:
كمينه:۱۹.۸۴°
بیشینه:۲۰.۷۹°
Updated in: ۲۷ فروردين ۱۴۰۳ - ۱۷:۲۴
آیا بانک مرکزی در کنار کنترل رشد تسهیلات و نقدینگی، برنامه ثبات نرخ ها و احکام بودجه و کاهش هزینه فضای کسب وکار برای ایجاد رونق و کاهش رکود را در نظر گرفته است؟

کاهش رشد روزانه مانده تسهیلات بانک ها و نقدینگی در سال 1402 نسبت به سال قبل و ضرورت ثبات نرخ ها و احکام بودجه سال آینده

بانک مرکزی، سیاست انقباضی در خلق پول و تسهیلات دهی بانک ها را در سال 1402 در پیش گرفته و وام دهی بانک ها را کنترل کرده و بانک ها به هر نوع تقاضایی وام نمی دهند و براساس اولویت های بانک مرکزی و دولت اقدام به تسهیلات دهی می کنند. اگرچه این سیاست با انتقادهایی نیز همراه بوده اما نتیجه آن باعث شده که رشد روزانه تسهیلات از 3950 میلیارد تومان سال قبل به 3601 میلیارد تومان در 9 ماه اول 1402 کاهش یابد. رشد روزانه نقدینگی نیز از 4123 میلیارد تومان در سال قبل به 4096 میلیارد تومان در شش ماه اول 1402 رسید. البته در سه ماه پایان سال معمولا رشد تسهیلات و گردش نقدینگی بالاتر از بقیه سال است. سهم تهران از مانده تسهیلات نیز به زیر 60 درصد کاهش یافته که می تواند حاصل از دو اتفاق مهاجرت معکوس یا سیاست بانک ها در رشد تسهیلات شهرستان ها باشد
کد خبر: ۲۱۶۴۳۹
تاریخ انتشار: ۰۴ اسفند ۱۴۰۲ - ۰۸:۰۷
اقتصاد گردان – محسن شمشیری

بانک مرکزی، سیاست انقباضی در خلق پول و تسهیلات دهی بانک ها را در سال 1402 در پیش گرفته و وام دهی بانک ها را کنترل کرده و بانک ها به هر نوع تقاضایی وام نمی دهند و براساس اولویت های بانک مرکزی و دولت اقدام به تسهیلات دهی می کنند. اگرچه این سیاست با انتقادهایی نیز همراه بوده اما نتیجه آن باعث شده که رشد روزانه تسهیلات از 3950 میلیارد تومان سال قبل به 3601 میلیارد تومان در 9 ماه اول 1402 کاهش یابد. رشد روزانه نقدینگی نیز از 4123 میلیارد تومان در سال قبل به 4096 میلیارد تومان در شش ماه اول 1402 رسید. البته در سه ماه پایان سال معمولا رشد تسهیلات و گردش نقدینگی بالاتر از بقیه سال است.
براین اساس، می توان برای سال آینده انتظار کاهش تورم را داشت اما مشخص نیست که این سیاست انقباضی، چه اثری بر رکود بخش های اقتصادی و صنعت دارد و آیا با بازگشت اثر آن بر رشد تولید و رونق و رشد اقتصادی، امکان ادامه کنترل شاخص های پولی و بانکی را خواهد داد یا خیر؟ براین اساس، بانک مرکزی برای تحمل پذیری فضای کسب وکار در برابر کاهش تسهیلات دهی بانک ها، سیاست های با ثبات اعلام نرخ ها و گروه های کالایی، احکام بودجه و... را انتخاب کند تا فضای کسب وکار احساس کند که اگرچه به تسهیلات بانک ها کمتر دسترسی دارد، اما از سوی دیگر، حداقل با کاهش هزینه ها در فضای کسب وکار مواجه است و به تدریج کاهش تورم و ثبات احکام بودجه و تصمیمات بانک مرکزی، به نفع تولید عمل خواهد کرد. اکنون این پرسش مطرح است که آیا بانک مرکزی در کنار کنترل رشد تسهیلات و نقدینگی، برنامه ثبات نرخ ها و احکام بودجه و کاهش هزینه فضای کسب وکار برای ایجاد رونق و کاهش رکود را در نظر گرفته است؟

کاهش رشد مانده سپرده و تسهیلات

رشد تسهیلات یکساله منتهی به آذر ماه 1402 معادل 33.3 درصد  و رشد 9 ماهه تسهیلات 17.8 درصد اعلام شده است. در حالی که رشد تسهیلات دهی بانک ها در سال 1399 معادل 44.3 درصد، درسال 1400 معادل 48.3 درصد، در سال 1401 معادل 35.2 درصد بوده است و لذا رشد تسهیلات دهی بانک ها در سال های 1401 و 1402 کاهش یافته است.
رشد  سپرده یکساله منتهی به آذر 1402 نیز معادل 30.8 درصد و رشد 9 ماهه سال 1402 معادل 19.6 درصد بوده است که نسبت به رشد 42.7 درصدی سال های 1399 و 1400 و 31.5 درصدی سال 1401 کمتر بوده است. لذا رشد سپرده ها نیز نسبت به سال های قبل کمتر شده است. این دو شاخص به اضافه رشد نقدینگی کشور، نشان می دهد که متاثر از سیاست تسهیلات دهی بانک ها و خلق پول توسط بانک ها، مانده تسهیلات، سپرده ها و نقدینگی نیز تغییر می کند و اگر تسهیلات دهی کنترل شود، رشد  حجم نقدینگی، سپرده و تسهیلات کاهش می یابد و افزایش روزانه حجم نقدینگی و تسهیلات نیز کمتر از سال های قبل خواهد شد و می تواند روی کنترل تورم اثرگذار باشد.
البته باید بلافاصله  دولت و بانک مرکزی باید سیاست های مرتبط با بازگشت ارز، تولید و صنعت و صادرات را نیز با روند با ثباتی همراه کنند و احکام بودجه و نرخ ها، تعیین گروه های کالایی صادراتی، در اسفند امسال اعلام و ثابت بماند تا مردم و صادرکنندگان و تولیدکنندگان بتوانند براساس اعلام نرخ ها و احکام بودجه تصمیم بگیرند و تکلیف آنها مشخص شود.  لذا بانک مرکزی در کنار کنترل تسهیلات و نقدینگی کشور، در طول سال آینده از تغییر نرخ ها، گروه های صادراتی، اعلام احکام بودجه خودداری کند و در همین اسفندماه تکلیف کل اقتصاد 1403 را روشن کند. نه این که هر چند ماه یکبار، تغییری انجام دهد و اوضاع تولید و صادرات را به هم بریزد.

رشد روزانه سپرده و تسهیلات و نقدینگی

مانده سپرده های ریالی و ارزی کشور از 6648 همت در آذر 1401 به  8697 همت در آذر 1402 رسیده و 2049 همت بیشتر شده است. براین اساس روزانه 5613 میلیارد تومان در یک سال منتهی به آذرماه 1402 بیشتر شده است. در طی 9 ماهه اول 1402 نیز سپرده های ریالی و ارزی از 7274 همت به 8697 همت رسیده و طی 9 ماه 1423 همت افزایش داشته و روزانه 5155 میلیارد تومان بیشتر شده است.
 نقدینگی نیز در شهریورماه معادل 7099 همت اعلام شده که نسبت به اسفند 1401 با رقم 6337 همت به میزان 762 همت در شش ماه افزایش داشته و روزانه 4096 میلیارد تومان بیشتر شده است.
مانده تسهیلات ریالی و ارزی از 4934 همت در آذر 1401 به 6577 همت در آذر 1402 رسیده و 1643 همت بیشتر شده و به این معنی است که روزانه 4501 میلیارد تومان در یکسال منتهی به آذرماه 1402 بیشتر شده است. مانده تسهیلات در 9 ماهه 1402 نیز معادل 994 همت بیشتر شده و در طی ماه اول روزانه 3601 میلیارد تومان بیشتر شده است.
مانده سپرده های ریالی و ارزی کشور بعد از کسر سپرده قانونی از 5970 همت در آذر 1401 به 7857 همت در آذر 1402 رسیده و 1887 همت بیشتر شده است. براین اساس روزانه 5170 میلیارد تومان در یک سال منتهی به آذرماه 1402 بیشتر شده است.
رشد روزانه سپرده ها  نسبت به سال قبل نشان می دهد که بانک مرکزی تلاش کرده رشد روزانه سپرده و تسهیلات و نقدینگی، ثابت بماند و رشد زیاد نداشته باشد. سیاست انقباضی در خلق پول و تسهیلات دهی را در سال 1402 در پیش گرفته و وام دهی بانک ها را کنترل کرده و بانک ها به هر نوع تقاضایی وام نمی دهند و براساس اولویت های بانک مرکزی و دولت اقدام به تسهیلات دهی می کنند.
نسبت تسهیلات به سپرده ها بعد از کسر سپرده قانونی از 82.7 درصد در آذر 1401 به 85.1 درصد در اسفند 1401 افزایش داشته اما در آذرماه 1402 به 83.7 درصد رسیده است.

کاهش سهم تهران از مانده تسهیلات نسبت به سال های قبل

در آذر 1402 از 8697 همت سپرده کشور  4711 همت  سهم تهران بوده که 54.16 درصد کل سپرده های کشور است
از 6577 همت تسهیلات کشور 3862 همت سهم تهران بوده که 58.72 درصد کل تسهیلات کشور است. این آمار نشان می دهد که سهم تهران از مانده تسهیلات نسبت به سال های قبل که بالای 60 درصد بوده کمتر شده است. در سال های قبل متاثر از تحریم ها، نوسان قیمت ارز و سکه و طلا، سهم تهران از مانده تسهیلات بانک ها در برخی دوره ها حتی تا 66 درصد رشد کرده بود و اکنون سهم تهران از مانده تسهیلات به زیر 60 درصد کاهش یافته که می تواند حاصل از دو اتفاق باشد. یا برخی شرکت ها و دفاتر آنها مهاجرت معکوس داشته اند و به شهرستان ها رفته اند و با رشد خدمات اینترنت و موبایل، تراکنش های بانکی و... تسهیلات خود را به جای تهران از شهرستان ها دریافت می کنند. یا بانک مرکزی، تسهیلات دهی برای برخی طرح های مورد نظر دولت، تسهیلات تکلیفی، وام های ازدواج، فرزند آوری، قرض الحسنه و... را در شهرستان ها افزایش داده و رشد تسهیلات دهی در شهرستان ها را افزایش داده است.

روند کاهشی رشد روزانه تسهیلات و نقدینگی در 9 ماهه 1402 نسبت به سال قبل در اثر سیاست انقباضی بانک مرکزی

دوره

اسفند 1399

اسفند 1400

اسفند 1401

آذر1402

9 ماهه

روند رشد در1402 نسبت به سال 1401

مانده تسهیلات - همت

2792

4141

5583

6577

-

مانده سپرده ها - همت

3875

5531

7274

8697

-

درصد رشد تسهیلات

44.3

48.3

35.2

17.8

کاهشی

نسبت تسهیلات - درصد

80.2

83.2

85.1

83.7

کاهشی

رشد روزانه تسهیلات - میلیارد تومان

2379

3695

3950

3601

کاهشی

رشد روزانه سپرده ها – میلیارد تومان

3175

4537

4775

5155

افزایشی

رشد روزانه نقدینگی – میلیارد تومان

2750

3715

4123

4096

 در شش ماه اول

کاهشی

نقدینگی - همت

3476

4832

6337

7099

درشهریور1402

-