برگزاری بیست‌وهفتمین دوره نمایشگاه بین‌المللی خودروی سائوپولو
چشم‌انداز بازار خودروی جهان در نمایشگاه بین‌المللی خودرو برزیل
«برزیل، اقتصاد آینده است و اقصاد آینده باقی می‌ماند.» این لطیفه‌‌ای است که مدت‌هاست بر سر زبان‌ها مردم برزیل است و میان بازرگانان این کشور آمریکای جنوبی همچنان محبوب است.
خبر اقتصادي- حسين بداغي
با این حال، برگزاری بیست‌وهفتمین دورة نمایشگاه بین‌المللی خودروی سائوپولو در سال جاری که شرکت‌کنندگان را با این سوال مواجه کرد که این لطیفه درست است یا نه، حداقل وقتی پای صنعت خودرو به میان می‌آید.
براساس تخمین‌ها، برزیل در حال حاضر، چهارمین بازار بزرگ خودرو در جهان به شمار می‌آید. براساس پیش‌بینی گراس لیب‌لین، ریاست جنرال‌موتورز برزیل، اگر میزان فروش سالانة خودرو در این اقتصاد نوظهور به چهار میلیون دستگاه بالغ شود، تا اواسط قرن حاضر به جایگاه سوم نیز ارتقا خواهد یافت. جنرال‌موتورز یکی از نخستین خودروسازان جهان بود که وارد بازار این کشور پرتغالی‌زبان شد. دان آکرسون، مدیرعامل فعلی خودروساز آمریکایی، طی بازدید از نمایشگاه امسال خودروی سائوپولو، پس از رونمایی از خودروی جدید «اوپل اونیکس»، اعلام کرد که جنرال‌موتورز پس نوسازی و تجدید ساختار دوره پس از ورشکستگی سال 2009، میزان سرمایه‌گذاری خود را در بازار برزیل دو برابر کرده است.
رونمایی از یک محصول جدید این خودروساز آمریکایی، روزگاری می‌توانست رویداد بزرگی چون نمایشگاه خودروی سائوپولو را تحت‌الشعاع خود قرار دهد، اما جنرال موتورز برای جلب نظر مشتریان به‌سرعت در حال افزایش طبقة متوسط این کشور، رقبای بسیاری را پیش روی خود دارد . کمپانی هیوندایی کرة جنوبی در این نمایشگاه از خودروی جدید «اچ‌بی 20 ایکس» خود رونمایی کرد. کمپانی فورد، ورژن چهاردر ساب‌کامپکت «فی‌ئستا» را در معرض دید بازدیدکنندگان قرار داد. فولکس‌واگن آلمان بزرگترین خودروساز اروپا نیز «تایگون» را در ویترین غرفة خود قرار داد که یک ورژن مفهومی از خودروی کرا‌س‌اوور دودیفرانسیلی است که به زودی وارد بازار می‌شود. کمپانی نیسان هم از قافله عقب نمایند و خودروی «اکستریم» را به این نمایشگاه روانه کرد.
این خودروساز ژاپنی که از دیگر رقبا دیرتر وارد بازار خودروی برزیل شده است، به‌زودی کارخانة جدید مونتاژ خود را بیرون از شهر ریودوژانیرو افتتاح می‌کند. مسئولین نیسان امیدوارند با راه‌اندازی این کارخانه تا سال 2020، به یکی از بازیگران تأثیرگذار بازار خودروی برزیل مبدل شوند. کمپانی بی‌ام‌دبلیو، به سنت سال‌های گذشته، از این نمایشگاه استفاده کرد تا برنامه‌های جدید خود را اعلام کنند. افتتاح کارخانه‌ی جدیدی در استان پُررونق «سانتا کاتارینا» در جنوب این کشور، از برنامه‌های این کمپانی تولیدکنندة خودروهای اشرافی است.
تا سال 2015، تقریباً همة خودروسازهای بزرگ جهان ـ خودروسازان اروپا، آمریکا، ژاپن و کرة جنوبی به‌همراه برندهای جدید و جاه‌طلب چین ـ رقابت سختی را در بزرگترین و پرجمعیت‌ترین کشور آمریکای جنوبی آغاز خواهند کرد.
بازار خودروی برزیل، از بسیاری جهات، بازار منحصربه‌فردی است. در نخستین سال‌های دهه‌ی 1990، برزیل با فقر شدیدی دست و پنجه نرم می‌کرد و تنها خودروهای بزرگ و اشرافی بر این کشور سیطره داشتند. سپس دولت این کشور برنامة تولید «خودروی مردمی» را تدوین کرد تا تقاضا برای خودروهای کوچک را افزایش دهد. این برنامه خریداران و مشتریانی را هدف‌گذاری کرده بود که قصد داشتند خودروهای کوچکی ـ نظیر فولکس بیتل – بخرند. در عرض چند سال، این خودروهای کوچک به پرفروش‌ترین خودروهای بازار این کشور مبدل شدند.
با رشد سریع اقتصادی برزیل، شهرهای این کشور با مشکلات ترافیکی مواجه شده‌اند و همانند چنین، خریداران متمول دیگر تمایلی به خودروهای قدیمی و از رده خارج پیشین نداشتند؛ خودروهایی که متعلق به چند دهه پیش بودند و خودروسازان بزرگ جهان عادت داشتند آنها را به اقتصادهای عقب‌مانده بفروشند. در حال حاضر، مصرف‌کنندگان خواستار جدیدترین و به‌روزترین محصولات صنعت خودرو هستند و الزامات رقابتی خودروسازان را مجبور ساخته است به این نیاز تن دهند. اکنون، افزایش تقاضا سبب شده خودروسازان بزرگ جهان، خودروهایی که برای این بازار طراحی‌نشده‌اند را مطابق با نیاز مشتریان بازطراحی کنند.
اتانول سوخت اول کشور بزریل است و بسیاری از مصرف‌کنندگان ترجیح می‌دهند خودروهایی با سوخت اتانول تهیه کنند. دولت برزیل نیز به منظور کمک به کاهش واردات بنزین گران‌قیمت به این کشور، سیاست‌هایی را در دستور کار قرار داده و از تولید اتانول از نیشکر حمایت می‌کند.
از سویی، در برزیل هدف اصلی سیاست‌گذاری‌های عمومی این کشور، هدایت خودروسازان به سمت کارخانه‌های محلی است که بازار بزرگ داخلی را تامین کنند. این در حالی است که تنها 540 هزار دستگاه از 3 میلیون و 400 هزار وسیله نقلیه‌ای که در سال گذشته در برزیل تولید شده، به کشورهای دیگر صادر شده است. حدود سه‌چهارم از صادرات خودروی برزیل به آرژانتین می‌رود. پیمان تجاری «مرکوسور»، که هر دو کشور برزیل و آرژانتین عضو آن هستند، باعث ایجاد تعادل در کسب‌وکار و تجارت خودرو و قطعات بین این دو شده است.
برزیلی‌ها همواره در مورد افزایش حجم واردات خودرو به این کشور نگران بوده‌‌اند که دلیل آن تا حدی به دلیل افزایش ارزش پول واحد این کشور ـ رئال ـ است (از سال 2009 به این سو، ارزش رئال در برابر دلار 32 درصد افزایش یافته است). واردات خودرو به برزیل در سال 2012 حدود 30 درصد رشد داشته است (نکتة جالب توجه این‌که میزان واردات خودرو از چین به برزیل ده برابر شده است). در سال گذشته، دولت برزیل طی تصویب قانونی، بر واردات خودروهایی که از محلی غیر از کارخانه‌های مکزیک یا کارخانه‌های کشورهای عضو پیمان «مرکوسور» وارد می‌شدند، افزایش مالیات تنبیهی 30 درصدی را وضع کرد. با این حال، نگرانی‌های این کشور رفع نشد. مسئولین برزیل مکزیک را یکی از تهدیدهای بالقوه به حساب می‌آورند که به‌تازگی به مجرایی برای واردات خودروهای بزرگ ساخته‌شده در کارخانه‌های آسیای جنوب شرقی و خودروسازان بین‌المللی مانند فولکس‌واگن و جنرال‌موتورز به برزیل مبدل شده است.
به رغم رشد سریع اقتصادی این کشور در سال‌های اخیر، رگه‌های عقب‌ماندگی این کشور به‌کلی زدوده نشده است. دوازده سال قبل، رونق سرمایه‌گذاری در بازار خودروی این کشور با معضل‌های فراوانی همچون ظرفیت مازاد و کاهش سودآوری منجر شد. به باور کارشناسان، اگر دولت از میزان مشوق‌‌های خود بکاهد که در سال‌های اخیر نقش بسیار حیاتی را در افزایش تقاضا برای خرید خودرو داشته است، امکان تکرار این فرآیند دور از ذهن نیست.
مدیران ارشد کمپانی فولکس‌واگن، هشدار داده‌اند که این اقدام دولت می‌تواند به سقوط شش تا هشت ماهة فروش خودرو بینجامد. اما در بلندمدت، مسئولین فولکس، همانند بسیاری از ناظران صنعت خودروی برزیل، به رونق این بازار نوظهور خوشبین هستند، چون این اقتصاد سرزنده و پویا توان آن را دارد که در سال‌های پیش‌رو میلیون‌ها مشتری بالقوه جدید خودرو ایجاد کند. اگر پیش‌بینی این کارشناسان درست از آب درآید، بی‌شک برزیل اقتصاد آینده جهان خواهد بود.
