فاصله نرخ سود و تورم زیان سپردههای بانکی را بیشتر کرد

در سالی که پشت سر گذاشتیم حجم نقدینگی از مرز 500 هزار میلیارد تومان گذشت و ارزش پول ملی نیز حداقل 30 درصد کاهش یافت. این در حالی بود که تلاطمهای شدید بازار طلا و ارز و سودهای کلان یک شبه این بازارها باعث شد سیستم بانکی و نرخ 20 درصدی سود سپرده ها برای صاحبان نقدینگی بیش از پیش غیرجذاب شود و حجم عظیمی از این نقدینگی در فضایی کاذب به جریان درآید.

نگاهی هر چند گذرا به اتفاقات اقتصادی سال گذشته این احتمال را تقویت می کرد که سیاست های پولی در سال جدید تغییرات اساسی به خود ببیند، خصوصاً پس از آن که متولیان حوزه پولی کشور و از جمله رئیس کل بانک مرکزی بر ضرورت این تغییرها تأکید کرده بود. زمان زیادی از اظهار نظر صریح محمود بهمنی در خصوص تبعات منفی عدم تغییر سود سپرده های بانکی و اختلاف فاحش این نرخ با نرخ تورم نمی گذرد و مردم به یاد دارند که او آشکارا نسبت به تداوم روند کاهشی ارزش پول ملی و رشد بیش از پیش خروج نقدینگی از سیستم بانکی در صورت افزایش نیافتن نرخ سود سپرده ها هشدار داده بود. 

به صدا درآوردن آژیر خطر از سوی رئیس کل بانک مرکزی این احتمال را تقویت کرد که در سال جاری بسته سیاستی – نظارتی بانک مرکزی حاوی سودی بالاتر از 20 درصد و نزدیک تر به نرخ تورم باشد تا مردم و سپرده گذاران از اعتماد به سیستم بانکی بیش از این پشیمان نشوند و زیان نبینند؛ همین مردمی که در روزهای اوج گرفتن نرخ تورم و برای حفظ ارزش دارایی خود به دنبال حاشیه امن بیشتر هستند. با وجود این هشدارها اما نرخ سود سپرده ها در سال جاری همچنان بدون تغییر باقی ماند و به نظر می رسد فعلاً تیغ مخالفان این تغییر، برنده تر است، چرا که این گروه بر این باورند که افزایش نرخ سود سپرده ها منوط به افزایش نرخ سود تسهیلات است که در شرایط فعلی اقدامی نابجاست. 

به این ترتیب با ثابت ماندن نرخ سود سپرده و اعلام نرخهای رو به رشد تورم به نظر می‌رسد که فاصله این دو روز به روز بیشتر می شود و سپرده گذاران بانکی که دارایی های خود را نزد بانکها به امانت گذاشته اند باز هم زیان خواهند دید. از سویی دیگر نرخ سود سپرده ها در حالی ثابت مانده که سال گذشته گزارشی منتشر شد که حاکی از ثروتمندتر شدن بانکها و به خصوص بانکهای خصوصی در سال 90 بود. 

به عقیده عضو کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس از آن جایی که بانک مرکزی متولی حوزه پولی و بانکی و سیاستگذار اصلی در زمینه نرخ سود سپرده هاست، این بانک باید در راستای جلوگیری از زیان دیدن بیش از پیش سپرده گذاران و خروج نقدینگی از سیستم بانکی نرخ سود سپرده ها را افزایش دهد تا فاصله نرخ سود با نرخ تورم به حداقل ممکن برسد. یوسفیان ملا به خبرنگار ما می گوید: تعیین نرخ سود معقول و جذاب، یکی از موفق ترین تجربه های سیستم های بانکی در سراسر جهان است به گونه ای که هم نقدینگی از سطح جامعه جمع آوری و مردم از خریدهای بی رویه دور شوند و هم تولید و اقتصاد به شکوفایی برسد. 

وی تاکید می کند: واقعیت این است که بخش زیادی از سپرده گذاران، شهروندان معمولی هستند نه سوپر میلیاردرهای افسانه ای؛ این شهروندان به دنبال تجارت و کسب سودهای غیرمتعارف نیستند بلکه از طریق سود همین سپرده ها امرار معاش می کنند. پس این که درآمد آنها ثابت بماند، اما ارزش دارایی شان روز به روز کاهش یابد و قیمت کالاها و خدمات هم مدام در حال صعود باشد، شرایط ناعادلانه ای برای مردم رقم می زند. 

یوسفیان با بیان این که سپرده گذاران بانکی تاکنون هزینه های سنگین افت ارزش ریال را متحمل شده اند، اضافه می کند: در اوایل سال گذشته نرخ سود سپرده ها و متعاقب آن نرخ سود تسهیلات بانکی بدون تغییر باقی ماند که همین مسأله موجی از سرگردانی در میان سپرده گذاران ایجاد کرد و سیستم بانکی را دستپاچه کرد؛ همچنین نوسانات نرخ ارز و طلا هم باعث شد بخش زیادی از سپرده ها از بانک ها خارج شود که تبعات این مسأله همچنان ادامه دارد به همین دلیل باید در سال جاری نرخی منطقی برای سپرده ها تعیین کرد تا اتفاقات سال گذشته تکرار نشود. وی می گوید: در حال حاضر مشکل بزرگ اقتصاد ما وجوه سرگردان است که باید آن را «وجوه ملخی» توصیف کرد، چون به هر بازاری سر می زنند و بشدت مخرب هستند؛ وجود چنین پولهایی سال گذشته برای ارزش پول ملی فاجعه آفرید و انتظار می رود سیستم بانکی از این فاجعه عبرت بگیرد.

عضو کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس خاطر نشان می سازد: از بانک مرکزی و شورای پول و اعتبار انتظار نمی رود، دقیقاً معادل نرخ تورم، نرخ سود سپرده ها را افزایش دهد، اما مردم توقع دارند نزدیک ترین نرخ به تورم برای سود سپرده ها لحاظ شود تا بدین وسیله وجوه سرگردان از بازار های موازی جمع آوری و به سیستم بانکی جذب شود. یوسفیان از متولیان بانکی و پولی می خواهد تا مصالح اقتصادی کشور را لحاظ و نسبت به تغییر سود سپرده ها اقدام کنند. وی تاکید می کند: بانک مرکزی برای حفظ ارزش پول ملی چاره ای جز تغییر سود سپرده ها ندارد و بی توجهی به انتظارات بجای سپرده گذاران، آزمودن آزموده های گذشته و خطایی بزرگ است.