رشد بي سابقه ضريب فزاينده، سپرده بلندمدت، بدهي دولت و بانك ها

اقتصاد گردان - محسن شمشيري: شاخص هاي پولي و بانكي در آبان 96 نشان مي دهد كه شاخص هاي پايه پولي، بدهي بانك ها به خصوص بانك هاي غير دولتي به بانك مركزي، بدهي دولت به بانك ها، و سپرده بلندمدت رشد قابل توجهي در هشت ماه اول سال 96 داشته است. 

  رقم پایه پولی به 196 هزار و 750 میلیارد تومان رسيده كه در هشت‌ماه امسال 9.4 درصد رشد داشته و ضريب فزاينده به 7.24 رسيده است. بدهي دولت به بانك ها به رقم 187.58 هزار ميليارد تومان رسيده كه رشد 18.4 درصدي در هشت ماه و 31 درصدي در يكسال اخير داشته است. 

سپرده بلندمدت نيز 218 هزار ميليارد تومان بيشتر شده  و به 702 هزار ميليارد تومان رسيده است.  بدهي بانك ها به بانك مركزي نيز به رقم 110.41 هزار ميليارد تومان رسيده كه از اين رقم، بدهی‌های بانک‌های غیردولتی به بانک مرکزی به ۵۶ هزار و ۶۱۰ میلیارد تومان رسیده و  در ۸ ماهه امسال ۴۸.۱ درصد و در يكسال ۱۴۸.۵ درصد رشد داشته است. 

بدهي دولت به بانك ها به رقم 187.58 هزار ميليارد تومان رسيده كه رشد 18.4 درصدي در هشت ماه و 31 درصدي در يكسال اخير داشته است. در حالي كه نقدينگي 171 هزار ميليارد تومان در اين هشت ماه افزايش يافته، سپرده بلندمدت از شهريور ماه كه نرخ سپرده ها تغيير كرده و بانك ها به مشتريان خود پيامك ارسال كردند كه قراردادها را با نرخ قبلي امضا كنند، روبه افزايش گذاشته و 218 هزار ميليارد تومان بيشتر شده است و در عين حال 64 هزار ميليارد تومان از كوتاه كم شده است. حجم پایه پولی در پایان آبان‌ماه امسال به 196 هزار و 750 میلیارد تومان رسیده است که در مقایسه با پارسال 16.3 درصد و در هشت‌ماه امسال 9.4 درصد رشد داشته و ضريب فزاينده به 7.24 رسيده است.

ضريب فزاينده 7.2

در حالي كه رقم نقدينگي در آبان ماه 96 به رقم 1424 تريليون تومان رسيده اما اجزاي پايه پولي در آبان ماه تغييري نداشته و در سطح رقم 196 هزار ميليارد توماني شهريور باقي مانده است. در نتيجه از تقسيم نقدينگي بر پايه پولي مي توان دريافت كه ضريب فزاينده يا تكاثر پولي به رقم  بي سابقه 7.2 درصد رسيده است و نشان مي دهد كه بانك ها حداكثر استفاده و گردش مالي را از پايه پولي موجود اقتصاد و اضافه برداشت بانك ها از بانك مركزي داشته اند. 

کاهش رشد پایه پولی به 16.3 درصد

طبق نماگرهاي بانك مركزي، رقم پايه پولي در شهريور 96 معادل 196.49 هزار ميليارد تومان رسيده كه رشد 18.7 درصدي نسبت به شهريور 95 داشته است و رقم نقدينگي نيز در شهريور ماه 1390 تريليون تومان بوده و در نتيجه رقم ضريب فزاينده معادل 7.07 بوده است. 

گزارش ها نشان مي دهد كه حجم پایه پولی در پایان آبان‌ماه امسال به 196 هزار و 750 میلیارد تومان رسیده است که در مقایسه با پارسال 16.3 درصد و در هشت‌ماه امسال 9.4 درصد رشد داشته و ضريب فزاينده به 7.24 رسيده است. 

بررسی بخش مصارف پایه پولی نشان می‌دهد که حجم پایه پولی در پایان آبان ماه امسال به رقم 196 هزار و 750 میلیارد تومان رسیده است.

این رقم با عدد درج شده پایه پولی در شهریور ماه امسال تفاوت چندانی ندارد و نشان می‌دهد بانک مرکزی در ماه‌های مهر و آبان توانسته پایه پولی را در دامنه 196 هزار میلیارد تومان حفظ کند.

حجم پایه پولی در مهر و آبان تنها 620 میلیارد تومان افزایش یافته که نسبت به ماه‌های قبل رشد بسیار کمتری است.

همین مسئله موجب شده رشد پایه پولی از 18.7 درصد در شهریور ماه امسال به 16.3 درصد در پایان آبان ماه کاهش یابد.

این کاهش رشد در حالی رخ داده که بدهی بانک‌های غیردولتی به بانک مرکزی فقط در ماه‌های مهر و آبان 5 هزار و 940 میلیارد تومان افزایش داشته است.

همچنین ضریب فزاینده پولی به رقم کم سابقه 7.24 رسیده است. این رقم در طول چند دهه اخیر تاکنون مشاهده نشده است.

نقدینگی یک تریلیون و ۴۲۴ هزار میلیارد تومان شد

بانک مرکزی نقدینگی در آبان‌ماه سال جاری را بیش از یک هزار و ۴۲۴ هزار میلیارد تومان اعلام کرد که نسبت به اسفندماه سال گذشته 13.6 درصد و نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۲۲.۶ درصد افزایش نشان می‌دهد.

حجم پول در این دوره به ۱۷۰۵.۹ هزار میلیارد ریال رسید که نسبت به آبان ماه سال گذشته ۱۳.۹ و نسبت به اسفندماه سال گذشته ۴.۶ درصد رشد یافته است. 

میزان اسکناس و مسکوک به 53.56 هزار ميليارد تومان رسيده كه 35 هزار ميليارد تومان نزد اشخاص، 11 هزار ميليارد تومان نزد بانك ها و 7.45 هزار ميليارد تومان نزد بانك مركزي بوده است. 

سپرده ديداري بانك ها نيز 135.53 هزار ميليارد تومان رسيده كه رشد 9.6 درصدي در هشت ماه و 16.5 درصدي در يكسال اخير داشته است. 

رشد 45 درصدي سپرده بلندمدت 

میزان شبه پول نيز به ۱۲۵۳۸.۸ هزار میلیارد ریال رسیده است که نسبت به اسفندماه گذشته ۱۵ درصد و نسبت به يكسال قبل معادل 23.9 درصد رشد داشته است.

از اين رقم معادل 66.85 هزار ميليارد تومان قرض الحسنه پس انداز، و 1166 هزار ميليارد تومان سپرده دراز مدت بوده است

سپرده دراز مدت شامل سپرده كوتاه مدت و بلندمدت است كه سپرده بلندمدت  702 هزار ميليارد تومان است كه رشد 45.1 درصدي در هشت ماه اول سال و رشد 43.5 درصدي در يكسال اخير داشته است. 

سپرده كوتاه مدت نيز معادل 464 هزار ميليارد تومان است كه كاهش 12.2- درصدي در هشت ماه اول و 2.7 درصد در يكسال اخير داشته است. 

اين آمارها نشان مي دهد در حالي كه نقدينگي 171 هزار ميليارد تومان در اين هشت ماه افزايش يافته، سپرده بلندمدت از شهريور ماه كه نرخ سپرده ها تغيير كرده و بانك ها به مشتريان خود پيامك ارسال كردند كه قراردادها را با نرخ قبلي امضا كنند، روبه افزايش گذاشته و 218 هزار ميليارد تومان بيشتر شده است و در عين حال 64 هزار ميليارد تومان از كوتاه كم شده است 

بدهي دولت به بانك ها 187 هزار ميليارد تومان شد

بدهی بخش دولتی به سيستم بانكي در دوره مورد بررسی ۲۵۴۱.۳ هزار میلیارد ریال است که نسبت به آبان ماه سال ۹۵ به میزان ۲۱.۶ درصد و نسبت به اسفندماه سال گذشته ۱۵.۶ رشد نشان می دهد .از اين رقم بدهي دولت معادل 226 هزار ميليارد تومان بوده كه رشد 21.7 درصدي در هشت ماه اول و رشد 26.5 درصدي در طي يكسال اخير داشته است. بدهي شركت هاي دولتي نيز به رقم 28 هزار ميليارد تومان رسيده كه كاهش 17.4- درصدي در هشت ماه اول و 7.5- درصدي در طي يكسال اخير داشته است. 

بدهي بخش دولتي به بانك مركزي نيز رقم 63 هزار ميليارد تومان بوده كه رشد 9.8 درصدي در هشت ماه اول و 2.2 درصدي در يكسال اخير داشته است كه رقم 38.5 هزار ميليارد تومان آن بدهي دولت به بانك مركزي و 24.78 هزار ميليارد تومان آن بدهي شركت هاي دولتي به بانك مركزي بوده است. 

همچنين بدهي بخش دولتي به بانك ها نيز به رقم 190.85 هزار ميليارد تومان رسيده كه كه رشد 17.7 درصدي در هشت ماه اول و 29.7 درصدي در يكسال اخير داشته است كه رشد بالايي محسوب مي شود. از اين رقم بدهي دولت به بانك ها به رقم 187.58 هزار ميليارد تومان رسيده كه رشد 18.4 درصدي در هشت ماه و 31 درصدي در يكسال اخير داشته است.  بدهي شركت هاي دولتي به بانك ها نيز به رقم  3.27 هزار ميليارد تومان رسيده كه  كاهش 12.3- درصدي در هشت ماه و 16.8- درصدي در يكسال اخير داشته است. 

تسهيلات بانكي 

بانک مرکزی، بدهی بخش غیردولتی يا ميزان تسهيلاتي كه به مردم پرداخت شده را در آبان ماه سال جاری ۱۰۰۶۳.۳ هزار میلیارد ریال اعلام کرده که به نسبت اسفندماه سال گذشته ۹.۷ درصد و به نسبت مدت مشابه سال گذشته ۱۷.۴ درصد افزایش نشان می‌دهد.

میزان دارایی‌های خارجی سیستم بانکی در آبان ماه امسال ۶۴۴۶.۳ هزار میلیارد ریال اعلام شده که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱۳.۶ درصد افزایش و نسبت به اسفندماه ۹۵، ۱۰.۷ درصد رشد یافته است. 

دارایی‌های خارجی بانک مرکزی  نيز در آبان ماه سال جاری به ۳۶۱۹.۹ هزار میلیارد ریال رسیده که افزایشی ۶.۷ درصدی نسبت به اسفندماه ۱۳۹۵ داشته است؛ این رقم در مقایسه با آبان ماه ۹۵ نیز ۷.۶ درصد افزایش یافته است.

خلاصه دارایی‌ها و بدهی‌های بانک مرکزی

میزان سپرده بانک ها و موسسات اعتباری نزد بانک مرکزی در آبان ماه سال جاری به رقم ۱۵۰۶.۴ هزار میلیارد ریال رسیده که نسبت به اسفندماه ۱۴.۷ درصد و نسبت به آبان سال گذشته ۱۹.۵ درصد افزایش نشان می دهد.

سپرده های بخش دولتی نزد بانک مرکزی در آبان ماه رقم ۳۵۳.۹ هزار میلیارد ریال بود که نسبت به اسفند سال گذشته منفی ۵.۲ درصد و نسبت به دوره مشابه سال قبل، منفی ۰.۶ درصد کاهش یافته است.

همچنین براساس این گزارش، میزان بدهی های ارزی بانک مرکزی در آبان ماه ۱۷۵۵.۶ هزار میلیارد ریال بوده که نسبت به اسفند سال قبل، ۱۹.۵ درصد و نسبت به آبان ماه سال گذشته ۱۸.۱ درصد افزایش یافته است.

بدهي بانك ها 

بدهي بانك ها به بانك مركزي نيز به رقم 110.41 هزار ميليارد تومان رسيده كه رشد 10.8 درصدي در هشت ماه اول و 9.4 درصدي در يكسال اخير داشته است. 

از اين رقم، بدهی‌های بانک‌های غیردولتی به بانک مرکزی به ۵۶ هزار و ۶۱۰ میلیارد تومان رسیده است که این رقم نسبت به ماه قبل ۶ هزار میلیارد تومان، در ۸ ماهه امسال ۴۸.۱ درصد و در ۱۲ ماه منتهی به آبان‌ماه ۱۴۸.۵ درصد رشد داشته است.

سپرده قانونی بانک‌ها و موسسات اعتباری نزد بانک مرکزی 144 هزار و 470 میلیارد تومان است که رشد 15.2 درصدی در مدت 8 ماهه امسال داشته است.

سپرده بخش دولتی نزد بانک مرکزی نیز 35 هزار و 390 میلیارد تومان درج شده که در 8 ماهه 5.2 درصد کاهش یافته است. 

در بخش بانک‌ها، بدهی بانک‌های تجاری دولتی به بانک مرکزی 10 هزار و 740 میلیارد تومان در پایان آبان ماه برآورد شده که نسبت به اسفند ماه سال قبل 10.6 درصد کاهش نشان می‌دهد. برای بانک‌های تخصصی هم بدهی 43 هزار و 60 میلیارد تومانی ثبت شده که کاهش 12.9 درصدی نسبت به پایان سال گذشته دارد. این رقم در 12 ماهه منتهی به آبان ماه امسال 25.6 درصد کاهش یافته است.

بدهی بانک‌ها و موسسات اعتباری غیردولتی (که شامل بانک‌های و موسسات خصوصی و چند بانک اصل چهل و چهاری است) به بانک مرکزی به 56 هزار و 610 میلیارد تومان رسیده و این رقم فقط در آبان ماه حدود 6 هزار میلیارد رشد کرده و نسبت به اسفند ماه سال گذشته رشد 48.1 درصد داشته است.

در واقع بانک‌های تجاری و تخصصی دولتی افت بدهی داشته‌اند، اما بانک‌ها و موسسات خصوصی و غیردولتی هر ماه بدهکارتر از ماه قبل می‌شوند