون تومان قیمت گذاری شده ، ۵ هزار دلار به بعضی کشورها صادر می شود.
کدام کشور ؟
نعمت بخش: در برخی از کشور ها از جمله آذربایجان ، اوکراین، نیجریه ، قزاقستان ، عراق و سوریه پراید به فروش می رسد.
آماری از میزان صادارت دارید؟
نعمت بخش : آمار قطعی ندارم می توانید از گمرک تهیه کنید اما به صورت کلی صادارت کشور در حوزه خودرو نسبت به سال گذشته افزایش یافته است.البته بنده ادعا ندارم که کیفیت خودروهای ما بدون اشکال است زیرا خودروهای پر تیراژ ما به بیش از دو دهه قبل تعلق دارد .به صورت کلی باید بگویم با توجه به کیفیت، قیمت های بالایی را برای خودرو ها در نظر نگرفته ایم.
واقعا اعتقاد دارید نسبت به درآمد مردم و قیمتی که شما بابت این خودروها می گیرید ، کیفیت تولیدات داخل مناسب است؟
بحثم کلی بود . سالهای گذشته که این شرایط نبود . ۴۰ سال است درهای این کشور به روی خودروهای خارجی بسته شده . مگر نمی شد مردم ایران هم مثل تمام دنیا این خودروها را با قیمت مناسب و با کیفیت قابل قبول بخرند؟ این تاوانی است که مصرف کننده باید بدهد.
نعمت بخش: ما که نگفتیم محدودیت برای واردات ایجاد کنند. دولت دهم و دولت های گذشته هر زمان که درآمد ارزی بالایی داشتند تا حدودی محدودیت های واردات خودرو را کاهش می دادند . ۲ و نیم میلیارد وارد کردند. بستن دروازه ها به خاطر حمایت از صنعت خودرو نبود.مشکل ارزی داشتند.
*یک میلیارد دلار ارز برای واردات ۴۸ هزار خودرو
خود شما قبول ندارید کیفیت خودروهای داخلی پایین است؟
برای آینده بازار خودرو نگران نیستید؟ چینی ها دارند بازار ما رو می گیرند.
نعمت بخش :نه . آنچنان نگران نیستیم. خوشبختانه استاندارد اروپایی جزء الزامات کشور شده و سازمان استاندارد هم کنترل لازم را انجام می دهد.
خودروهای چینی وارداتی این استاندارد ها را دارند؟
نعمت بخش : تمام خودروهای باید این استاندارد ها را داشته باشد.
ظاهرا قرار است خودروهای آمریکایی وارد شوند؟
نعمت بخش: بله . در منطقه ارس این خودروها وارد شده است البته باید بگویم آمریکا ما رابرای فروش کالای نهایی مثل خودرو تحریم نکرده است، . ولی اگر قرار بود قطعات منفصله از انها بخریم و در کشور مان تولید کنیم موافقت نمی کردند.
ارتباط فرانسه با خودروسازان ما قطع شده؟
نعمت بخش: بله.
پژویی که ما تولید می کینم قطعاتش‌از کجا تأمین می شود؟
نعمت بخش: یا خودمان تولید می کنیم یا از جاهای دیگر می آوریم.
*پژو به تعهداتش عمل نکرد ، ایران دستش باز است
مگر پژو تحت لیسانس فرانسه تولید نمی شود؟
نعمت بخش: ما محصولات پژو را تحت لیسانس پژو فرانسه تولید می کردیم ولی با توجه به تحریم های صورت گرفته احتمالا ایران خودرو از مفاد قرار داد استفاده نموده و تولید محصولات پژو از جمله ۲۰۶ را بدون کمک پژو فرانسه تولید می نماید.
ما به ازای تولید هر خودرو باید به شرکت پژو پول بدهیم؟
نعمت بخش: نمی دانم . فکر نمی کنم.
مطمئن هستید؟
نعمت بخش: اگر هم می دادیم الان نمی دهیم. توجه داشته باشید که این ۲۰۶ که الان تولید می کنیم حدود ۷۰-۷۵ درصد آن تحت نظارت پژو تولید داخل شده است. عین ال ۹۰ که تحت نظارت رنو است، ۲۰۶ از تولیدات خوب‌مان است که ایراد کمتری در آن مشاهده شده است. ما خودروهای نسبتاً با کیفیت هم مثل ۲۰۶ ، ال ۹۰ ، مگان و ... تولید می کنیم؛ البته در حال حاضر قطعات الکترونیکی پژو را خود پژو نمی خواست و از زیمنس یا بوش خریداری می نمود ما خودمان مستقیماً خریداری می کنیم.
موتور ای اف ۷ ساخت زیمنس است؟
*درآمد۲۶هزارمیلیارد تومانی خودروسازان
نعمت بخش: خیر، ای اف سون طراحی خود ما به کمک آلمانی هاست،این خودروی داخلی‌مان است.
تعداد شاغلین در صنعت خودروی ما (مستقیم و غیر مستقیم) چند نفر است؟
نعمت بخش: ۸۰۰ هزار نفر، بی خود می گویند ۲ میلیون و خورده‌ای؛ البته بگویم اگر غیر مستقیم را با فرض اینکه یک نفر از طریق پنچر گیری و ... با خودرو سر و کار دارد هم در نظر بگیریم آمار از ۲ میلیون نفر هم بیشتر می شود. ولی در حد معمول ۸۰۰ هزار نفر است.
درآمد مالی که در این صنعت جریان دارد، چقدر است؟
نعمت بخش: سال ۹۱ هنوز در نیامده است، اما سال ۹۰ خودروسازان ۲۶ هزار میلیارد تومان خودرو فروختند.
*سال۹۰بهترین سال خودروسازان
بهترین سال صنعت خودرو چه سالی بود ؟
نعمت بخش :بیشترین تولید و فروش را در سال ۹۰ تجربه کرده ایم .در در سال ۸۸ یک میلیون و ۲۴۲ هزار دستگاه تولید کرده ایم که این رقم در سال ۸۹ یک میلیون و ۶۰۰ هزار و در سال ۹۰ تا یک میلیون و ۶۵۰ هزار دستگاه نیز رسید. اما متأسفانه سال ۹۱ اولین سالی است که حجم تولید کاهش پیدا کرده.
اصلا شده ماشین روی دست خودرو سازها بماند؟
نعمت بخش : اصولا شب عید این اتفاق می افتد چون مردم دنبال مدل سال بعد هستند اما بعد از عید جبران می شود.
رقم دقیقی ندارید؟
نعمت بخش : نه اما شده نزدیک ۱۰۰ هزار تایی خودرو روی دست تولید کننده بماند.
*دبیر خودروسازان سوار بر خودروی مگان
برسیم به خودتان. ماشین خودتان چیست؟
نعمت بخش: داخلی است.
چه خودرویی ؟
نعمت بخش: مگان.
از اول مگان داشتید؟
نعمت بخش: نه زانتیا،مگان،سمند هم داشتم.
پس سمند هم داشتید، از سمند راضی بودید؟
نعمت بخش: بله.
واقعا؟
نعمت بخش: بله.
واقعا مشکلی با سمند نداشتید؟
نعمت بخش: یادم نمیاد مشکلی داشته باشم.
یادتان نمی آید یا نمی خواهید یادتان بیایید. چرا عوضش کردید؟
نعمت بخش: خب بالاخره.
پولدار تر شدید؟
نعمت بخش: بالاخره الان وضعم بهتر شده است.
چرا در ایران فرهنگ خریدن خودرو عوض شده ؟ تبدیل شده به کلاس و نشان دادن سطح خانوادگی؟
نعمت بخش: من نمیتوانم در این خصوص اظهار نظر کنم ، در ایران فقط این نیست. یک موضوع فرهنگی است .بررسی اجتماعی لازم دارد.
خود شما چرا ماشینتان را عوض کردید؟سمند و زانتیا و مگان و...
نعمت بخش: بالاخره خسته شدم...
گفت و گو از آمنه هادی پور و محمود نکونام
