کاهش هزینه‌ تطابق‌پذیری بانكداري باز با فناوري رگ تك

اقتصاد گردان - احسان شمشيري- با گسترش بانکداری الکترونیک موضوع بانکداری باز در جهان به شدت در حال گسترش است اما در ایران این اکوسیستم در صنعت بانکداری هنوز غریب است و برای اجرای این اکوسیستم مالی در بستر نظام بانکی کشور چالش هایی از جمله حفظ امنیت اطلاعاتی و مالی برای حساب مشتری نزد بانک، پولشويي، تغییرات ذهنی مشتری و کمرنگ شدن نام بانک در استفاده مشتری و تعامل با این بازیگران و نحوه همکاری بانک با این پلتفرم‌ها وجود دارد.

 مشکل اصلي در ایران براي توسعه فناوري هاي مالي عدم آشنايي نهادهاي حاكميتي مانند بانك مركزي، دير وارد شدن به موضوعات روز و صدور بخش نامه است كه فعالان جديد كسب وكار مالي را با مشكل مواجه كرده است  و به طور مثال استارتاپ ها راحت وارد بازار سرمایه نمي شوند درحالي كه روندهای طولانی برای ورود این گونه شرکت ها به بورس و توسعه بازار وجود دارد .

 برای رفع این چالشها مي بايست آگاهی افراد برای استفاده از این خدمات با نظارت مستقیم بانک و مراجع مرتبط بالا رود و کمک شود تا با استفاده از  خدمات ارائه شده توسط این سیستم‌ها، ذهنیت مشتری تغییر نکند، و بانک‌ها نيز می‌بایست هسته مرکزی در استفاده مردم از این خدمات باشند تا بتوانند در مواقع لزوم نسبت به حل چالشها و رفع مشكلات فني اقدام كنند 

در همين رابطه رولند گونو عضو هیأت مدیره اوساکو فایننشال لندن در نشستی که با عنوان رگ تك (Reg Tech) در هفتمین همایش بانکداری الکترونیک و نظام‌های پرداخت برگزار شد، گفت: اگر شما عضو رگولاتوری هستید و یا از اعضای فین‌تک به حساب می‌آیید به هر حال به تکنولوژی احتیاج دارید تا بتوانید تعهدات خود را به شکلی هماهنگ به اجرا درآورید. 

گونو در ادامه صحبت‌هایش به لزوم دستیابی به دستورالعمل‌هایی یکسان برای مقابله با پولشویی و همچنین اقدامات تروریسی، فرار از مالیات در فضای سایبری اشاره کرد و گفت: در این فضا جمع‌آوری داده از مهمترین کارهایی است که باید انجام شود. ما یک سری قوانین حمایت از داده ها را در فضای آفلاین طراحی کرده‌ایم که در ارتباط با فضای سایبر هم باید بتوان از آنها بهره برداری کرد.

سخنران این نشست در تعریف شرکت‌های رگ تک گفت: رگ تک ها شرکت‌هایی هستند که روی تکنولوژی‌های مرتبط با تطابق‌پذیری کار می‌کنند و سعی دارند که هزینه‌های مربوط به این امر را کاهش دهند. نکته اینجاست که در سال‌های گذشته و مخصوصا در سال ۲۰۰۸ که جهان رکود بزرگ اقتصادی را تجربه می‌کرد شرکت‌ها و سازمان‌های مختلف، هزینه فوق العاده‌ای صرف این تطابق پذیری کردند که شرکت‌های رگ تک تلاش می‌کنند از این هزینه‌ها بکاهند. البته این شرکت‌ها دربرگیرنده هزینه اصلاح این مسائل و مشکلات نیز به شمار می‌روند.

مبارزه با پول‌شویی با کمک فناوری

فاطمه مهجوریان، کارشناس اداره مبارزه با پولشویی بانک مرکزی نيز در اين رابطه معتقد است: FATF مهمترین نهاد در زمینه مبارزه با پول‌شویی و تامین مالی تروریسم است که در سال ۱۹۸۹ با هدف مقابله با درآمدهای ناشی از قاچاق مواد مخدر تشکیل شد اما در سال‌های بعد به مقابله با انواع دیگر پول‌های غیر قانونی نیز پرداخت.

او افزود: این نهاد بین‌المللی ریسک‌ها را بررسی می‌کند، در مرحله بعد به کشورها توصیه‌هایی می‌دهد که این ریسک‌ها را در نظر داشته باشند. به عنوان مثال اعلام کرده است که باید کلیه فعالیت‌های نهادهای خیریه در کشورها مورد حسابرسی قرار گیرد. این نهاد در مرحله بعدی بر اجرای این توصیه‌ها در کشورها نظارت می‌کند و در نهایت اگر کشورهایی این توصیه‌ها را ندیده بگیرند، آنها در لیست سیاه قرار می‌دهد.

به گفته مهجوریان پس از برجام، هر بانک خارجی که برای همکاری با ایران وارد شد، از اجرای توصیه‌های FATF سئوال داشت.

وی اضافه کرد: توصیه‌های FATF همگی فنی نیستند و همه آنها مربوط به بانک‌ها و موسسات مالی نمی‌شوند. برخی از آنها به قوانین اشاره دارند و برخی دیگر به دولت‌ها مربوط هستند. او همچنین در تعریف رگ‌تک، آن را پیوند میان فناوری و مقررات دانست. جایی که یک رژیم رگولاتوری فراتر از تبدیل مقررات به زبان ماشین است.

به اعتقاد مهجوریان، رگ‌تک در ۵ حوزه شناسایی مشتری، پایش مشتری، پایش تراکنش‌ها، گزارش‌دهی و مدیریت اطلاعات و ارزیابی ریسک‌ها می‌تواند به بانک‌ها کمک کند.

 توسعه بازار پول و سرمایه وابسته به تکنولوژی

همچنين هامونی مدیرعامل فرابورس در اين باره اظهار داشت: در حال حاضر همکاری ها بین بازار پول و بازار سرمایه از روند مطلوبی برخوردار است اما باید این ارتباط تقویت و گسترده تر شود.

هامونی در ادامه با اعلام آمار اوراق منتشر شده در بازار سرمایه و نوع همکاری بازار پول، گفت: در سال گذشته بیش از ۴۰ هزار میلیارد تومان اوراق از سوی دولت در بازار سرمایه منتشر شد که همکاری بازار پول و بازار سرمایه در این انتشار مطلوب بود اما باید اذعان کرد که در شرایط فعلی یک گپ بزرگ در حوزه تکنولوژی وجود دارد.

جلوگیری از تقلب 

همچنين روزبه ترابی با اشاره به تعاریفی که از تقلب بانکی وجود دارد به بیان وجوه تمایز آن با پول‌شویی پرداخت و گفت:  می‌توان تقلب را کسب مالی عنوان کرد که حق دریافت کننده‌اش نبوده است. اما باید توجه داشت که این نکته تفاوت مشخصی با پول‌شویی دارد و نباید با آن اشتباه گرفته شود. پول‌شویی حرکت پول بیرون از بانک به درون آن است. اما تقلب به طور معمول کشف پولی است که از سیستم خارج شده و یا در حال خارج شدن از سیستم بانکی است. این وجه ممیزه خیلی مهمی است که نباید فراموش شود»

او تصريح كرد: با توجه به افزایش روزافزون آمارهای تقلب بانکی در سراسر دنیا استفاده از نرم‌افزارهایی که بتوانند به جای کشف آن به جلوگیری و پیش‌بینی آن بپردازند از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و  در سال ۲۰۱۶ در کشور انگلستان ۷۶۹به میزان میلیون پوند تقلب روی کارت‌های بانکی اتفاق افتاده است که به نسبت سال گذشته آن با دو درصد افزایش روبرو بوده است. در همین سال از ۱.۳۸ بیلیون پوند تقلب جلوگیری شده است. این رقم نشان می‌دهد که از ۶۴ درصد تقلب‌ها جلوگیری به عمل آمده است.

ترابی که به انواع و اقسام تقلب‌های بانکی اشاره می‌کرد مهمترین آنها را تقلب روی کارت‌های پرداخت برشمرد که اتفاقاً در ایران هم بسیار رایج است اما نظام بانکی چندان تمایلی به رسانه‌ای کردن آنها نشان نمی‌دهد: دستکاری در دفاتر حسابداری، تسهیلات غیر قانونی، تقلب در چک، جعل هویت و همچنین اختلاس را می‌توان به عنوان نمونه‌ای از انواع تقلب‌های ممکن قلمداد کرد اما در مورد تقلب‌هایی که مختص کارت‌های بانکی است می‌توان به سرقت کارت، دزدی هویت، کپی کارت، skimming اشاره کرد که هر کدام خود با اشکال متفاوتی اتفاق می‌افتند.

رضایت مشتری در بانکداری دیجیتال اهمیت دارد

مدیر بخش مشاوره مدیریت شرکت یاس ارغوانی، كارشناس بانكي با بیان این مطلب گفت: ما در فضای کسب و کار با تغییرات عمده‌ای مواجه هستیم فضای کسب و کار به صورت کامل تغییر کرده‌است.

او ادامه داد: بانک‌ها باید در این فضای جدید به مشتریان اهمیت بدهند و رضایت مشتریان را در نظر بگیرند.

او با اشاره به اینکه بانکداری دیجیتال به مفهوم حذف شعبه نیست گفت: باید فرایندها در شعب تغییر کند و از تراکنش محوری به سمت مشاوره محوری حرکت کنند.

او اضافه کرد: یکی دیگر از تعاریف بانکداری دیجیتال غنی سازی سرویس‌ها با استفاده از ارزش افزوده‌ای است که ایجاد می‌کند.

عسگری مهر گفت: اما به صورت کامل می‌توانیم بگوییم بانکداری دیجیتال به مفهوم دیجیتالی کردن تمامی ابزارها و تمامی فرایندهای یک کسب و کار بانک است و در نهایت بهبود تجربه مشتری بانک از سرویس‌های بانکی است.

اقتصاد API و معاملات دیجیتالی در خدمات مالی

 در ادامه کورش رحمانی مدیر بانکداري الکترونیکی بانک انصار با اشاره به روند پرشتاب تحولات جهانی در حوزه فناوری، بر لزوم نوآوری در عرصه خدمات فناوری مالی تاکید کرد و گفت: سیستم‌های بسته و کسب و کار یکنواخت باید جای خود را به کسب و کاری به نام بانکداری باز بدهد.

رحمانی درباره سازوکار بانکداری باز توضیح داد: بانکداری باز همانند یک فروشگاه برنامه‌های کاربردی است که به بانک‌ها و موسسات مالی اجازه می‌دهد به صورت امن و سریع و با همکاری موسسات و توسعه دهندگان نرم افزار قدرت ارائه محصولات دیجیتالی خود را افزایش دهند.

او در ادامه در باره نتایج بررسی‌های صورت گرفته در مورد اقتصاد API گفت:  یافته‌ها نشان داد اکثر بانک‌های بزرگ جهان به سمت این اکوسیستم مالی حرکت کرده‌اند و به نوعی به دنبال متحول ساختن بازار مالی خود هستند.

رحمانی علت این تغییر مسیر را این‌گونه توضیح داد: در این تحقیق دریافتیم بانکداری باز این امکان را می‌دهد تا فضای کسب و کار بانکی توسط گروهی از پلتفرم‌ها و بازیگران جدید بازتر شود و این بازیگران بتوانند در عرصه بانکی به تولید محصولات و خدمات برای مشتریان بانک ، تحت وب سرویس های بانکی بپردازند.