ضرورت رشد سهم بيمه از ارزش افزوده بازارهاي مالي

اقتصاد گردان  – احسان شمشيري: کشورهایی که توانسته‌اند بازارهای مالی خود را یکپارچه و کارآمد نمایند و با توسعه مداوم بازار مالی آن را در خدمت بخش واقعی اقتصاد قرار دهند، به مراتبِ بالاتری از رشد و توسعه اقتصادی نائل گشته‌اند. بایستی ابتدا با فرض وجودِ سه نهاد نظارتی مستقل در سه بازار پول، بیمه و سرمایه به هم‌گرایی و هماهنگی سیاست‌ها از طریق کمیته یا شورای هماهنگی و ثبات بازار مالی اقدام کرد و به‌تدریج به سمت یکپارچه کردن آن در مراحل تکامل‌یافته بازارهایمان پیش برویم.

امروزه بیش از يك سوم  ارزش افزوده بازار مالی درکشورهای توسعه‌یافته توسط صنعت بیمه ایجاد می‌شود. تجمیع ریسک‌های موجود در فعالیت‌های اقتصادی در ابعاد تولید و تجارت و نیز ریسک‌های موجود در زندگی انفرادی و اجتماعی آحاد مختلف مردم و توزیع آن در بین شرکت‌های بیمه و بیمه‌های اتکایی در داخل کشور و در بین کشورها موجب رشد و توسعه مطمئن و پایدار در کشور می‌شود. در کشور ما سه رکن بازارهای مالی یعنی بازار سرمایه، پول و بیمه، بازار پول بیش از 90 درصد ارزش افزوده را ایجاد می‌کند اما کمتر از 6 درصد آن به صنعت بیمه و کمتر از 2 درصد به بازار سرمایه تعلق دارد.

ضرورت توجه به مدیریت ریسک ملی 

برای تأمین آرامش در نزد مردم و فعالان اقتصادی از طریق جبران خسارت‌های مالی حوادث، کاهش هزینه‌های مبادلاتی در اقتصاد و مدیریت ریسک ملّی خصوصاً کاهش حوادث خطرآفرین بایستی توجه ویژه‌ای به توسعه بیمه و افزایش ضریب نفوذ آن در کشور داشته باشیم. ارتقاء جایگاه آن نیاز به پشتیبانی جدّی دولت و سیاست‌گذاران اقتصادی کشور است.

پررنگ شدن بیمه های عمر و پس انداز 

باید نقش مهم بازار سرمایه و بازار بیمه را در تأمین مالیِ بخش واقعی اقتصاد بازتعریف کنیم. افزایش سهم بازار سرمایه در تأمین مالی مستلزم پررنگ شدن بازار بدهی در این حوزه و افزایش سهم بازار بیمه در تأمین مالی مستلزم پررنگ شدن بیمه‌های عمر پس‌اندازی است. تا امیدوار باشیم بازار پول و شبکه بانکی از زیر بار فشار تأمین مالی طرح‌های بلندمدّت خارج شود.تا وقتی این مهم یعنی توسعه بیمه‌های عمر اتفاق نیافتد، بیمه‌ها نمی‌توانند نقش واقعی خود را در بین ارکان بازار مالی ایفا نمایند‌ وآنچه که نقش بیمه را در بازارهای مالی پررنگ و تأثیرگذار می‌کند، از یک طرف گسترش پوشش‌های بیمه‌ای خصوصاً اموال و مسئولیت و از طرف دیگر رشد سریع و جدّی بیمه‌های عمر پس‌اندازی است. پس‌اندازکنندگان خرد با خرید بیمه‌نامه‌های عمر هم پس‌انداز انجام می‌دهند، هم ریسک‌های مربوط به فوت و ازکارافتادگی خود را پوشش می‌دهند و هم سرمایه‌گذاری انجام می‌دهند و لذا کانال مطمئنی برای توسعه بازار سرمایه شکل می‌دهند.

همچنین گسترش ظرفیت بیمه‌های اتکایی در شرایط پسابرجام با فرض اخذ رتبه‌بندی بین‌المللی و پذیرش ریسک از شرکت‌های بیمة منطقه و سایر نقاط جهان این نقش را مضاعف می‌سازد.

در حال حاضر، بیمه مرکزی ج.ا. ایران براساس سند راهبردی خود جلب مشارکت خارجی‌ها در صنعت بیمه و ارتقاء همکاری با بیمه‌های خارجی را هدف قرار داده است. سرمایه‌گذاران خارجی تا 49 درصد می‌توانند در شرکت‌های بیمة ایرانی سهام‌دار باشند و نیز شعب و نمایندگی و دفتر تماس در داخل کشور تأسیس نمایند. مذاکرات جدّی بین شرکت‌های بیمه خصوصی داخلی با شرکت‌های بیمه خارجی شروع شده است و برخی از شرکت‌های خارجی علاقمندی خود برای مشارکت و نیز تأسیس شعبه و نمایندگی را اعلام کرده‌اند.

تخصصی کردن فعالیت در صنعت بیمه

بیمه مرکزی  بر تخصصی‌کردن فعالیت در صنعت بیمه مصمم است و راه توسعة آن را جدا کردن بیمه‌های عمر و غیرعمر و به اصطلاح Life و Nonlife و نیز جدا کردن بیمه‌های اتکایی از بیمه‌های مستقیم می‌داند و به‌تدریج این را عملیاتی خواهد کرد. در مورد بیمه‌های موجود نیز بایستی حساب ذخایر بیمه‌های عمر دقیقاً جدا و غیرقابل استفاده برای سایر پوشش‌ها باشد.

تبیین اصول بنیادی حاکمیت شرکتی و الزامات مربوط به پاسخگویی مدیریت ارشد، اصول استقلال سازمانی، الزامات مربوط به ساختار هیئت‌مدیره، سیستم‌های کنترل داخلی، حسابرسی و اکچوئری داخلی و مدیریت ریسک و افشای اطلاعات مالی شرکت‌های بیمه را از مهم‌ترین اهداف راهبردی بیمه مرکزی است و در این زمینه حضور اعضای هیئت‌مدیره مستقل غیراجرایی در ترکیب هیئت‌مدیره شرکت‌های بیمه یکی از اولویت‌های ماست.

البته کنترل توانگری مالی شرکت‌ها، کنترل کفایت ذخایر فنّی آنها و نظارت جدّی همراه با حمایت نیز همواره مدّ نظر خواهد بود.

 ارتقاء کمّی و کیفی منابع انسانی صنعت بیمه و گسترش آموزش‌های تخصصی و حرفه‌ای را لازمة صنعت بیمة پویا و حرفه‌ای ودر در این زمینه به علت سرعت گسترش بیمه‌های خصوصی، عقب‌ماندگی جدّی داریم که بایستی هرچه سریع‌تر جبران و توسعه کمّی صنعت بیمه از طریق توسعه کیفی نیروی انسانی پشتیبانی شود. توسعه فرهنگ بیمه و رابطة تنگاتنگ با نیروهایی که افکار عمومی را می‌سازند را پی خواهیم گرفت.