ثبات بازار ارز و طلا يك روز پس از خروج آمريكا از برجام

اقتصاد گردان - محسن شمشيري 

با وجود اعلام خروج آمريكا از برجام، به دليل اجراي تدريجي لغو رفع تحريم ها يا برقراري دوباره تحريم هاي آمريكا كه در دوره 90 تا 180 روزه رخ خواهد داد، و همچنين شروع عرضه سكه طلا كه تا پايان ارديبهشت حدود 800 هزار سكه تحويل مردم خواهد شد، نه تنها نرخ سكه و طلا ثابت مانده بلكه شاخص هاي اقتصادي از جمله شاخص كل بورس تهران مثبت شده و نشان مي دهد كه بازار تحت تاثير جو رواني خروج آمريكا از برجام قرار نگرفته و به عوامل واقعي و بنيادي توجه داشته و تنها براي چند ساعت اخباري در مورد رشد نرخ ارز حاشيه بازار در كشورهاي منطقه منتشر شده است. 

 برخي كارشناسان در اين زمينه معتقدند كه در حال حاضر نمي توان انتظار داشت كه تصميم سياسي آمريكا بلافاصله بر بازار ارز و طلا اثرگذار باشد زيرا هنوز به لحاظ فني اتفاقي رخ نداده و اعلام مواضع ترامپ، امضاي فرمان تحريم ها و بيانيه وزارت خزانه داري آمريكا OFAC فعلا يك تصميم سياسي است و اجراي فني آن به زمان نياز دارد و در يك دوره 180 روزه اجرا خواهد شد و لذا نرخ هايي كه در شبكه هاي اجتماعي و برخي رسانه ها اعلام شده واقعي نيست و تحت تاثير آثار رواني بازار اعلام شده و نرخ واقعي بازار نسبت به روزهاي قبل تغيييري نداشته است. 

 هر قطعه سکه تمام بهار آزادی طرح جدید روز چهارشنبه در بازار تهران ۲ میلیون و ۷۰ هزار تا 2 ميليون و 120 هزار تومان دادوستد شد و اين موضوع نشان مي دهد كه خبر خروج آمريكا از برجام روي نرخ ارز حاشيه بازار اثري نداشته و نرخ سكه نيز نسبت به روزهاي قبل تقريبا با ثبات است. 

برخي فعالان بازار ارز و سكه و طلا مي گويند: از آنجا كه تحريم هاي آمريكا به تدريج و به صورت تحريم هاي ثانويه اجرا مي شود و فعلا اثري بر بازار نفت، درآمد ارزي كشور، رفتار شركاي تجاري ايران از جمله، چين، هند، كره جنوبي،‌روسيه و اروپا و روابط بانكي و...  ندارد در نتيجه هنوز اتفاق بنيادي در بازار ارز و طلا رخ نداده و اين كه برخي نرخ هاي حاشيه بازار در هرات، اربيل و دوبي و سليمانيه وبانه را بين 6800 تا 8 هزار تومان اعلام كرده اند، نشانه اثر رواني كوتاه مدت بر بازار بوده است. اما در ساعات عصر چهار شنبه، بازار به ثبات قبلي بازگشته و همان نرخ هاي روزهاي قبل برقرار شده است.  

به عبارت ديگر، ثبات نرخ سكه طلا در بازار تهران به خوبي نشان مي دهد كه نرخ حاشيه بازار ارز در صرافي هاي كشورهاي همسايه، نيز ثابت مانده و تغيير محسوس و واقعي نداشته است و در روزهاي آينده بايد ديد كه چه اثري مي تواند بر بازار ارز وطلا داشته باشد. 

اخبار بازار طلا نشان مي دهد كه قیمت هر قطعه سکه تمام بهار آزادی طرح جدید با ۴۶ هزار و ۵۰۰ تومان افزایش نسبت به روز سه شنبه ۲ میلیون و ۷۰ هزار و ۵۰۰ تومان تعیین شد. همچنین هر قطعه سکه تمام بهار آزادی طرح قدیم نیز با ۱۵ هزار تومان رشد در مدت مشابه، یک میلیون و ۹۳۹ هزار تومان داد و ستد شد.

هر قطعه نیم سکه بهار آزادی با ۲۶ هزار تومان کاهش قیمت  ۹۸۶ هزار تومان و هر قطعه ربع بهار آزادی نیز با ۱۰ هزار تومان افت ۵۸۳ هزار تومان معامله شد.هر قطعه سکه گرمی با کاهش ۴ هزار تومانی به قیمت ۳۶۲ هزار تومان معامله شد. هر گرم طلای ۱۸ عیار نیز با رشد ۱۲ هزار و ۶۰۰ تومانی به قیمت ۲۰۱ هزار و ۹۰۰ تومان ارزش‌گذاری شد.

دربازار رسمي ارز نيز،‌ قیمت هر دلار آمریکا بدون تغییر نسبت به روزهای گذشته ۴ هزار و ۲۰۰ تومان تعیین شده است. همچنین نرخ یورو با ۲۷ تومان کاهش نسبت به روز گذشته ۴ هزار و ۷۹ تومان و هر پوند نیز با ۱۰ تومان افت ۵ هزار و ۶۸۴ تومان تعیین شد.

تحویل سکه‌های پیش‌فروش با بازپرداخت یک ماهه در حالی آغاز شده که اختلاف قيمت آن با نرخ 2 ميليون و 100 هزار تومان بازار معادل 400 تا 500 هزار تومان است و خريداران سود قابل توجهي از محل فروش نصيبشان مي شود.  در مجموع بابت یک میلیون سکه یک ماهه پیش‌فروش شده سودی نزدیک به ۵۰۰ میلیارد تومان برای کل فروش ایجاد می‌شود.

بنا بر آمار بانک مرکزی ۵ میلیون و ۹۰۰ هزار قطعه سکه در سال ۱۳۹۷ به خریداران توزیع می‌شود که ۷۹۹ هزار قطعه سکه در اردیبهشت ماه، تحویل خریداران خواهد شد.

با توجه به قیمت یک میلیون و ۵۹۰ هزار تومانی سکه پیش فروشی با سررسید یک ماهه مردم برای خرید ۷۹۹ هزار سکه یک ماهه یک هزار و ۲۷۰ میلیارد و ۴۱۰ میلیون تومان پرداخت کردند که البته با توجه به قیمت ۲ میلیون تومانی سکه در حال حاضرارزش این میزان سکه یک هزار و ۵۹۸ میلیارد تومان خواهد بود.

بر اساس آمار ۷ میلیون و ۶۵۰ هزار قطعه سکه تمام بهار آزادی، بیشترین میزان پیش خرید سکه در استان تهران و اصفهان بوده و سکه‌ها توسط ۱۱۴ هزار و ۴۶۳ نفر پیش‌ خرید شده که میانگین تعداد برای هر نفر ۶۷ سکه است.

از سوي ديگر، عضو هیات رئیسه اتحادیه فروشندگان طلا در مورد اثر خروج آمريكا از برجام بر بازار سكه گفت: اگرچه شب گذشته پس از خروج آمریکا از برجام برای ساعاتی بازار طلا با نوسانات قیمت مواجه شد اما در حال حاضر شرایط با روز گذشته تفاوت چندانی ندارد و شوک قیمتی به طلا وارد نشده است. همچنین پیش‌بینی می‌شود در روزهای آینده افزایش قیمت نداشته باشیم.

محمد کشتی‌آرای اظهار کرد: شب گذشته پس از خروج آمریکا از برجام برای مدتی قیمت طلا به ویژه در فضای مجازی نوساناتی داشت و نوعی شوک قیمتی مشاهده شد اما از صبح چهارشنبه این التهابات برطرف شده و فضا به سمت دیروز می‌رود.

کشتی‌آرای همچنین به پیش‌بینی‌هایی که مبنی بر تاثیر بازار طلا از وضعیت برجام وجود داشت، اشاره کرد و افزود: فعلا بازار طلا در شرایط عادی است و حتی پیش‌بینی می‌کنیم در روزهای آینده با نوعی ثبات قیمت مواجه شویم و قیمت‌ها بالاتر از حد فعلی نرود. بی‌شک تحویل سکه‌های پیش‌فروش شده نیز عاملی مثبت در کنترل بازار و کاهش قیمت‌ها خواهد بود.

 

بانک مرکزی در پی خروج ایالات متحده آمریکا از برجام اعلام می کند؛ این بانک از مدت ها پیش تمهیدات لازم را برای مقابله با نقض برجام توسط آمریکا اندیشیده و به همین منظور، مجموعه ای از تدابیر برای این منظور اتخاذ و اجرا شده است. خوشبختانه با اقدامات و سیاست های بانک مرکزی، اکنون منابع و مصارف ارزی کشور تحت اشراف و کنترل کامل قرار دارد و نظام بانکی کشور با محوریت بانک مرکزی توانایی کامل برای پاسخگویی به تمام نیازهای ارزی کشور را دارد.

ملت شریف ایران بار دیگر شاهد عدم پایبندی ایالات متحده آمریکا به تعهدات بین المللی خود بود. علیرغم پایبندی ایران به مفاد برجام و اذعان آژانس بین المللی انرژی هسته ای و سایر دولت های عضو به این امر، ایالات متحده آمریکا با خروج از برجام بار دیگر بدعهدی و غیر قابل اطمینان بودن خود را به تمام جهانیان اثبات کرد. این امر البته برای ملت شریف ایران موضوع جدیدی نبود و در دو سال گذشته، آمریکا مکرراً با اجرا نکردن بندهای مختلف برجام، عدم پایبندی خود به تعهدات بین المللی را به طرق گوناگون نشان داده و اثبات کرده بود. 

بانک مرکزی ، با پیش بینی بدعهدی های آمریکا از مدت ها پیش تمهیدات لازم را برای مقابله با نقض برجام توسط آمریکا اندیشیده و به همین منظور، مجموعه ای از تدابیر برای این منظور اتخاذ و اجرا شده است. خوشبختانه با اقدامات و سیاست های بانک مرکزی، اکنون منابع و مصارف ارزی کشور تحت اشراف و کنترل کامل قرار دارد و نظام بانکی کشور با محوریت بانک مرکزی توانایی کامل برای پاسخگویی به  تمام نیازهای ارزی کشور را دارد. سیاست های مذکور با محوریت حمایت از تولید ملی موجب کنترل جریان ورود و خروج ارز در کشور شده و بدین ترتیب، توانایی بانک مرکزی برای پاسخگویی به نیازهای ارزی کشور افزایش یافته است. 

از این رو، بانک مرکزی به  تمام فعالان اقتصادی اطمینان می دهد که نقض برجام توسط آمریکا موجب ایجاد وقفه در پاسخگویی به نیازها و تقاضاهای ارزی کشور نخواهد شد و تأمین تمام نیازها کماکان ادامه خواهد یافت. در این راستا بانک مرکزی با همکاری دولت و سایر قوا با رصد شرایط سیاسی و اقتصادی موجود، اقدامات و سیاست های متناسب را  برای حفظ و تداوم رشد و توسعه کشور اتخاذ خواهد کرد.   

 

اسحاق جهانگیری معاون اول رییس جمهور در ادامه جلسات ستاد اقتصادی ساماندهی امور ارزی ضمن تاکید بر ضرورت تامین نیازهای واقعی و پیش بینی نشده ارزی مردم و شرکت های حقیقی و حقوقی، اظهارداشت: خوشبختانه اقدامات موثر و قابل توجهی از سوی کارگروه تشکیل شده در بانک مرکزی برای شناسایی این نیازها و تامین ارزی آنها انجام شده است و هیچ نگرانی از این بابت وجود ندارد.

معاون اول رییس جمهور بار دیگر از بانک مرکزی و سایر دستگاه های مرتبط خواست تا با اطلاع رسانی شفاف و دقیق مردم را در جریان اقدامات انجام شده قرار دهند تا هیچ ابهامی در جامعه نسبت به تامین نیازهای واقعی ارزی مردم وجود نداشته باشد.

معاون ارزی بانک مرکزی در این جلسه با اشاره به شناسایی و تامین ارز بیش از ۳۵ نوع خدمات که پیش از این در سامانه نیما پیش بینی نشده بود،‌ گفت: ترتیبی اتخاذ کرده ایم که نیاز همه گروهایی که در چارچوب مقررات دولت خواستار ارز با قیمت مصوب هستند برطرف شود به طوری که هیچ درخواست تامین ارز واقعی بدون پاسخ نماند.

در این جلسه که وزرای نفت، جهاد کشاورزی، صنعت، معدن تجارت و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، روسای کل بانک مرکزی و سازمان برنامه و بودجه و معاون اقتصادی رییس جمهور حضور داشتند، گزارشی از آخرین وضعیت تامین ارز کالاهای اساسی و دارو، تخصیص ارز مورد نیاز واردات و نیز بازگشت ارز ناشی از صادرات به چرخه اقتصاد کشور ارائه شد.

همچنين معاون اول رییس جمهور با اعلام اینکه صادرکنندگان یک میلیارد دلار از ارز خود را به بانک‌ها فروختند، تاکید کرد: آمریکا می‌خواهد فضای داخلی و اقتصاد ایران را ناامن جلوه بدهد.

جهانگیری پس از نشست با تولیدکنندگان، صادرکنندگان، واردکنندگان و مدیران عامل بانک های کشور درباره مسائل ارزی گفت: رییس جمهور آمریکا از روز نخست سرکار آمدنش رسالتش این بود که فضای داخلی و اقتصاد ایران را ناامن جلوه دهد و در طول یکسال چندبار تعلیق تحریم ها را تمدید کرد که این کار خیلی پُرضررتر برای اقتصاد ایران بود.

وی تصریح کرد: این جزو سیاستهایشان بود و تلاطم هایی در بازار ارز ایران ایجاد شد و دولت به ناچار سیاست های جدید ارزی را اتخاذ کرد. اگر نقدی متوجه دولت باشد این است که اگر یکماه زودتر این سیاست ها را در پیش می گرفت موثرتر بود.

جهانگیری گفت: دشمنان به جنگ اقتصاد ایران آمده اند و می خواهند اقتصاد ایران را زمین گیر کنند و فشارهای آنچنان از این محل به مردم ایران باید وارد می‌کند که مردم ایران از این فشارها به تنگ بیایند و من به مردم ایران عرض می کنم همه تدابیر اتخاذ شده و هیچ اتفاق منفی در اقتصاد ایران نمی افتد.

این عضو کابینه با اشاره به سیاست های ارزی دولت خاطرنشان کرد: کار خیلی خوبی صورت گرفته و ایجاد ثبات اقتصادی در کشور از وظایف دولتهاست. تصورم این بود حدود دوماه برای ثبات بازار طول بکشد خوشبختانه یکماه نرسیده جلسه برگزار شد. حدود ۵۰ میلیارد دلار تفاهمنامه امضا کردیم برای استفاده از خط های فاینانس، بیش از ۳۰ میلیارد دلار با دولت ضمانت‌نامه صادر کردیم، با وجود این در چنین اقتصادی ضعف هایی هم وجود دارد.

جهانگیری گفت: حدود ۲۰۰ میلیارد دلار صادرات و واردات کشور است در حالی که همه ارز داد و ستد خیابان ها به چند میلیون دلار هم نمی رسد و در قبال همین چند میلیون بیاییم درباره تجارت خارجی ۲۰۰ میلیارد دلاری اظهارنظر منفی کنیم؟

وی تصریح کرد: آقای سیف گزارش داد که ۶.۵ میلیارد دلار ارز تخصیص شده طی همین مدت کمتر از یکماه و به بخش عمده آن فروش رفته و صادرکنندگان و وارد کنندگان با همین قیمت ۴۲۰۰ تومان به فعالیتشان ادامه دادند و صادرکنندگان با همین نرخ بیش از یک میلیارد دلار ارزشان را به نظام بانکی فروختند و این به این معنی است که اقتصاد کشور با سرعت بیشتری نسبت به گذشته به کارش ادامه می دهد.

جهانگیری تصریح کرد: برنامه ما این است که اگر حتی منابع ما محدودتر هم شود می توانیم آن را مدیریت کنیم و اگر حتی منابع بیشتر شود محدودیت ها را به راحتی می توانیم کاهش دهیم.

معاون اول رییس جمهور با بیان این که از اتخاذ سیاست های جدید ارزی همه دستگاه ها و نهادها حمایت کردند گفت: من نامه ای به مقام معظم رهبری نوشتم با این تقاضا که قوه قضاییه، نیروهای امنیتی، صدا و سیما و دستگاه‌های مختلف حمایت کنند، دستوری که مقام معظم رهبری دادند، از فردای آن روز یک عزم ملی در قوای سه‌گانه، در نهادهای حاکمیت، در فعالان اقتصادی به فضل الهی در نظام بانکی وجود دارد که این کار با سرعت بیشتر ادامه یابد.

وی از تشکیل کمیته ای در بانک مرکزی خبر داد که هر روز در آن جلسه ای برگزار و نواقص سیاست های جدید را بررسی و راهکارهای جدید اتخاذ می کند، بنابراین اگر کسی درخواست پیشنهادی دارد ارائه کند تا در این کمیته بررسی شود و بانک مرکزی آمادگی دارد هر نیاز واقعی را تامین کند.

جهانگیری درباره تامین کالاهای اساسی که از یارانه استفاده می کنند گفت: با سیاست های اتخاذ شده کالاهای اساسی با تغییر نرخ ارز نباید افزایش قیمت یابد و در کالاهای دیگر نیز اگر روزنه هایی برای سوء استفاده وجود دارد مثلا درباره نرخ مس باید وزارت صمت راه سوء استفاده را ببندد.

 همچنين رییس کل بانک مرکزی در مورد عرضه ارز صادراتي به سامانه نيما گفت: صادرکنندگان از ۲۲ فروردین امسال تا ۱۸ اردیبهشت، یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون دلار ارز حاصل از صادرات را به سامانه نیما و نظام بانکی واگذار کردند. از زمان استقرار سامانه نیما آرامشی نسبی ایجاد شده و از ذینفعان درخواست کردیم تا هرگونه نظر و پیشنهاد را برای روند تکاملی سیستم با بانک مرکزی در میان بگذارند.

ولی اله سیف افزود: ظرف یک سال و نیم گذشته، دولت ترامپ هیچگونه اقدامی در راستای پایبندی اش به توافق برجام انجام نداد و عمدتا با مانع تراشی و فضا سازی سعی داشت تا اقتصاد کشورمان را دچار التهاب کند.

وی با اشاره به برنامه ریزی های قبلی برای شرایط احتمالی آینده افزود: با تصمیماتی که در ۲۲ فروردین اتخاذ شد شرایط ارزی را تحت کنترل داریم و با توجه به مصون سازی اقتصاد کشور از التهابات ارزی، امروز شرایط خوبی داریم.

رییس کل بانک مرکزی از بررسی نیازهای منطقی و قابل قبول در کمیته ای در بانک مرکزی و ستاد اقتصادی دولت خبر داد تا پس از تایید، بلافاصله در فهرست اقلام مجاز قرار گرفته و در سامانه نیما تحت پوشش کافی ارز قرار بگیرد.

سیف با اشاره به تلاش های دولت ترامپ برای ایجاد مشکلات برای کشور با کمترین هزینه تصریح کرد: دولت آمریکا با تصمیم دیشب منزوی شد چرا که دیگر طرف های برجام و سایر کشورها مواضع بر حق ایران را تایید کردند و تنها رژیم صهیونیستی بود که از تصمیم ترامپ حمایت کرد.

 از سوي ديگر، مهدی تقوی کارشناس اقتصادی در مورد اثر خروج آمريكا از برجام گفت: از آنجایی که ارز گزارشگری در ایران به یورو تبدیل شده است خروج آمریکا از برجام شوکی بر بازار ارز وارد نمی کند.

مهدی تقوی در گفت وگو با ایبِنا، درباره تاثیر خروج آمریکا از برجام بر بازار ارز کشور، اظهارداشت: با توجه به اینکه اروپا از برجام خارج  نشده  بنابر این وضعیت تجاری ایران می تواند همانند گذشته باشد و  اخلال جدی در مبادلات تجاری ایجاد  نشود.

ایران می تواند علاوه بر بهره گیری از توان و تولیدات داخلی مواد مورد نیاز خود را از اروپا تامین کند و خروج آمريكا باعث شوك به بازار ارز نمي شود

وي افزود: چندی پیش دولت اعلام کرد که یورو را در بازار ایران جایگزین دلار می کند  و پیش بینی می شود بزودی یورو در بازار ایران ارز اصلی محسوب شود. اتحادیه اروپا کماکان بر برجام پایبند است  و به همین دلیل در تامین یورو در کشور با مشکلی مواجه  نخواهیم شد بنابر این بازار ارز با نوسان قابل ملاحظه ای مواجه نخواهد شد.

تقوی با بیان اینکه، در بازار ارز کشور با پدیده خاص مواجه شدیم که بر اساس آن صرافی ها ارز را در اختیار دلالان قرار می دادند و  نرخ ها در کف خیابان و توسط این افراد تعیین می شد، ادامه داد: بانک مرکزی در برنامه ریز ی های خود باید از این پدیده جلوگیری کند که البته در ماه اخیر اقداماتی نیز در این خصوص انجام شده است. بر اساس نظریه های اقتصادی نرخ ارز با ارقام 6 هزار  تومان یا بالاتر برای اقتصاد ایران رقمی کاذب است و این ارقام با هیچ محاسبات اقتصادی همخوانی ندارد. برای جلوگیری از مشکلات در بازار نه تنها باید ارز در اختیار بانک ها قرار گیرد بلکه باید ارز در اختیار صرافی ها محدود شود.