حداقل 12 هزار ميليارد تومان هزينه اضافي بانك ها براي فروش اوراق سپرده

اقتصاد گردان - محسن شمشيري:  براساس اعلام رییس کانون بانک‌ها و موسسات اعتباری خصوصی، در دو هفته اجراي برنامه كنترل بازار ارز از طريق سه برنامه فروش اوراق سپرده ريالي، مبتني برارز و پيش فروش سكه، معادل   ۲۴۰ هزار میلیارد تومان اوراق گواهی سپرده ريالي به فروش رفته كه بخش عمده آن از محل تبديل سپرده های بلندمدت ۱۵ درصدی و سپرده های دیداری به اوراق گواهی سپرده ریالی بوده است. به عبارت ديگر، خريداران اين اوراق عمدتا پول خود را از حساب هاي سپرده يكساله و جاري خود خارج كرده و تبديل به اوراق كرده اند تا از 5 درصد سود بيشتر نسبت به سپرده بلندمدت يكساله برخودار شوند و يا بخشي از سپرده جاري و  پشتوانه چك خود را  تبديل به سپرده كرده اند. 

 اين نكته نشان مي دهد كه معلوم نيست تا چه حد هدف اصلي يعني جمع آوري پول از بازار سوداگري و نقدينگي سرگردان در بازار جذب اين اوراق شده است و اين در حاليست كه اجراي اين طرح عملا باعث 5 درصد هزينه بيشتر براي بانك ها شده و اكنون بانك ها براي 240 هزار ميليارد تومان سپرده ريالي بايد 20 درصد سود در يكسال پيش رو بدهند و 48 هزار ميليارد تومان پول به خريداران اوراق پرداخت نمايند. 

 حتي اگر تمام اين مبلغ از سپرده يكساله 15 درصدي تبديل شده باشد باز هم معادل 5 درصد يعني 12 هزار ميليارد تومان بايد پول بيشتر پرداخت كنند. اين در حاليست كه بخشي از اين 240 هزار ميليارد تومان از محل تبديل حساب جاري خريداري شده كه قبل از اين سودي از سوي بانك ها به اين حساب پرداخت نمي شد. 

همچنين اعلام شده كه صندوق هاي سرمايه گذاري با درآمد ثابت نيز بخشي از اين اوراق را خريداري كرده اند و سپرده 15 درصدي خود را تبديل به اوراق 20 درصدي كرده اند و اكنون بدون هيچ تلاشي قادرند كه سود بالاتر و معادل 20 درصد را از محل اوراق كسب نمايند. 

در اين رابطه، کوروش پرویزیان در گفتگو با ایبِنا درباره موفقیت طرح ۲ هفته ای بانک مرکزی در فروش اوراق گواهی سپرده ریالی با سود ۲۰ درصد در جذب نقدینگی با اعلام این مطلب افزود: براساس آمار ارائه شده در طول ۲ هفته ای که بانک ها مجوز جذب سپرده با سود ۲۰ درصدی را داشتند، حدود ۲۴۰ هزار میلیارد از نقدینگی جذب شده است.

وی در عین حال تصریح کرد: بیشتر این رقم تبدیل سپرده های بلندمدت ۱۵ درصدی و همچنین سپرده های دیداری به اوراق گواهی سپرده ریالی با سود جذاب تر بوده است. مدیرعامل بانک پارسیان در عین حال خواستار اتخاذ تدابیری جهت ایجاد تعادل در بازار شد.

 از سوي ديگر، صندوق‌های سرمایه‌گذاری با درآمد ثابت پس از خرید اوراق گواهی سپرده ریالی با نرخ سود 20 درصد، توانستند نرخ‌های سود خود را به سطح 20 و 21 درصد برساند و در همین راستا رئیس کانون بانک‌های خصوصی معتقد است بانک مرکزی باید سیاست‌های جبرانی برای بانک‌ها در نظر بگیرد.

به گزارش فارس، یکی از طرح‌های بانک مرکزی برای کنترل بازار ارز عرضه اوراق گواهی سپرده ریالی به مدت دو هفته بود که طبق آنچه که رئیس کل بانک مرکزی اعلام کرد فقط در 5 روز اول 101 هزار میلیارد تومان از این اوراق به فروش رسیده است.

بانک مرکزی این بار به جای عرضه اوراق تنها در یک بانک، مجوز عرضه این اوراق را به همه بانک‌ها داد و به همین دلیل فروش این اوراق با نرخ سود 20 درصد، نگرانی برای بانک‌ها بابت جابه‌جایی سپرده‌ها ایجاد نکرد.

اما در این میان، صندوق‌های سرمایه‌گذاری درآمد ثابت که خرید اوراق اصلی‌ترین مولفه سرمایه‌گذاری برای آنها تعریف شده است، بخش قابل توجهی از این اوراق را خریداری کرده‌اند. با توجه به نرخ سود 20 درصدی این اوراق، برخی صندوق‌های سرمایه‌گذاری توانستند پیش‌بینی نرخ سود خود را افزایش داده و به سطح 20 و 21 درصد برسانند.

البته بانک‌ها سپرده‌های خود را تا قبل از 11 شهریور ماه به مدت یک سال تمدید و به سطح حدود 20 درصد رساندند و برای این سپرده‌ها سود صندوق‌ها جذابیت خاصی نخواهد داشت، اما برای سپرده‌های کوتاه مدت و روزشمار که نرخ آن به درستی کاهش یافت، قطعا جذابیت نسبی خواهد داشت.

حجم دارایی صندوق‌های سرمایه‌گذاری درآمد ثابت بیش از 140 هزار میلیارد تومان است و در واقع حدود 10 درصد نقدینگی کشور را در اختیار دارند. 

در همین باره کورش پرویزیان رئیس کانون بانک‌های خصوصی با مثبت ارزیابی کردن فعالیت صندوق‌های سرمایه‌گذاری درآمد ثابت، به فارس گفت: این اقدام و پدیده بهتر از ایجاد فشار به بازارهای دیگر است. باید توجه داشته باشیم که این تصمیم بانک مرکزی در شرایط خاصی اتخاذ شد و اساسا یکی از اهداف تشکیل صندوق‌های سرمایه‌گذاری در بخش اوراق بود.

وی با بیان اینکه ابزارهای جدید ممکن است نوساناتی را در سایر بازارها ایجاد کند، افزود: گاهی اوقات دچار افراط و تفریط می‌شویم و تا اتفاقی در یک بخش می‌افتد، به سرعت بازار دیگر مانند سیستم بانکی واکنش نشان می‌دهد در حالی که باید ابزارها و بازارهای دیگر هم بتوانند در چارچوب تعریف شده فعالیت کنند.

 رئیس کانون بانک‌های خصوصی تصریح کرد: بازارها باید با همگرایی و هماهنگی، به یکدیگر کمک کنند تا مردم تصور نکنند اگر در اقتصاد سرمایه‌گذاری کنند، زیان خواهند کرد.

وی در پاسخ به این سوال که آیا بانک‌ها در برابر افزایش نرخ سود صندوق‌های درآمد ثابت واکنش نشان نخواهند داد، گفت: بانک مرکزی سیاست‌های 19 گانه‌ای را تدوین کرده که تاکنون 3 مورد آن اجرا شده است و به نظر می‌رسد بانک مرکزی برای مدیریت بازار پول باید سیاست‌های جبرانی برای این بخش طراحی و اجرا کند.

پرویزیان  با بیان اینکه بانک‌ها منتظر اقدامات تکمیلی از سوی بانک مرکزی هستند، ادامه داد: در عمل با نرخ‌های فعلی سود برای سپرده‌های جدید و با توجه به نرخ سود اوراق گواهی سپرده و صندوق‌های درآمد ثابت، سپرده جدیدی چندان وارد سیستم بانکی نخواهد شد و همین مساله ضرورت اعمال سیاست‌های جبرانی برای بانک‌ها را نشان می‌دهد.

صندوق‌های سرمایه‌گذاری درآمد ثابت در اوایل سال جاری با پرداخت سودهای بالاتر از سیستم بانکی و سپرده‌گذاری بخش عمده منابع در اختیار در سیستم بانکی به اهرمی برای بالا ماندن نرخ‌های سود تبدیل شده بودند. در واقع اگر دارنده سپرده به بانک مراجعه می‌کرد، ضمن دریافت پیشنهاد سپرده‌گذاری، با پیشنهاد سرمایه‌گذاری در صندوق‌‌های درآمد ثابت هم مواجه می‌شد و همین جذابیت در نرخ‌ها باعث شد درآمد صندوق‌های درآمد ثابت در یک سال به بیش از 2 برابر افزایش یابد.

بعد از اصلاح بخشنامه سهم صندوق‌ها در سپرده‌گذاری در بانک‌ها، کاهش نرخ سود اوراق در بازار سرمایه و کاهش نرخ سود بانکی،  نرخ‌های سود صندوق‌های درآمد ثابت هم کاهش یافت و سطح منطقی رسید و این شرایط تا قبل از فروش اوراق گواهی سپرده ادامه داشت.