هزینه تصادفات معادل7 درصد تولید ناخالص داخلی کشور

هزینه دیه و جبران خسارت کشته شدگان و مجروحان تصادفات جاده‌ای کشور، همواره گریبان شرکت‌های بیمه‏ای را نیز گرفته و هزینه‌های قابل توجهی به آنها تحمیل نموده است.

طبق آمارهای منتشره، تعداد کشته شدگان و مجروحان تصادفات رانندگی در سال 1390 به ترتیب 20 و 297 هزار نفر بوده است. پژوهشکده حمل و نقل وزارت راه و شهرسازی نیز هزینه تصادفات ترافیکی کشور در سال 1386 را حدود 7 درصد تولید ناخالص ملی کشور برآورد نموده، این میزان تقریباً معادل نرخ رشد تولید ناخالص ملی همان سال بوده است.

طبیعی است بخشی از این هزینه‌ها را شرکت‌های بیمه متقبل شده‌اند، لذا هر طرحی که منجر به کاهش تعداد و شدت تصادفات رانندگی شود، بر کاهش هزینه‌های تحمیلی بر جامعه و افزایش سودآوری شرکت های بیمه‌ای تاثیر مثبتی خواهد داشت.

ایجاد زیرساخت مناسب حمل و نقل در کاهش تصادفات نقش فوق‌العاده‌ای دارد، لکن این امر مستلزم سرمایه‌گذاری کلان و سپری شدن زمانی طولانی است.

در کنار زیرساخت‌ها، تبلیغات نیز به واسطه‏ نقشی که در آگاه سازی رانندگان و عابران از خطرات بالقوه رانندگی دارد، در کاهش تصادفات موثر است، ضمن آنکه با محدودیت تامین هزینه‌های سنگین آماده سازی زیرساخت‏ها مواجه نیست.

در این نوشتار به شیوه‌های تبلیغاتی که محتمل است، به کاهش تصادفات منجر شوند، پرداخته شده است.

شیوه‌های پیشنهادی این نوشتار، می توانند توسط شرکت‌های بیمه‌ای به صورت مشارکتی و بدون اینکه نام شرکت خاصی مطرح شود، اجرایی شوند، یا اینکه هر شرکت بیمه‌ای به صورت مستقل و به ابتکار خود آنها را اجرایی نماید.

در صورت انتخاب گزینه مشارکتی، می‌توان سهم هر شرکت از  هزینه های تبلیغات را بر مبنای سهم آن شرکت از پرتفوی بیمه‌ای کشور یا استان تعیین نمود. 

لازم است، ابتدا طی جلساتی میزان سرمایه‌گذاری هر شرکت بیمه مشخص شود، سپس نوع تبلیغات (تهیه کتاب، پوستر، سی دی و غیره) تعیین شود و در مرحله بعد محتوای کلی هر نوع تبلیغات و مجری آن انتخاب شود.

مجری پس از تهیه نمونه اولیه، آن را به شورای هماهنگی بیمه گران ارائه داده و پس از اخذ نظرات شورا و اعمال آنها در نمونه اولیه، نسبت به تکثیر و توزیع محصول نهایی میان جامعه هدف اقدام نماید.

برای انتخاب مناسب‌ترین گزینه‌های تبلیغاتی لازم است، قیمت اجرای هر یک از پیشنهادهای ارائه شده در این نوشتار (برای تعداد مشخصی از جامعه هدف) و بازدهی ناشی از اجرایی نمودن آنها، برآورد و با توجه به تامین اعتبار صورت گرفته گزینه‌های برتر انتخاب شوند.

پیشنهادهای مورد بحث با مد نظر داشتن شرایط حال حاضر خودروها، معابر و جاده ها طرح شده‌اند.

رویکردهای تبلیغاتی شرکت های بیمه‌ای

شرکت‌های بیمه بسته به هدف گذاری تبلیغاتی خود می‌توانند یکی از دو رویکرد زیر را انتخاب نمایند:

- تبلیغات با رویکرد افزایش درآمدهای بیمه‌ای.

- تبلیغات با رویکرد کاهش خسارات بیمه‌ای.

تبلیغات به منظور کاهش حوادث منجر به خسارت، جزو وظایف ذاتی بیمه‌گران نیست، هرچند تبلیغاتی که منجر به کاهش تعداد و شدت حوادث شود، کاهش خسارات بیمه‌ای و افزایش سودآوری بیمه‌گران را نیز به همراه خواهد داشت.

در صورتی که موارد تبلیغاتی به گونه‌ای انتخاب شوند که همزمان از هر دو رویکرد بهره مند شوند، بازگشت سرمایه‌گذاری صورت گرفته با سرعت بیشتری صورت خواهد گرفت.

در بسیاری از حوادث (به استثنای حوادث طبیعی)، عامل انسانی نقش مهمی در بروز حوادث دارد.

خطای انسانی، ناشی از ناآگاهی و یا بی توجهی انسان‌ها به عوامل حادثه ساز است.

با تبلیغات و آموزش، فردی که مطلع نیست، را می‌توان آگاه ساخت و با تکرار تبلیغات، فردی را که عامل نیست، می‏توان به عمل‏گرایی ترغیب نمود.

با تبلیغات مناسب، می توان شاهد تغییر رفتار مثبت در هر دو گروه بود. خسارات بیمه‌های شخص ثالث خودرو (اعم از خسارات مالی و بدنی) و خسارات بیمه های بدنه خودرو از مهمترین اقلام تشکیل دهنده خسارت در شرکت‌های بیمه‌ای هستند.

تبلیغاتی که منتهی به کاهش تعداد و شدت تصادفات و حوادث رانندگی شود، باید نقش ویژه‌ای در بسته تبلیغاتی صنعت بیمه داشته باشد.

مواردی که اجرای آنها محتمل است، به کاهش تصادفات کمک نمایند، اشاره شده است.

شیوه‌های موثر تبلیغات بیمه‌ای

- تبلیغات در خصوص مقررات راهنمایی و رانندگی باید از همان ابتدای تولید وسایل نقلیه مورد توجه قرار گیرد. توزیع بسته‌های بیمه‌ای در خودروهای تولیدی شرکت‌های خودروسازی، شرکت‏های تولیدی موتورسیکلت و دوچرخه سازی ها می تواند اولین مرحله ارتباط بیمه گران با مالکان و استفاده کنندگان وسایل مزبور باشد. لازم است بیمه مرکزی ایران و یا شورای هماهنگی بیمه گران استان، تعامل اولیه‌ای با شرکت‏های مزبور جهت توزیع بسته های بیمه ای برقرار سازد.

بسته‏ی بیمه ای تدارک دیده شده باید شامل حداقل یک کتاب و یک سی دی باشد. محتوای کتاب و سی دی به صورت صریح یا ضمنی مرتبط با مسائل رانندگی صحیح و نکات بیمه ای باشد.

- در کشورهای توسعه یافته بیش از یک دهه است که از دوربین های درون خودرویی(معروف به Drive Cam یا  Car Camera) برای ضبط صحنه تصادفات استفاده می‌شود. با کمک این دوربین ها و بازبینی فیلم های ضبط شده می‌توان دقیقاً مقصران تصادفات را مشخص نموده و تا حد زیادی از ایجاد تقلبات بیمه‌ای و تصادفات ساختگی پیش گیری نمود.

شرکت های بیمه ای در راستای فعالیت های تبلیغی خود می‏توانند تولید تعداد زیادی از این دوربین ها را به شرکت های معتبر سفارش داده و به مشتریان ویژه خود جهت استفاده در خودرو اهداء نمایند.

پس از شناخته شدن این ابزار در جامعه، بیمه گران می توانند بیمه بدنه نمودن برخی خودروها را منوط به نصب این وسیله در خودرو نمایند یا برای استفاده کنندگان از این ابزار تخفیفاتی قائل شوند. این دوربین ها می توانند با افزایش احتیاط رانندگان، کاهش تعداد تصادفات رانندگی را منجر شده و از این بابت به افزایش سودآوری بیمه گران کمک نمایند.

-یک روش مناسب و موثر جهت ترغیب رانندگان به شنیدن یا دیدن سی دی‏های تبلیغاتی این است که محتوای سی دی ها از قالب آموزشی صرف، خارج شده و ترکیبی از نکات آموزشی و محتوای جذاب باشد. برای مثال سی دی که محتوای موسیقایی داشته و در خلال قطعات موسیقی پیام های مبتنی بر رانندگی صحیح و حمایت های بیمه ای ارائه می شود در مقایسه با یک سی دی صرف آموزشی از اقبال بیشتری جهت استماع مکرر برخوردار است. پیشنهاد می شود با اخذ اجازه از خوانندگان مطرح و محبوب کشور، قطعاتی از تصنیف های پر مخاطب آنان انتخاب و بر روی یک سی دی ذخیره و تکثیر شوند. پیام های کوتاه بیمه‌ای و هشدارهای رانندگی پس از هر 3 یا 4 تصنیف قرار داده شوند، تا تکرار آنها موجب دلزدگی و آزار شنوندگان نشود.

انتخاب پیام های مزبور باید با دقت و نکته سنجی کامل صورت گیرد.

-تهیه کتاب با روایت‌های واقعی از تصادفاتی که منجر به فوت و جرح اشخاص شده است. هر روایت باید با نثری ساده، روان، قابل درک توسط همه اقشار جامعه، بدون ذکر اصطلاحات فنی و بیمه ای و حداکثر در دو صفحه تنظیم شود (اصطلاحات بیمه ای در صورت ضرورت در پاورقی ها درج شوند).

باید تاکید شود که کلیت هر روایتی به جز اسامی اشخاص و اماکن، مبتنی بر واقعیت است. در انتهای هر روایت به نقش بیمه در جبران خسارت زیاندیدگان و نقش بیمه گذاران در تهیه پوشش کامل بیمه‏ای و اقدامات بعد از وقوع خسارت اشاره شود.

- در کتاب یا جزوه تبلیغاتی به مراحلی که در صورت وقوع یک تصادف منجر به جرح یا فوت، طی خواهد شد، به اختصار پرداخته شود، به گونه‌ای که مخاطب به خوبی مطلع شود که حتی با داشتن بیمه نامه کامل نیز درگیر فرآیند و چرخه قضایی خواهد شد و در صورت عدم دارا بودن بیمه نامه و عدم ارائه وثیقه کافی، کار به بازداشت و زندان خواهد کشید. 

مجازات کیفری تصادفات به مخاطب توضیح داده شود و نمونه‌هایی از آرای محاکم قضایی که در آنها رانندگان به رغم دارا بودن بیمه نامه شخص ثالث خودرو به تحمل حبس محکوم شده‌اند، اشاره شود(با رعایت حریم خصوصی اشخاص).

در صورتی که آماری از این گونه زندانیان در کشور وجود داشته باشد، به تعداد آنان در سال های اخیر اشاره شود.

- یکی از مواردی که در کتاب تنظیمی باید مورد توجه و تاکید قرار گیرد، زیانی است که با فوت هر شخصی به جامعه وارد می‌شود. بخشی از این زیان، ارزش پولی کالاها و خدماتی است که فرد در صورت تداوم حیات خویش می‌توانست به جامعه عرضه نماید و با فوت وی این سطح از تولیدات برای همیشه از کف جامعه می‌رود. بخشی نیز هزینه‏ای است که به بازماندگان متوفی، تحمیل می‌شود و آنان به جهت درد و رنجی که ناشی از فقدان یکی از اعضای خانواده است، دچار بیماری‌های روحی و جسمی شده و هزینه‏های قابل توجه درمانی را عهده دار می‌شوند.

در صورتی که متوفی، سرپرست خانوار باشد، با نبود وی ممکن است فرزندان خانواده در مسیر نادرستی قرار گرفته و از این بابت هزینه‏های زیادی به جامعه تحمیل نمایند.

برای اینکه مخاطب با این هزینه ها بیشتر و بهتر آشنا شود، بهتر است در قالب جدولی ارزش تولیدی که جامعه با فوت یک پزشک، یک مهندس، یک کارمند، یک کارگر ساده و یک خانم خانه دار از دست می‌دهد، به مخاطب نمایش داده شود، تا عمق فاجعه برای وی ملموس شود.

برای درک بهتر این موضوع لازم است مثال هایی واقعی از مواردی که بیمه‏گران شاهد آنها بوده‌اند ذکر شود (با رعایت حریم خصوصی افراد).

- یک راه ارتباطی بیمه گران با افراد جامعه، هنگام پرداخت خسارت به زیاندیدگان به ویژه زیاندیدگان بیمه های شخص ثالث است. می‌توان بسته‌های تبلیغاتی تدارک دیده شده را هنگام پرداخت خسارت به زیاندیدگان تحویل نمود.

انتظار می‌رود کار تبلیغی بر روی این افراد، بازده بهتری داشته باشد.

- غالب رانندگان جوان و بیشتر بانوان درک دقیقی از میزان خسارات احتمالی تصادفات ندارند، برای مثال این اشخاص تخمین واقع گرایانه‏ای از خسارتی که ممکن است در سرعت‏های مختلف خودرو به راننده، خودرو و سرنشینان آن و همچنین راننده، سرنشینان و خودروی مقابل وارد شود، ندارند.

در حقیقت، برآورد نزدیک به واقعیت هنگامی حاصل می شود که تصادفی واقعی، در معرض دید رانندگان قرار داده شود که البته اجرای این راهکار برای همه رانندگان میسر نیست.

در صورتی که در آموزشگاه‏های راهنمایی و رانندگی یک دستگاه سیمولاتور(شبیه ساز رانندگی) قرار داده شود و رانندگان حداقل یک جلسه با دستگاه مزبور تمرین نموده و طی آن، برخوردهای مجازی با سرعت ها و موانع مختلف (انسان، خودرو،درخت، دیوار و امثالهم) را تجربه نمایند، احتیاط آنان در آتیه در هنگام قرار گرفتن در شرایط مشابه افزایش خواهد یافت.

- تعامل مستمر با خودروسازان و انعکاس نقطه نظرات بیمه گران به آنان. برای مثال به خودروسازان پیشنهاد شود، در صورتی که راننده هنگام گردش به راست یا چپ راهنما نزده باشد سیستم هشدار خودرو این موضوع را به راننده یادآور شود.

یعنی هنگامی که فرمان خودرو دارای چرخش بیشتر از میزان مشخصی شود (مثلاً چرخش بیش از 10 درجه) و راهنما زده نشود پیام هشدار پخش شود.

- انجام تبلیغات در مراکزی که با جامعه رانندگان دارای بیشترین ارتباط هستند. نصب پوسترهای بزرگ تبلیغاتی در این مراکز و توزیع جزوه و سی دی، به نوعی تبلیغی هدفمند محسوب می‌شود، از جمله این مراکز می توان به آموزشگاه‌های رانندگی، پایانه‌های مسافربری، پایانه های باربری، تعمیرگاه های مجاز خودرو و بیمارستان‏های امدادی اشاره نمود.

- تعداد قابل اعتنایی از مجروحان و متوفیان حوادث رانندگی روستاییان هستند. آگاه‏سازی این بخش از جامعه با مقررات راهنمایی و رانندگی و شیوه های صیانت نفس می‏تواند در کاهش حوادث جاده‏ای (خصوصاً جاده‏هایی که از نزدیکی روستاها می‏گذرند) داشته باشد.

شورای اسلامی ده و معلمان مدارس روستایی می توانند در این آگاه سازی نقش موثری ایفا نمایند. توفیق اجرای هر گونه برنامه آموزش بیمه ای، مستلزم همکاری این دو گروه خواهد بود. برای مثال یکی از علل حوادث جاده‌ای این است که رانندگان به موقع، عابران و وسایل نقلیه کشاورزی همچون تراکتور یا یدک آن را نمی‏بینند(عابرین به این دلیل که غالباً دارای لباس‌های تیره‌اند و وسایل کشاورزی به این دلیل که فاقد چراغ خطر روشن هستند). ضمن آگاه سازی روستائیان با این موارد، می توان تعدادی بادگیر شبرنگی به اشخاصی که شب ها در جاده ها تردد بیشتری دارند، مانند موتوربانان و چوبداران اهداء نمود.

همچنین تعدادی برچسب علامت خطر جهت چسباندن به قسمت انتهایی وسایل نقلیه کشاورزی یا یدک آنها، بین دارندگان این وسایل توزیع نمود.

- در صورتی که هدف از تبلیغات، انجام آموزش های بنیادی و آموزش نسل فردا با مفاهیم و قواعد زندگی نوین شهری و پذیرش الزامات قانونی آن باشد، باید یک بسته تبلیغی مجزا برای مدارس تنظیم نمود. مطلوب تر است برای مدارس شهری و روستایی بسته‏های مجزایی (با مفاهیم و مضامین قابل درک برای هر یک از دو گروه کودکان شهری و روستایی) تدارک دیده شود. سرمایه گذاری به منظور آموزش کودکان و نوجوانان و آشناسازی آنان با مفاهیم بیمه ای از آنان (خصوصاً کودکان شهری) بیمه‏گذاران بالقوه ای خواهد ساخت که با رویکرد تبلیغات افزایش درآمدی نیز سازگار خواهد بود. با توجه به اینکه نقش و تکلیف ویژه ای برای بیمه مرکزی ایران و وزارت آموزش و پرورش در این خصوص در قوانین و مقررات موضوعه در نظر گرفته شده است، لذا بیمه گران باید در مواردی فراتر از تکالیف بیمه مرکزی ایران و وزارت آموزش و پرورش فعالیت نمایند.

حسب ماده 27 قانون اصلاح قانون بیمه اجباری مسئوولیت مدنی دارندگان وسایل نقلیه موتوری زمینی در مقابل شخص ثالث و ماده 8 آیین نامه اجرایی آن بیمه مرکزی مجاز شده است، منابع وصولی از ماده 27 را در حوزه هایی همچون آموزش بنیادی کودکان و نوجوانان در مقاطع مختلف هزینه نماید.

- برگزاری هر ساله مسابقات دانش آموزی با موضوع بیمه در رشته های داستان نویسی، مقاله نویسی، شعر و نقاشی و اهدای جوایز به آثار برتر.

بهتر است انتخاب آثار برتر از بین آثار رسیده که تعداد قابل توجهی ممکن است باشد به عهده خود آموزش و پرورش گذاشته شود و در واقع این مسابقات در قالب تفاهم‌نامه یا قراردادی که بین صنعت بیمه و وزارت آموزش و پرورش یا مقامات استانی منعقد می‌شود، به مسئولان دستگاه مزبور سپرده شود و بیمه گران صرفاً عناوین و محتوای مسابقات را تعیین و هزینه‌های مرتبط را پرداخت نمایند.

- جهت آشنایی بیشتر کودکان با مفاهیم بیمه ای و مقررات راهنمایی و رانندگی مجله بیمه‏ای تهیه شود.

در این نشریه که می تواند سالی دو بار منتشر شود (اول مهر و آخر اسفند) مفاهیم موردنظر در قالب داستان، شعر، نقاشی، لطیفه، چیستان و موارد مشابه طرح شوند، تا از جذابیت کافی برای مطالعه برخوردار باشند.

- مجموعه ای از ترانه‌های کودکانه با موضوع حمایت از دیگران، صیانت از نفس و قانون مداری (مثلاً توجه به چراغ راهنمایی) تهیه شود.

-ارسال پیامک‌های تبلیغاتی با موضوع بیمه و حوادث. پیام ها باید کوتاه و حاوی اطلاعات کاربردی باشند. برای مثال به تعداد فوتی ها یا درصد فوتی های حوادث رانندگی که ناشی از عدم استفاده از کلاه ایمنی و کمربند بوده است، اشاره شود یا پوشش های جدید بیمه ای معرفی شوند. با توجه به هزینه بالای این نوع تبلیغات، ارسال پیامک باید در موارد معدود و با انتخاب مناسب جامعه هدف صورت گیرد. در مجموع تبلیغات پیامکی و تلویزیونی با توجه به هزینه های مربوطه توصیه نمی‌شود.

- هر ساله در روز بیمه، با مشارکت بیمه گران مسابقه ای عمومی برگزار و از طریق صدا و سیمای استانی و روزنامه های محلی اطلاع رسانی شود.

محتوای مسابقه، نحوه تحویل سوالات و وصول پاسخنامه ها و تامین هزینه ها در شورای هماهنگی مدیران بیمه ای استان  تصمیم‌گیری شود.

- شیوه‌های تبلیغی که در بلندمدت به گسترش فرهنگ بیمه‌ای کمک می‌نماید و هزینه چندانی نیز ندارند، از جمله تعامل با هنرمندان و فرهیختگان مد نظر قرار گیرند، اکثر مجلات و روزنامه ها دارای صفحه جدول هستند. حتی نشریاتی به صورت تخصصی در این حوزه فعالیت می‌نمایند، می توان با تعامل با مسئولان این نشریات به طراحان جداول پیشنهاد نمود جداول اختصاصی با موضوع بیمه تنظیم نمایند، یا اینکه با معرفی برخی اصطلاحات متداول بیمه ای به آنان، درخواست نمود که در طراحی جداول عمومی از این اصطلاحات نیز استفاده شود.

-برخی نمایندگان بیمه ای مایل به تبلیغات بیمه ای موثر در حوزه کاری خود هستند. بیمه‏گران با ترسیم خطوط و رئوس مفاهیم تبلیغاتی و ارائه مشاوره تبلیغی به نمایندگان خود علاوه بر تامین اهداف بازاریابی آنان به گونه ای عمل نمایند که هدف کاهش تصادفات نیز مد نظر قرار گیرد.

-ایجاد سایتی با عنوان باشگاه طرفداران صنعت بیمه. برخی بانک ها باشگاهای مشابهی تحت عنوان باشگاه مشتریان بانک ... ایجاد نموده اند که در جذب و نگهداشت مشتریان عملکرد موفقی داشته اند. می‌توان از تجربه آنان در این خصوص بهره گرفت و از طریق این باشگاه به گسترش فرهنگ بیمه ای و انضباط اجتماعی کمک نمود.