جمعیت ایران تا سال ١٤٣٠ بیش از ١٠١ میلیون نفر، ابرچالش ها حداقل تا 35 سال ادامه دارد

اقتصاد گردان - اين گزارش جمعيت كشور را در چهار سناريوي فرضي باروري پيش‌بيني كرده كه براساس اين چهار سناريو، انتظار مي‌رود جمعيت كشور در سال ١٤٣٠ در كمترين سطح به ٩٥،٣ ميليون نفر و در بيشترين سطح به حدود ١١٢،٥ ميليون نفر برسد.

با توجه به اهميت بررسي تغييرات جمعيتي كشور از نظر تعداد و ساختار جمعيت در سطوح مختلف جغرافيايي، مركز آمار ايران نسبت به پيش‌بيني جمعيت كشور تا سال ١٤٣٠ بر اساس آخرين نتايج سرشماري نفوس و مسكن ١٣٩٥ و نيز مطالعات و پژوهش‌هاي صورت گرفته پيرامون نتايج مذكور اقدام كرد كه اين گزارش پس از ارائه در بيست و يكمين جلسه كميته آمارهاي بخشي جمعيت، با حضور متخصصان، مديران و كارشناسان دستگاه‌هاي اجرايي نهايي شد.

 براي انجام اين پيش‌بيني از روش «تركيبي پيش‌بيني جمعيت» بهره گرفته شده است. در اين روش كه متداولترين روش پيش‌ بيني جمعيت است بر اساس عملكرد مجموعه عوامل موثر بر تغيير و تحولات جمعيت يعني باروري، مرگ و مير، مهاجرت و تركيب سني و جنسي جمعيت استفاده شده است.

اين گزارش جمعيت كشور را در چهار سناريوي فرض باروري پيش‌بيني كرده كه براساس اين چهار سناريو، انتظار مي‌رود جمعيت كشور در سال ١٤٣٠ در كمترين سطح به ٩٥،٣ ميليون نفر و در بيشترين سطح به حدود ١١٢،٥ ميليون نفر برسد. با توجه به روند موجود و اجماع كارشناسي اعضاي كميته آمارهاي بخشي جمعيت، محتمل‌ترين سناريو، كاهش تدريجي نرخ باروري و رقم ١٠١،٣ ميليون نفر جمعيت در سال ١٤٣٠ مي‌باشد. به اين ترتيب، جمعيت كشور به روند افزايشي خود حداقل تا ٣٥ سال آينده ادامه داده و انتظار مي‌رود در سال ١٤٣٠ شمسي جمعيت ايران به حدود ١،٣ برابر جمعيت سرشماري شده در سال ١٣٩٥ برسد.

همچنين، متوسط رشد سالانه جمعيت كشور در هر چهار سناريو، روندي كاهشي خواهد داشت و در هر چهار حالت، در دهه‌هاي آتي به رقم كمتر از يك درصد خواهد رسيد. 

در سال‌های 1360تا 1365نرخ باروری کل به بالاترین سطح خود در ایران یعنی 6.5فرزند رسید. یعنی مادران ایرانی به‌طور متوسط در طول عمر باروری خود 6.5فرزند به دنیا می‌آورند. بر این اساس تعداد فرزندانی که در یک سال به دنیا می‌آمدند به بیش از 2میلیون و 200هزار نفر رسید که رقم بی‌سابقه‌ای بود. بنابراین مسئولان مربوطه در آن دوران تصمیم گرفتند همانند بسیاری از کشورهای مشابه وضعیت ایران سیاست‌های کاهش تعداد موالید را به اجرا بگذارند. این تصمیم در زمان خود لازم و مناسب بود زیرا کشور امکانات برای چنین رشد جمعیت بالایی را دارا نبود. با اجرای این سیاست‌ها در کنار عواملی مانند وضعیت اقتصادی خانوارها، افزایش سن ازدواج و فرزند آوری موجب شد نرخ باروری تا سال 1385به 1.9کاهش پیدا کند که پایین‌تر از نرخ جانشینی یعنی 2.1بود. بنابراین ایران شاهد سریع‌ترین روند کاهش نرخ باروری بود که در سطح بین‌المللی از آن به‌عنوان تجربه‌ای بسیار موفق یاد می‌شود.

مطابق گزارش مركز آمار در حال حاضر نرخ باروري در سطح 2.11 فرزند قرار دارد كه بر مبناي آن نرخ متوسط رشد جمعيت در دوره پنج ساله 1400 تا 1405 به ميزان 1.2 درصد خواهد بود.بر اساس گزارش مذكور اگر باروري در همين سطح فعلي باقي بماند در جمعيت كشور در سال 1405  به 89 ميليون 991 هزار نفر خواهد رسيد.همانطور كه مي دانيد نرخ باروري كل تعداد فرزندانى است که يک زن به‌طور متوسط در دوران بارورى خود مى‌تواند به دنيا آورد. اين شاخص نيز مانند شاخص‌هاى ديگر باروري، معمولاً براى هزار نفر از زنان محاسبه مى‌شود.طي   سال‌هاى ۱۳۵۵ تا ۱۳۶۵، نرخ بارورى کل ايران  6.4 فرزند بوده كه در فاصله كوتاهي يعني سال ۱۳۷۲ به 3.6 و در سال ۱۳۷۶ به 2.8 نفر تنزل پيدا کرده است.

 براى اينکه يک نسل پابرجا بماند، بايد دست کم به اندازهٔ خود، فرزند به دنيا بياورد، اما از آنجا که تعدادى از زنان و مردان ازدواج نمى‌کنند و يا پس از ازدواج بنا به‌دلايلى داراى اولاد نمى‌شوند، از اين‌رو محاسبه شده است که اگر زن و شوهر در طول عمر زناشوئى خود به‌طور متوسط حدود 2.2 تا کودک به دنيا بياورند، جمعيت مى‌تواند ثابت بماند. گفتنى است که در تجديد نسل، تنها دختران خانواده مورد نظر هستند.نكته قابل تاكيد اين است كه در 4 سناريوي مركز آمار تنها يك سناريو نرخ باروري بيشتر از سطح نرخ جايگزيني قرار دارد.در اين سناريو افزايش نرخ باروري را با 2.6 فرزند در نظر گرفته كه بر اساس آن ميزان جمعيت كشور در سال 1405 به نزديك 90 ميليون و در سال 1410 به 94.4 ميليون نفر مي رسد.پيشبيني شده مطابق اين سناريو حداكثري جمعيت كشور در سال1430 به 112.4 ميليون نفر بالغ شود.

حداقل و حداكثر جمعيت از 95 تا 112 ميليون نفر 

 این گزارش جمعیت کشور را در چهار سناریوی فرض باروری پیش بینی نموده که براساس این چهار سناریو، انتظار می‌رود جمعیت کشور در سال ١٤٣٠ در کمترین سطح به ۹۵.۳ میلیون نفر و در بیشترین سطح به حدود ۱۱۲.۵ میلیون نفر برسد.

با توجه به اهمیت بررسی تغییرات جمعیتی کشور از نظر تعداد و ساختار جمعیت در سطوح مختلف جغرافیایی، مرکز آمار ایران نسبت به پیش‌بینی جمعیت کشور تا سال ١٤٣٠ بر اساس آخرین نتایج سرشماری نفوس و مسکن ١٣٩٥ و نیز مطالعات و پژوهش‌های صورت گرفته پیرامون نتایج مذکور اقدام کرد که این گزارش پس از ارائه در بیست و یکمین جلسه کمیته آمارهای بخشی جمعیت، با حضور متخصصان، مدیران و کارشناسان دستگاه‌های اجرایی نهایی گردید.

برای انجام این پیش بینی از روش «ترکیبی پیش‌بینی جمعیت» بهره گرفته شده است. در این روش که متداولترین روش پیش بینی جمعیت می باشد بر اساس عملکرد مجموعه عوامل موثر بر تغییر و تحولات جمعیت یعنی باروری، مرگ و میر، مهاجرت و ترکیب سنی و جنسی جمعیت استفاده شده است.

این گزارش جمعیت کشور را در چهار سناریوی فرض باروری پیش بینی نموده که براساس این چهار سناریو، انتظار می‌رود جمعیت کشور در سال ١٤٣٠ در کمترین سطح به ۹۵.۳ میلیون نفر و در بیشترین سطح به حدود ۱۱۲.۵ میلیون نفر برسد. از سویی دیگر، با توجه به روند موجود و اجماع کارشناسی اعضای کمیته آمارهای بخشی جمعیت، محتمل ترین سناریو، کاهش تدریجی نرخ باروری و رقم ١٠١، ٣ میلیون نفر جمعیت در سال ١٤٣٠ می‌باشد.

همچنین به این ترتیب، جمعیت کشور به روند افزایشی خود حداقل تا ٣٥ سال آینده ادامه داده و انتظار می رود در سال ١٤٣٠ شمسی جمعیت ایران به حدود ١، ٣ برابر جمعیت سرشماری شده در سال ١٣٩٥ برسد. همچنین، متوسط رشد سالانه جمعیت کشور در هر چهار سناریو، روندی کاهشی خواهد داشت و در هر چهار حالت، در دهه های آتی به رقم کمتر از یک درصد خواهد رسید.