عرضه بنزین فقط با پول نقد، محدوديت ussd ها و تاخير در واريز وجه تراكنش بانكي

اقتصاد گردان - در روزهاي اخير، دو اقدام شبكه بانكي كشور شامل رمزنگاري واريز مبلغ از طريق يو اس اس دي ها و همچنين تاخير واريز وجه تراكنش ها كه ظاهرا 24 ساعته اعلام شده اما برخي اصناف ازجمله جايگاه هاي بنزين آن را بيش از 24 ساعت تاخير اعلام كرده اند، موجب انتقادهاي مختلفي از سوي كسب وكارهاي مختلف و فعالان اقتصادي شده است. 

برخي فعالان اقتصادي و از جمله تعدادي از نمايندگان مجلس، معتقدند كه حذف تراكنش از طريق يو اس اس دي ها و تاخير در واريز وجه، بايد به تدريج انجام شود و نبايد به بهانه ايجاد امنيت براي تراكنش هاي بانكي، بخش عمده اي از تراكنش ها و پرداخت ها با مشكل و محدوديت گسترده مواجه شود. 

در حال حاضر،  تراكنش هاي شارژ و ساير تراكنش ها از 7 بهمن به تدريج با محدوديت هايي مواجه خواهد شد و بايد رمزنگاري شود و از آنجا كه برخي يواس اس دي ها توان رمزنگاري به روش مورد نظر بانك مركزي را ندارند، در نتيجه با قطع خدمات تراكنش هاي خود مواجه مي شوند و لذا خريد شارژ و ساير خدمات بانكي با مشكلي مواجه خواهد شد و محدوديت هاي براي شركت هاي تلفن همراه و دارندگان سيم كارت هاي اعتباري ايجاد خواهد كرد. 

از سوي ديگر، واحدهاي صنفي و خدماتي از جمله جايگاه هاي سوخت، شركت هاي بيمه و بسياري ديگر از شركت ها كه بايد بلافاصله مبلغ مشتري را بايد به سازمان ها و شركت هاي بالادستي، مجاور و همكار مانند بيمه مركزي، شركت پالايش و پخش فراورده هاي نفتي و... واريز كنند، با مشكلات پرداخت مواجه هستند و در نتيجه مشتري را ملزم كرده اند كه يا پول بنزين و خريد بيمه و... را به صورت نقد واريز كنند و يا به حساب افراد واريز كنند و يا با تاخير منتظر خدمات مورد انتظار خود باشند. 

اما از آنجا كه اين نوع خدمات از جمله خريد بيمه نمي تواند با تاخير مواجه شود و خسارت ها و خطراتي را براي مشتري به همراه دارد، در نتيجه مشتري مجبور است كه خريد خود را نقدي انجام دهد و يا از طريق دستگاه هاي ديگر پول را واريز كند. اين كار باعث شده كه عملا تراكنش كارت خوان ها كمتر شده و نياز به نقدينه و اسكناس افزايش زياد داشته باشد و همچنين خريد مستقيم مشتري از خدمات دهنده و فروشنده را با مشكلات مختلف مواجه مي كند. 

در اين راستا، به دنبال مشكلاتي كه تاخير 24 ساعته واريز وجه تراكنش هاي بانكي در واحدهاي صنفي و شركت ها به همراه داشته و با انتقادهاي مختلفي از سوي اصناف و شركت هاي مختلف خدماتي مواجه شده است، رئیس جایگاه‌داران سوخت گفت: به دلیل مشکلاتی که با بانک‌ها داریم از این پس جایگاه‌ها فقط در قبال دریافت پول نقد بنزین تحویل می‌دهند. زيرا واریز با تاخیر پول از طریق کارت‌های اعتباری و دستگاه‌های پوز به حساب جایگاه‌داران سوخت موجب ایجاد مشکلات برای مردم و جایگاه‌داران شده است.

مشكل يواس اس دي ها و تاخير در واريز وجه، در دولت احمدي نژاد و سال هاي اخير نيز بارها رخ داده است اما با انتقادهايي كه از سوي اصناف مطرح شد، احمدي نژاد دستور داد كه تاخير ايجاد شده در واريز وجه رفع شود و واريز وجه بلافاصله يا با تاخير كمتري مواجه شود. 

محدوديت دوباره براي يو اس اس دي ها 

از سوي ديگر، از سال گذشته و  براي مدت چند ماه، بانك مركزي اجازه فعاليت به يواس اس دي ها را ممنوع اعلام كرد و شركت ها و خدمات يو اس اس دي تلاش گسترده اي براي برقراري اين سرويس ها انجام دادند تا دوباره شاهد اين نوع خدمات بر بستر تلفن هاي همراه باشيم. 

اما اقدام اخير بانك مركزي در بهمن ماه 96 كه نياز به رمزنگاري تراكنش ها را اجباري كرده، باعث خواهد شد كه دوباره تعداد قابل توجهي از يواس اس دي ها بازار تراكنش ها را ترك كنند و البته شركت هاي پرداخت به دنبال آن هستند كه از راه هاي ديگري، خريد شارژ تلفن همراه و واريز وجه را انجام دهند. 

بازار شب عيد و نياز به اسكناس بيشتر 

برخي كارشناسان با انتقاد از بانك مركزي اعلام كرده اند كه زمان نامناسبي براي واريز وجه با تاخير و همچنين رمزنگاري تراكنش ها مشخص شده است زيرا در بهمن و اسفند و فروردين كه بازار شب عيد اصناف است و گردش مالي معمولا در ماه هاي پاياني سال دو برابر ماه هاي ديگر است، باعث خواهد شد كه اصناف و كسبه لطمه مالي ببينند. در حالي كه اين كار يا بايد زودتر انجام مي شد و يا به زمان بعد از عيد نوروز موكول ميشد تا خسارت كسبه و مشكلات مردم كمتر شود. 

در حال حاضر با توجه به رشد گردش مالي در بازار شب عيد، عملا به معناي نياز بازار و جامعه به  چند برابر شدن اسكناس نسبت به تقاضا براي اسكناس در ماه هاي ديگر است و بانك ها بايد پول نقد بيشتري را روانه بازار كنند و مردم نياز دارند كه پول نقد بيشتري داشته باشند تا بتوانند حذف يواس اس دي ها و تاخير در واريز وجه را جبران كنند. 

براين اساس،‌ تاخير در واريز وجه و كاهش فعاليت يواس اس دي ها، علاوه بر كاهش درآمد اصناف و كسبه، نياز به اسكناس و پول نقد در بازار شب عيد و مشكلات بانك ها  و مردم را چند برابر مي كند  

پول نقد در جايگاه بنزين 

 جایگاه‌داران با قطع کردن دستگاه‌های کارت خوان جایگاه‌های سوخت فقط وجه بنزین را نقدا دریافت می‌کنند و کارت بانکی نمی‌پذیرند.

در همین باره رئیس جایگاه‌داران سوخت اظهار کرد: به دلیل مشکلاتی که با بانک‌ها داریم ناچار به اتخاذ این تصمیم شدیم و از این پس جایگاه‌ها فقط در قبال دریافت پول نقد بنزین تحویل می‌دهند.

بیژن حاج محمدرضا افزود: طی توافقات صورت گرفته قرار بود بانک‌ها پول را طی همان شب به حساب‌ها واریز کنند اما، اکنون این مدت زمان به 10 تا 12 روز رسیده است.

رئیس جایگاه‌داران سوخت با بیان اینکه در این بین برخی مواقع مبالغی گم می‌شود، گفت: بانک‌ها از این موضوع سوءاستفاده می کنند. این اتفاق در حالی رخ می دهد که جایگاه داران باید هزینه خرید بنزین را به صورت نقد به شرکت توزيع فراورده هاي نفتي پرداخت کنند.

حاج محمدرضا خاطرنشان کرد: رایزنی با بانک مرکزی فایده ندارد و در حال حاضر 3800 تا 4 هزار میلیارد تومان از سیستم بانکی طلبکار هستیم.

تصمیم گيري براي محدودیت یواس‌اس‌دی‌ها و رمزنگاري تراكنش ها

صادق فرامرزی كارشناس بازار سرمايه با تاکید بر تصمیم صحیح بانک مرکزی در خصوص محدودیت کدهای یواس‌اس‌دی، از آمادگی شرکت‌های پرداخت برای این تصمیم خبر داد اما معتقد است كه شرکت های پرداختی که سهم عمده ای از بازار یواس‌اس‌دی دارند، در کوتاه مدت دچار ضرر و زیان خواهند شد.

وی با تاکید بر اینکه اما این شرکت ها به سرعت به سمت اپلیکیشن های موبایلی حرکت خواهند کرد، افزود: به نظرم این تصمیم، درست و به جا بود زیرا فعالیت در بستر کدهای یواس‌اس‌دی فضایی بسیار نا امن است و به نظر من این اقدام باید پیش از این انجام می شد.

وي در واکنش به اینکه آیا شرکت های پرداخت هم می توانند به سرعت خود را با این تغییرات هماهنگ کنند؟ گفت: این تصمیم از قبل پیش بینی شده بود و اغلب شرکت های پرداخت اپلیکیشین موبایلی در اختیار مخاطبان و مشتریان خود گذاشته اند.

فرامرزی ادامه داد: حتی در حوزه فین تک ها نیز اپلیکیشنی وجود دارد که نه تنها برای این کدها جایگزین مناسبی است بلکه بستری امن برای فعالیت های مشتریان است.  این فعال حوزه پرداخت گفت: به نظر من در کوتاه مدت و بازه زمانی یک الی دو ماهه با کاهش تعداد تراکنش ها مواجه خواهیم شد اما شرایط مجدد به شرایط قبل باز خواهد گشت.

ارتقاي امنيت شبكه

اداره نظام‌های پرداخت بانک مرکزی طی بخشنامه‌ای ابلاغ کرد: به منظور صیانت از اطلاعات دارندگان کارت، ارتقاء امنیت و بهبود خدمات بدون حضور کارت در شبکه شتاب، از روز یکشنبه پانزدهم بهمن ماه ۱۳۹۶ تراکنش‌های فاقد رمزنگاری از مبدا تا مقصد در مسیرهای بدون حضور کارت صرفاً برای پرداخت قبوض عمومی نظیر قبوض آب، برق، گاز و تلفن شهری مجاز است و تراکنش‌های مربوط به خرید شارژ و یا قبوض ویژه در شبکه‌های شتاب و شاپرک پذیرش و پردازش نخواهد شد. در صورت مشاهده ارسال تراکنش‌های غیرمجاز توسط بانک و یا ارائه‌دهنده خدمات پرداخت مسیر متناظر بانک با موسسه متخلف به صورت کامل برای تمامی تراکنش‌ها در شبکه‌های شتاب و شاپرک مسدود می‌شود.

 از ابتدای اردیبهشت ماه سال ۱۳۹۷ تراکنش‌های مجاز بند "یک" نیز صرفا با اتکا به زیرساخت فراهم آمده در سامانه پیوند و از طریق شماره تلفن همراه به جای شماره کارت میسر بوده و تحت هیچ شرایطی شماره کارت در بسترهای فاقد رمزنگاری مبدأ تا مقصد انتقال نخواهد یافت.

 از روز شنبه هفتم بهمن ماه ۱۳۹۶ به منظور فراهم آوردن مقدمات خدمات حساب‌یاری و ارتقاء دسترس پذیری دارندگان کارت به خدمات بانکی تراکنش مانده‌گیری ارسالی از درگاه‌های بدون حضور کارت دارای رمزنگاری مبدأ تا مقصد در شبکه‌های شتاب و شاپرک پذیرش و پردازش خواهد شد.

اجرای فاز دوم سامانه پیوند برمبنای نشان‌گذاری

یک کارشناس بانکداری الکترونیک در راستای ابلاغ بخشنامه جدید بانک مرکزی در خصوص محدود شدن USSD، از راه‌اندازی فاز دوم سامانه پیوند بر مبنای توکنیزاسیون (نشان گذاری) خبر داد.

تا پیش از عدم نفوذ اینترنت در کشور، اپراتورهای موبایل امکان USSD را برای تبادلات مالی به وجود آوردند. این امکان که برای ارسال دستورهای شبکه اپراتورهای موبایل ایجاد شده بود دارای امنیت بسیار پایینی بود و برای استفاده در شبکه بانکی مناسب نبود. بانک مرکزی در جدیدترین بخشنامه خود که هفته گذشته منتشر کرده است، این بستر را محدود کرده و عملیات بانکی غیر از پرداخت قبض بر روی این شبکه و سایر درگاه‌های ناامن را ممنوع اعلام کرده است.

وي ابلاغ این بخشنامه از سوی بانک مرکزی را از منظر امنیتی بسیار ارزشمند دانست و گفت: این موضوع به یکسال پیش بازمی‌گردد که قرار بود بانک مرکزی استانداردهای USSD را تغییر دهد و شرکت‌های پرداخت را ملزم کند که سرویس USSD را محدود کنند و با پروتکل‌های مناسبی این کار را پیش ببرند. خوشبختانه سرانجام بانک مرکزی به طور رسمی تصمیم گرفت این کانال غیرامن را محدود کند.

رسول لطفی آذر افزود:‌ ما نباید نگران سهولت سرویس و خدمات باشیم زیرا سرویس‌های امن و مناسب‌تری برای تبادلات مالی وجود دارند، در حالی که USSD در حد یک سرویس نظرسنجی یا برای انتقال یک سری درخواست میـ تواند مناسب باشد ولی برای پرداخت کانال مناسبی نیست.

در ایران هم سرویس‌هایی در حوزه بانکی به وجود آمدند که به علت سهولت و سادگی مورد استقبال واقع شدند مانند سرویس فروش شارژ روی درگاه USSD که PSP ها با تبلیغات فراوان روی این سرویس درآمد زیادی بابت این فروش شارژ به دست آوردند.

پس از ایجاد سامانه پیوند به PSPها ابلاغ شد نباید شماره کارت فرد را دریافت کرده و رجیستر انجام دهند، بلکه می‌توانند شماره موبایل و رمز را دریافت کرده و شماره موبایل را به پیوند بدهند و شماره کارت را دریافت کنند که این باعث می‌شد شماره کارت روی کانال USSD تبادل نشود که این تا حد زیادی امنیت را بالا می‌برد ولی کافی نبود.

این کارشناس افزود: بخشنامه جدید بانک مرکزی گفته تراکنش روی کانالی که رمزنگاری نقطه به نقطه انجام نداده غیرمجازاست این بدین معنی است که تراکنش روی کانال USSD غیرمجاز است زیرا USSD امکان رمزنگاری مبدا تا مقصد ندارد.

به گفته وی، تلفن بانک و یا درکاه‌های دیکیر نیز مشمول این قانون می‌شوند. وی در مورد مفهوم رمزنگاری گفت: رمزنگاری نقطه به نقطه یعنی دیتای تراکنش باید از نقطه اول (مشتری) رمز شده و به نقطه بعدی که اولین سوئیج پذیرندگی (بانک یا PSP) است منتقل شود که این تعبیر برای اپلیکشن‌های بانکی انجام‌پذیر است.

این کارشناس ضمن اعلام راه‌اندازی فاز دوم سامانه پیوند بر مبنای توکنیزاسیون گفت: در فاز دوم پیوند به جای شماره کارت توکن تبادل می‌شود که این سامانه را کامل تر و امنیت آن را بیشتر می‌کند.

وی در پایان تاکید کرد: امنیت تدریجی و تعاملی به وجود می‌آید و امن‌سازی یکباره سیستم‌ها به‌ خصوص آنهایی که کاربران از آن استفاده می‌کنند مثل عوض کردن چرخ قطاری در حال حرکت دشوار و پیچیده است.