تامین مالی با خروج احتمالی آمریکا از برجام به مشکل نمی خورد، مدیریت ۸۷ میلیارد دلار منابع مالی ایران پس از برجام - واگذاری ۳۰ درصد پوشش بیمه اتکایی ایران به اروپا

اقتصاد گردان  – احسان شمشيري- ششمین همایش تجاری و بانکی ایران - اروپا با حضور جمعی از مقامات عالی‌رتبه کشوری، مدیران ارشد شبکه بانکی، شرکت‌ها، فعالان اقتصادی، اندیشمندان، صاحبنظران و متخصصان حوزه‌های مختلف برگزار شد تا بار دیگر راه‌های گسترش هر چه بیشتر روابط تجاری و بانکی بین ایران و اروپا را بررسی کنند. مهمترين نكات مطرح شده در اين همايش، موضوع مقابله با خروج احتمالي آمريكا از برجام، تامین مالی ، مدیریت ۸۷ میلیارد دلار منابع مالی ایران پس از برجام و  کاهش شکاف بانکی بین ایران و جهان، تدوین سند ملی مقابله با ريسك پولشویی  و اصلاح گام به گام نظام پولی بود و كارشناسان و مسوولان، بر بهبود رابطه پولي و بانكي با اروپا براي مقابله با خروج احتمالي آمريكا از برجام و همچنين بهبود روش هاي تامين مالي و فاينانس تاكيد كردند. 

 ولی الله سیف، در حاشیه ششمین همایش تجاری و بانکی ایران و اروپا در جمع خبرنگاران گفت: همایش تجاری ایران و اروپا به منظور بررسی مشکلات در روابط میان ایران و اروپا و شناخت و رفع مشکلات تجاری و بانکی از سه سال پیش با یک همایش در تهران و یک همایش در فرانکفورت با هدف گسترش و بهبود روابط آغاز شد و توانسته تا پیشرفت‌هایی در بحث بانکداری و اقتصاد را در روابط میان ایران و اروپا با همکاری بانک‌های بزرگ اروپایی ایجاد کند.

رییس کل بانک مرکزی با تاکید براینکه، هیچ مشکلی درباره تامین مالی و بحث سرمایه با خروج احتمالی از برجام وجود ندارد، گفت:‌سناریوهای مختلف درباره برجام بررسی شده است.

رییس‌کل بانک مرکزی با بیان این که هیچ مشکلی درباره تامین مالی و بحث سرمایه با خروج احتمالی از برجام وجود ندارد، تصریح کرد: سناریوهای مختلف درباره برجام بررسی شده و راهکارهای مختلف نیز در دستور کار است و مسائل بر اساس روال پیش می‌رود و هیچ نگرانی وجود ندارد.

رییس کل بانک مرکزی با بیان اینکه دستیابی به نرخ تورم تک رقمی در سال جاری دور از دسترس نخواهد بود، از تدوین سند ریسک پولشویی ملی و ارزیابی ریسک‌های کشوری در حوزه پولشویی خبر داد.

رییس کل بانک مرکزی اظهارداشت: با وجود برخی مشکلات، منافع مشترکِ شرکت‌ها، بانک‌ها، تجار، سرمایه‌گذاران و فعالان اقتصادی انگیزه و ظرفیت لازم برای فائق آمدن بر چالش‌ها و ایجاد روابطی وثیق بین ایران و اروپا را فراهم می‌کند. اما این فقط پیشینه تاریخی و انگیزه‌ها نیستند که آینده بهتری برای روابط تجاری و بانکی ایران و اروپا را نوید می‌دهند بلکه بررسی تحولات سال‌های اخیر نیز از فراهم شدن بسترهای لازم خبر می‌دهد که بررسی آنها در چنین نشستی شایان توجه است.

سیف افزود: حدود پنج سال قبل، دولت جدید در حالی اداره امور را برعهده گرفت که روابط سیاسی-اقتصادی بین‌المللی و شاخص‌های اقتصاد ایران در سطح مطلوبی قرار نداشتند. در آن زمان روابط بانکی بین‌المللی کشور، به محدودترین سطح خود در تمامی سال‌های پس از انقلاب رسیده بود. در حالی که محدودیت عدم برقراری رابطه مستقیم با نظام مالی آمریکا به دلیل تحریم‌های مختلفی که از ابتدای انقلاب وضع شده بود وجود داشت اما تا پیش از آخرین دور از تحریم‌های مالی ایران، بانک‌های ایرانی با همکاری بانک‌های اروپایی امکان استفاده از طیف متنوعی از خدمات را داشتند. اما در پی وضع دور جدیدی از تحریم‌ها که نظام مالی ایران را هدف گرفته بود، کلیه بانک‌های ایران و حتی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، توسط ایالات متحده آمریکا تحریم شدند و به دلیل فرا ملی بودن این تحریم‌ها، بانک‌های غیر آمریکایی نیز در صورت ارائه مستقیم یا غیرمستقیم هرگونه خدماتی به بانک‌های ایرانی، با مجازات‌های سنگینی روبرو می‌شدند.

وی تاکید کرد: در چنین شرایطی، به غیر از تعداد معدودی از بانک‌ها که با هزینه‌های بسیار بالا و غیر متعارف، خدمات محدودی را به بانک‌های ایرانی ارائه می‌دادند، هیچ بانک مهم و معتبر بین‌المللی، روابط کارگزاری قابل اتکایی با بانک‌های ایرانی نداشت و به‌ ناچار نقل و انتقال وجوه، از کانال‌های غیر متعارف و با هزینه‌ها و مخاطرات بالا انجام می‌شد. اینها صرفا بخشی از هزینه‌های ناشی از تحریم‌های بین‌المللی وضع‌شده علیه کشور بود.

سیف خاطرنشان کرد: بانک مرکزی در کنار ایفای وظیفه خود در حوزه سیاست‌گذاری پولی، در سال‌های اخیر در حوزه اصلاح نظام بانکی نیز اقدامات موثری را در دستور کار خود قرار داده است. بررسی واقعیت‌های شبکه بانکی کشور در زمان شروع به کار دولت، حکایت از فاصله قابل توجه چارچوب‌های قانونی، مقرراتی و نظارتی در ایران با تحولات نظارت احتیاطی پس از بحران مالی جهانی داشت. همچنین وجود آربیتراژهای نظارتی بین نظام بانکی و موسسات غیرمجاز پولی و رشد قارچ‌گونه این موسسات، بازار پول کشور را با چالش‌های جدی مواجه ساخته بود. یکی دیگر از موضوعاتی که می‌بایست نظام بانکی کشور اجرایی کردن آن را در دستور کار قرار می‌داد مطابقت با تغییرات شگرف در زمینه شفافیت و گزارشگری مالی بود. علاوه بر این در دوران تحریم، نظام بانکی ایران از تحولات عرصه مبارزه با پولشویی و تامین مالی تروریسم فاصله گرفته بود و این فاصله باید از میان می‌رفت.

سیف اظهارداشت: در زمینه مطالبات غیرجاری بانک‌ها نیز با توجه به اینکه حل ریشه‌ای این معضل دارای پیچیدگی‌های زیاد و نیازمند فراهم شدن بسترهای لازم است، در این مدت در درجه اول متوقف کردن روند مخرب ایجاد مطالبات غیرجاری در دستور کار قرار گرفته و در کنار آن برای فراهم آوردن بسترهای قانونی، مقرراتی و ساختاری لازم، تلاش‌های شایان توجهی انجام شده است. تلاش‌های بانک مرکزی برای حل معضل مطالبات معوق به تدوین مقررات و بسترهای قانونی لازم محدود نشده به طوری که با تکیه بر رویکرد سازنده دستگاه قضایی کشور در این خصوص، وصول این مطالبات با روند و سرعت قابل قبولی آغاز شده است.

وی ادامه داد: اجرایی کردن گام به گام اصول نوین گزارشگری مالی در بانک‌ها یکی‌دیگر از اصلاحات مدنظر بانک مرکزی بود که در سال‌های اخیر شاهد اجرایی شدن آن بوده‌ایم. بانک مرکزی پس از ابلاغ صورت‌های مالی همگرا با استاندارد IFRS و تدوین صورت‌های مالی بانک‌ها بر اساس این استاندارد، در حال شناسایی ضعف‌ها و برطرف کردن برخی مشکلات موجود در این حوزه تا اجرایی شدن مطلوب این استانداردها است.

پولشويي

رییس کل بانک مرکزی ادامه داد: حوزه مبارزه با پولشویی و تامین مالی تروریسم همواره یکی از محوری‌ترین اصلاحاتِ موردِ تاکید بانک مرکزی بوده است. در این راستا خلاء قانونی موجود در حوزه مبارزه با تامین مالی تروریسم با تصویب قانون مربوطه برطرف شده و بانک مرکزی با همکاری دولت و سایر نهادهای ذیربط، اصلاحات ضروری در قانون مبارزه با پولشویی را نیز آماده و به مجلس محترم ارائه کرده است. علاوه بر این در سال گذشته با کمک سایر نهادهای دخیل در امر مبارزه با پولشویی و تامین مالی تروریسم، ارزیابی ریسک‌های کشوری در حوزه پولشویی و تهیه سند ریسک پولشویی در ایران با اتکا بر ظرفیت‌های درونی آغاز شده و انتظار می‌رود تا چند ماه آتی حاصل این تلاش‌ها با ارائه سند ریسک پولشویی ملی به ثمر بنشیند. سند ریسک ملی با شناسایی دقیق‌تر ضعف‌های موجود در نظام مالی ایران، اولویت‌بندی اصلاحات را تسهیل و تدوین برنامه اقدام را میسر خواهد کرد و موجب خواهد شد اجرای نظام‌مند اصلاحات در حوزه مبارزه با پولشویی و تامین مالی تروریسم با جدیت و اثر بخشی بیشتری دنبال شود.

اصلاحات بانكي

وی گفت: هدف از بیان مطالب یاد شده، ارائه گزارشی اجمالی از رئوس و گستره اصلاحات جاری در حوزه پولی و بانکی و نه بررسی تفصیلی این اصلاحات بود، با این هدف که به حاضرین در این جمع اطمینان خاطر بدهد که بانک مرکزی و دولت با شناخت صحیح از مشکلات موجود در مسیر گسترش روابط تجاری، برنامه‌ای دقیق، گام‌ به گام، پیوسته و جامع را برای حل مسائل پولی و بانکی طراحی کرده‌ و با تعهد بالا آن را دنبال می‌کند، هرچند که اقتضائات اجرایی باعث شود تا برای به ثمر نشستن همه این اصلاحات ضروری، تلاش و زمان بیشتری صرف شود.  

همچنين همتی رییس کل بیمه مرکزی در ادامه مراسم ششمین همایش تجاری و بانکی ایران و اروپا اعلام کرد: با مذاکرات انجام شده بین صنعت بیمه ایران و شرکت های بزرگ اروپایی، ۳۰ درصد از ریسک حوادث فاجعه آمیز طبیعی ایران نزد این شرکت ها بیمه اتکایی شده است.

عبدالناصر همتی با بیان این مطلب افزود: ریسک حدود ۴ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان سرمایه را به شرکت های بیمه اروپایی واگذار کنیم و به تدریج انتظار داریم  این رقم بالاتر رود و بتوانیم گستره جهانی این ریسک را توزیع کنیم.

وی با بیان اینکه صنعت بیمه ایران در طول دو دهه گذشته رشد خوبی داشته است، گفت: صنعت بیمه در ایران در ۲ دهه گذشته ۴.۵ برابر تولید ناخالص داخلی رشد داشته و نفوذ بیمه به سرعت در حال پیشرفت است؛ براساس تصویب مجلس در پایان برنامه ششم نفوذ بیمه به مراتب باید از ۲.۳ درصد بیشتر شود که این امر نیازمند سرمایه گذاری است.

همتی با بیان اینکه ضریب نفوذ در رشته های بیمه اجباری تقریبا کامل است، گفت: با این حال در بیمه های اختیاری کمتر از ۲۰ درصد زیر پوشش بیمه قرار دارد. به گفته وی، نفوذ بیمه عمر در ایران کمتر از ۲۰ درصد و بیمه آتش سوزی منازل کمتر از ۱۵ درصد است.

رییس کل بیمه مرکزی همچنین گردش مالی صنعت بیمه در ایران در سال گذشته را بیش از ۱۳ میلیارد یورو اعلام کرد و افزود: با توسعه فرهنگ بیمه می توان رشد بیشتری را در صنعت بیمه ایران شاهد بود.

وی با یادآوری تشکیل حساب ویژه اتکایی در زمان تحریم خاطرنشان کرد که امروز نیز صنعت بیمه آمادگی دارد تا در صورت خروج آمریکا از برجام همان ساختار را که حفظ کرده است، به کار گرفته و هیچ مجموعه ای در داخل ایران بدون پوشش بیمه باقی نخواهد ماند.

رییس شورای عالی بیمه همچنین صنعت بیمه  را یک صنعت بین المللی توصیف کرد و گفت: ما از ارائه پوشش اتکایی به خارجی ها و بالعکس استقبال می کنیم. رییس کل بیمه مرکزی از اعطای مجوز به سه شرکت بیمه گر داخلی برای کسب پوشش اتکایی مونیخ ری در زمینه بیمه های عمر خبر داد و گفت: امیدوار هستیم با این کار دانش فنی و محصولات جدید در زمینه رشته بیمه عمر را با آموزش نیروی انسانی به ایران منتقل کنیم.

همتی تصریح کرد که حق بیمه سالانه در رشته بیمه عمر ۴۰ درصد نسبت به سال قبل افزایش یافته و این موضوع نشان دهنده ظرفیت بالا برای همکاری بین ایران و اروپاست. همتی گفت: در زمینه نفت و گاز و پتروشیمی کارهای خوبی را شروع کرده ایم که یکی از آنها توسعه فاز ۱۱ پارس جنوبی است؛ این موضوع با شرکت توتال فرانسه در حال پیگری است و بیمه آن برعهده بیمه های داخلی است و در صورت به نتیجه رسیدن، می تواند یکی از اقدامات موفق صنعت بیمه ایران با اروپا باشد.

وی با بیان اینکه ایران یکی از ۱۰ کشور زلزله خیز اول دنیاست، اظهار داشت: یکی از اقدامات مهم برای ایران داشتن پوشش های کافی در این زمینه است؛ ما قصد داریم از «کت مدلینگ» ریسک زلزله را بررسی کنیم.

وی با اشاره به علاقه مندی برخی شرکت های اروپایی و تردید برخی دیگر برای همکاری با ایران گفت: رشد ۲۰ درصدی سالانه صنعت بیمه در ایران افق روشنی برای همکاری بین شرکت های بیمه ایرانی و خارجی است.

رییس کل بیمه مرکزی همچنین از تاسیس ۴ دفتر بیمه اروپایی در ایران خبر داد و این موضوع را مقدمه ای برای توسعه روابط طرفین خواند.

در ادامه مراسم ششمین همایش تجاری و بانکی ایران و اروپا رییس پژوهشکده پولی و بانکی گفت:بعد از برجام ۸۷ میلیارد دلار منابع مالی ایران مدیریت شده که دستاورد خوبی بوده هرچند توقع ما بیش از این است.

علی دیواندری اظهار امیدواری کرد که این همایش در حوزه توسعه همکاری‌ها بین ایران و اروپا با توجه به اینکه اروپا شریک بزرگ تجاری ایران است، منجر به یافتن راهکارهایی برای حل مشکلات و موانع پیش رو شود.

دیواندری ادامه داد: در سه سال گذشته پنج همایش برگزار شده که حدود ۶۰۰۰ نفر در این همایش‌ها شرکت داشتند و ۳۷ سخنرانی کلیدی و ۳۷ جلسه فنی و تخصصی در این زمینه برگزار شده است. همچنین ۲۳ پنل تخصصی و فنی حول محور مباحث ایران و اروپا در ۵ همایش قبلی برگزار شده است.

وی اعلام کرد: بعد از برجام حدود ۸۳۵ رابطه کارگزاری با ۲۷۸ بانک خارجی برقرار شده در حالی که قبل از برجام تعداد روابط کارگزاری بسیار محدود بود و تنها ۵ تا ۶ بانک حاضر به همکاری با ایران بودند.

دیواندری اعلام کرد: در طول دو و نیم سال گذشته ۳۸ هزار و ۴۰۹ ال سی توسط نظام بانکی ایران باز شده و بیش از ۱۵۰ هزار تراکنش بانکی با ارقام قابل توجه انجام شده است.

دبیر ششمین همایش تجاری و بانکی ایران و اروپا ادامه داد: بعد از برجام ۸۷ میلیارد دلار منابع مالی ایران مدیریت شده که دستاورد خوبی بوده هرچند توقع ما بیش از این بوده است.

در ادامه مراسم ششمین همایش تجاری و بانکی ایران و اروپا آنه ماری فندر هیدن مسوول بخش ایران در پروزه چشم انداز ایران در اتحادیه اروپا گفت:‌بیش از ۲۵۰ بانک اروپایی از طریق سیستم سوئیفت به ایران وصل شده‌اند.

آنه ماری فندر هیدن اظهار داشت: اتحادیه اروپا از این ابتکار عمل فوق‌العاده استقبال می‌کند که همه افرادی را که به توسعه اقتصادی بین ایران و اروپا متعهد هستند گرد هم آورده است.

وی با اشاره به دلایل اهمیت برجام و نقش آن در روابط اقتصادی اظهار داشت: برجام حاصل ۱۲ سال مذاکره بود و توانست مشکل طولانی مدت را با آرامش و صلح حل کنند و قابل مذاکره مجدد نیست.

وی ادامه داد: اهمیت و اعتبار برجام فراتر از ایران بوده و یک قرارداد بین‌المللی است و اکنون زمان مناسبی برای زیر سوال بردن این قرارداد نیست. سازمان انرژی اتمی نیز اعلام کرده که ایران به تعهدات خود در برجام پایبند بوده است.

فندرهیدن با اشاره به اینکه نماینده آمریکایی در کمیسیون هماهنگی تاکید کرده که همچنان باید به برجام ادامه داد، تصریح کرد: بعد از برجام در جهت منافع مردم ایران تحریم هایی برداشته شد و ایران توانست نسبت به بازارهای جهانی بازتر شود و بسیاری از موانع برداشته شد. همچنین ایران به ۱۲ درصد رشد دست یافت و به گزارش صندوق بین المللی پول( imf )در دو سال پیش رو به چهار تا پنج درصد رشد اقتصادی می‌رسد.

وی تاکید کرد: تعدادی از بانک‌های اروپایی تبادلات مالی خود را با ایران تسهیل کردند و این گامی رو به جلو است و بسیاری از بانک‌های اروپایی کانال‌هایی را برای نقل و انتقال مالی با ایران به وجود آوردند و بیش از ۲۵۰ بانک اروپایی از طریق سیستم سوئیفت به ایران وصل شده‌اند.

همچنين در ادامه مراسم ششمین همایش تجاری و بانکی ایران و اروپا انصاری معاون دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه ایران گفت:لوایح چهارگانه دولت، نظام بانکی را استاندارد می کند.

غلامرضا انصاری اظهار داشت: راهبرد دولت، انجام اصلاحات گسترده مقررات و چارچوب های بانکداری در ایران با حضور موثر بخش خصوصی است.فرصت تبادل دوجانبه تجاری و بانکی با استفاده از ظرفیت های برجام باید به مسیرهای تازه تری هدایت شود و این توافق تاریخی نباید تحت تاثیر فشارهای دولت امریکا قرار گیرد.

انصاری با انتقاد از هجمه هایی که امریکا در مساله برجام بر ایران وارد می کند، اعلام کرد:آمریکا با تخریب ادامه دار برجام قصد دارد تا اجرای بهینه این‌ تعهد بین المللی را زیر سوال ببرد اما درمقابل کشورهای جهان و به خصوص اروپایی ها باید با شکل دادن نوع جدیدی از اتحاد با حفظ استقلال خود، در اجرای توافق های جهانی نقش سازنده و پررنگی را ایفا کنند.

در ادامه مراسم ششمین همایش تجاری و بانکی ایران و اروپا عباس آخوندی وزیر راه و شهرسازی با اشاره به تحولات جهان و نقش اروپا اظهار داشت: اروپا نقش تعیین کننده‌ای در پیشبرد دنیا به سمت صلح یا حرکت به سمت توسعه جنگ و ناآرامی در دنیا دارد.

وزیر راه و شهرسازی پیشنهاد کرد که در حوزه مسائل بانکی و اقتصادی با اتحادیه اروپا مذاکره شود. دنیا در وضعیت فعلی در حال انتقال از یک وضعیت تک قطبی به تعادلی جدید است و کشمکش‌های بسیار جدی در حال انجام بوده و تحولاتی که در پس گفتگوها در حال انجام است تحولاتی بسیار سخت تر و عمیق تر است.

آخوندی با بیان اینکه بازیگران جدیدی وارد بازی شده‌اند و ارتجاع و عقبگردی در نقش و موقعیت آمریکا در حال مشاهده است، ادامه داد: زمانی آمریکا خود را نگهبان و پایگاه جهان آزاد و اقتصاد بازار و رقابتی در جهان می‌دانست اما بعد از فروپاشی شوروی آمریکا از این موضوع به تدریج عقبگرد کرد و تعداد زیادی از اندیشمندان آمریکایی ابراز نگرانی و پیش بینی کردند که این وضعیت تک قطبی آمریکا در جهان هم این کشور را از درون می پوساند و هم قابل تداوم نیست.

وزیر راه و شهرسازی تاکید کرد: ترامپ به هیچ وجه به دنبال اقتصاد آزاد نیست و در حال بازگشت آمریکا به دوران مرکانتلیسم است و نمی توان رفتار این فرد و تصمیم ‌های جدید آمریکا را با سیستم اقتصاد آزاد ارزیابی کرد.

آخوندی خاطرنشان کرد: این رفتار جهان و اروپا را با تهدید بزرگی مواجه می‌کند و مرکانتیلیسم آثار وحشتناکی را در دنیا می‌تواند داشته باشد. وی افزود: همچنین اسراییل به عنوان یک رژیم اشغالگر هر چند هیچگاه مشروعیت نداشته، در سال‌های اخیر در ضعیف ترین حد مقبولیت قرار گرفته که موجب شده دست به اقدامات پُرریسک تری بزند.