سپرده های دیداری و کم هزینه بانک تجارت در دی ماه جهش 20 درصدی داشت
سهم 58 درصدی سپرده های کم هزینه و بدون هزینه وتجارت / 77 درصد بهبود سود و زیان در دو سال اخیر با تغییر نگرش در هدفگذاری وتجارت
اقتصاد گردان – محسن شمشیری
ترکیب سپرده های بانک تجارت در پایان دی ماه 98 نشان می دهد که حدود یک سوم سپرده ها را سپرده های بدون هزینه شامل سپرده جاری، قرض الحسنه و سایر تشکیل می دهد. همچنین 23 درصد سپرده ها را سپرده کوتاه مدت کم هزینه با سود 10.2 درصد تشکیل داده است و 41 درصد سپرده ها نیز به سپرده بلندمدت با میانگین سود 16.8 درصد اختصاص یافته است. این شاخص ها نشان می دهد که با تغییر نگرش در هدفگذاری شعب بانک تجارت، سهم سپرده های کم هزینه و بدون هزینه بانک و در نتیجه درآمد و سودآوری آن افزایش یافته و نرخ میانگین جذب منابع یا هزینه تمام شده پول برای بانک تجارت به 9.3 درصد کاهش یافته است. 
بانک تجارت از طریق تغییر نگرش در هدف گذاری شعب و جذب سپرده ها و همچنین سیاست ماه شمارشدن سود کوتاه مدت، عملا به سمت افزایش سهم سپرده های بدون هزینه و کم هزینه حرکت کرده است و در حالی که در  دی ماه سال 98، کل سپرده های بانک 3.7 درصد رشد کرده اما سپرده جاری 20 درصد و قرض الحسنه 3 درصد رشد کرده، و سپرده کوتاه مدت و بلندمدت نیم درصد رشد کرده و این موضوع به تدریج باعث کاهش نسبی هزینه جذب منابع وهمچنین رشد سود و درآمد بانک و سودآورشدن بانک تجارت خواهد شد. 
 از سوی دیگر، بانک تجارت با مانده تسهیلات 1541 هزار میلیارد ریال، در آمدی معادل 147 هزار میلیاردریال برای 10 ماه نخست سال داشته که براین اساس نرخ میانگین تسهیلات این بانک معادل 11.5 درصد بوده و این بانک از محل درآمدتسهیلات و هزینه پرداخت سود سپرده موفق به کسب سود شده است.
البته باید توجه داشت که به خاطر رعایت قانون سپرده قانونی و سقف اعتباری و نگهداری بخشی از سپرده ها به عنوان نقدینگی مورد نیاز شعب، حدود 15 درصد سپرده ها عملا به عنوان تسهیلات پرداخت نشده و در نتیجه سود درآمد تسهیلات  و سود سپرده بانک تجارت به 7640 میلیارد ریال برای این دوره 10 ماهه رسیده است. 
در شرایط رشد نقدینگی 28 درصدی کل سیستم بانکی در سال 98، بانک تجارت توانست  علاوه بر رشد و افزایش سهم سپرده های کم هزینه و بدون هزینه، و از جمله رشد 20 درصدی سپرده های دیداری در دی ماه، سپرده های سرمایه گذاری مدت دار خود را نیز افزایش داده که این رشد نشانه رضایت سپرده گذاران و اعتماد مشتریان به سپرده گذاری در بانک تجارت  و سهم سپرده های بلندمدت به بیش از 41 درصد کل سپرده ها رسیده است. 
با سیاست ماه شمار کردن حساب های کوتاه مدت و همچنین  تلاش کارکنان و شعب بانک تجارت در افزایش سهم سپرده های دیداری و ارزان قیمت نیز انتظار می رود که به تدریج سهم سپرده های کم هزینه از کل سپرده های بانکی افزایش می یابد و این موضوع به بهبود سود و زیان بانک کمک کند. 
در حال حاضر،  تنها 41 درصد سپرده ها با هزینه بالابوده و حدود 58 درصد را سپرده های کم هزینه و بدون هزینه تشکیل می دهد و همین موضوع عامل کاهش هزینه، افزایش درآمد و سود آوری از محل درآمدهای مشاع و تسهیلات سپرده خواهد بود و به تدریج بانک تجارت را با روند سودآوری همراه خواهد کرد. 

رشد 4.7 درصدی تسهیلات 

مانده تسهیلات بانک تجارت از 1472 هزار میلیارد ریال در اول دی به رقم 1541 هزار میلیارد ریال در  پایان دی 98 رسیده و در دی ماه معادل 4.7 درصد رشد کرده است. میزان درآمد تسهیلات در این دوره 10 ماه نخست سال 98 معادل 147 هزار میلیارد ریال بوده که نرخ میانگین سود آن معادل 11.5 درصد بوده است. 
به عبارت دیگر، بانک تجارت در مقابل پرداخت هزینه جذب منابع خود که به طور متوسط معادل 9.3  درصد بوده با نرخ میانگین درآمد تسهیلات 11.5 درصدی مواجه بوده است. البته با احتساب سپرده قانونی و سقف اعتباری و نقدینگی مورد نیاز شعب که حدود 15 درصد سپرده هاست، رقم سود ناخالص بانک از محل درآمد تسهیلات و سود سپرده ها معادل 7640 میلیارد ریال یا 42 صدم درصد است.
کل درآمد تسهیلات بانک تجارت نیز در 10 ماه معادل 147 هزار و 769 میلیارد ریال و کل سود پرداخت شده به سپرده ها معادل 140 هزار و 129 میلیارد ریال بوده است که تفاوت یا سود خالص آن معادل 7 هزار میلیارد ریال برای 10 ماه نخست سال 98 است که البته باید هزینه های اداری، شعب، حقوق و دستمزد  بابت عملیات وسیع دریافت سپرده ها و پرداخت تسهیلات نیز به آن اضافه شود تا سود خالص بهتر مشخص شود. 
ترکیب تسهیلات بانک تجارت در پایان دی 98 نشان می دهد که مشارکت مدنی 256 هزار میلیارد ریال، فروش اقساطی 159 هزار میلیارد ریال، تسهیلات ارزی 195 هزار میلیارد ریال، قرض الحسنه 64 هزار میلیارد ریال،  خرید دین 29 هزار میلیارد ریال، جعاله 27هزار میلیارد ریال، اجاره به شرط تملیک 141میلیارد ریال، سلف 2 هزار میلیارد ریال، مضاربه 5 میلیارد ریال، بدهکاران بابت اعتبارات 22 هزار میلیارد ریال، بدهکاران بابت ضمانت نامه های پرداخت شده 8 هزار میلیارد ریال، سایر تسهیلات 775 هزار میلیارد ریال بوده است. 

یک سوم سپرده ها بدون هزینه است 

در یک ماه دی 98، سپرده های دیداری ریالی که منابع ارزان قیمت و کم هزینه و بدون پرداخت سود برای بانک تجارت محسوب می شود رشد قابل توجه 20 درصدی داشته و از 311 هزار میلیارد ریال به 374 هزار میلیارد ریال در دی 98 رسیده است.  سپرده های جاری ارزی نیز از رقم 13 هزار میلیارد ریال به 14 هزار میلیارد ریال رسیده و رشد 7 درصدی داشته است. به عبارت دیگر، بانک تجارت در دی ماه 98 معادل389 هزار میلیارد ریال سپرده جاری یا دیداری ارزان قیمت داشته که معادل 21.5 درصد کل سپرده های بانک بوده است. 
صورت های مالی 10 ماهه نخست سال 98 بانک تجارت  نشان می دهد که سپرده های پس انداز نیز از 54 هزار میلیارد ریال با 3 درصد رشد به بیش از 56 هزار میلیارد ریال رسیده ورشد قابل توجهی در جذب منابع  و نقدینگی موجود در اقتصاد محسوب می شود.  پس انداز قرض الحسنه ارزی نیز تغییری نداشته  و21 هزار میلیارد ریال بوده است. براین اساس رقم پس انداز ارزی و ریالی بانک تجارت معادل بیش از 77 هزار میلیارد ریال بوده است که رقم آن معادل 4.26 درصد کل سپرده های بانک بوده است.
سایر سپرده ها که به آنها سودی تعلق نمی گیرد  حدود 122 هزار میلیارد ریال بوده است. براین اساس، سپرده های جاری، قرض الحسنه پس اندازو سایر  که به آنها سودی تعلق نمی گیرد معادل 588 هزار میلیارد ریال یا 32.5 درصد یعنی یک سوم کل سپرده های بانک تجارت است. 

23 درصد سپرده کم هزینه با سود 10.2 درصد

سپرده کوتاه مدت نیز از 421 هزار میلیارد ریال به 423 هزار میلیارد ریال در دی 98 رسیده و رشد نیم درصدی  در یک ماه داشته است و سهم آن از کل سپرده ها معادل 23.4 درصد بوده است. سود سپرده های کوتاه مدت نیز با حدود 10 درصد رقمی حدود 36 هزار میلیارد ریال برای 10 ماه بوده است. براین اساس نرخ سود سپرده کوتاه مدت معادل 10.2 درصد بوده است. 

41 درصد سپرده بلندمدت با سود 16.8 درصد

همچنین سپرده های بلندمدت یکساله رقم 733 هزار میلیارد ریال از اول دی به 737 هزار میلیارد ریال در پایان دی 98 رسیده و با رشد بیش از نیم درصدی همراه شده است. سهم سپرده های بلندمدت از کل سپرده های این بانک معادل 41.4 درصد بوده است.  
سود سپرده های بلندمدت نیز حدود 105 هزار میلیارد ریال برای 10 ماه بوده که نرخ آن معادل 16.8 درصد برای تمام سپرده های بلندمدت یک تا 5 ساله بوده است.
به عبارت دیگر، 23 درصد سپرده های بانک تجارت را سپرده های کوتاه مدت یا کم هزینه با نرخ 10  درصد و 41 درصد سپرده ها را سپرده های بلندمدت با نرخ بالای حدود 16.8 درصد تشکیل می دهد و بیش از 32 درصد یا یک سوم را سپرده های کاملا بدون هزینه تشکیل می دهد. 
براین اساس، میانگین نرخ جذب منابع یا هزینه تمام شده پول برای جذب سپرده های بانک تجارت معادل 9.3 درصد برای 10 ماه نخست سال 98 بوده است. 

 77 درصد بهبود سود و زیان در دو سال اخیر

از سوی دیگر، با بهبود عملکرد مالی بانک تجارت در دوسال اخیر، میزان زیان خالص بانک از رقم 57- هزار میلیارد ریال در سال 96 به 25- هزار میلیارد ریال در سال 97 و 13197- میلیارد ریال در سال 98 کاهش یافته که نشان دهنده بهبود در روند مالی بانک تجارت و افزایش درآمد و سود و کاهش هزینه ها و جذب منابع ارزان قیمت است که با ادامه این روند، موجبات خروج از زیان دهی بانک تجارت را فراهم خواهد آورد. این روند نشان می دهد که در دوسال اخیر میزان زیان بانک تجارت 77 درصد کاهش داشته و نزدیک به 44 هزار میلیارد ریال کاهش در میزان زیان داشته است