شاخص تورم دي 98 معادل 195.4/ شهريور 98 بالاترين نرخ تورم 42.7 و ارديبهشت 98 بالاترين نرخ تورم نقطه به نقطه با عدد 52.1
شاخص و نرخ تورم قبل و بعد از انقلاب و 83 سال گذشته از 1316 تا 1398 + سكه و دلار / پول چند سال قبل امروز چند می ارزد؟ محاسبه مهريه و ارزش ريال


اعداد و شاخص ها بر اساس سال پایه 1395 =100 محاسبه شده است تورم بالا در سال های 97 و 98



دوره

شاخص تورم

تورم دوازده ماهه

تورم نقطه به نقطه

آبان 97

147.8

15.6

34.9

آذر 97

151.7

18

37.4

دی 97

154.7

20.6

39.6

بهمن 97

158.1

23.5

42.3

اسفند 97

164.3

26.9

47.5

فروردین 98

170.9

30.6

51.4

اردیبهشت 98

173.5

34.2

52.1

خرداد 98

174.9

37.6

50.4

تیر98

179.7

40.4

48

مرداد 98

180.8

42.2

41.6

شهریور 98

181.70

42.7

35

مهر 98

184.8

42

28.3

آبان 98

187.8

41.1

27

آذر 98

193.8

40

27.8

دي 98

195.4

38.6

26.3

 خبراقتصادی - محسن شمشيري:

نرخ تورم  سالانه يا دوازده ماهه منتهي به دی ١٣٩٨ برای خانوار‌های کشور به ٣٨.٦ درصد رسیده است. نرخ تورم نقطه به نقطه يعني دي 98 به دي 97 نيز 26.3 درصد، و نرخ تورم ماهانه يعني دي نسبت به آذر 98 نيز به 0.8 درصد رسيده است.
این در حالی است که که نرخ تورم سالانه يا دوازده ماهه نسبت به همین اطلاع در اذر قبل، ١.٤ واحد درصد کاهش نشان می‌دهد. نرخ تورم سالانه برای خانوار‌های شهری 38 درصد می‌باشد که نسبت به اذر قبل ١.٣ واحد درصد کاهش داشته است. هم‌چنین این نرخ برای خانوار‌های روستایی ٤٢.٢ درصد بوده که نسبت به اذر قبل ١.٦ واحد درصد کاهش داشته است. دامنه تغییرات نرخ تورم سالانه در دی ١٣٩٨ برای دهک‌های مختلف هزینه‌ای از ٣٨.١ درصد برای دهک اول تا ٤٠.٣ درصد برای دهک دهم است.
نرخ تورم نقطه‌ای دی ماه ١٣٩٨ در مقایسه با ماه قبل ١.٥ واحد درصد کاهش یافته و به عدد ٢٦.٣ درصد رسیده است؛ یعنی خانوار‌های کشور به طور میانگین ٢٦.٣ درصد بیشتر از دی ١٣٩٧ برای خرید یک «مجموعه کالا‌ها و خدمات یکسان» هزینه کرده‌اند
نرخ تورم نقطه‌ای گروه عمده «خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات» با کاهش ٤ واحد درصدی به ٢٤ درصد و گروه «کالا‌های غیر خوراکی و خدمات» با کاهش ٠.٣ واحد درصدی به ٢٧.٤ درصد رسیده است.
این در حالی است که نرخ تورم نقطه‌ای برای خانوار‌های شهری ٢٦.٢ درصد است که نسبت به  قبل ١.٤ واحد درصد کاهش داشته است. هم‌چنین این نرخ برای خانوار‌های روستایی ٢٧ درصد بوده که نسبت به ماه قبل ١.٩ واحد درصد کاهش داشته است.
نرخ تورم ماهانه دی ١٣٩٨ به ٠.٨ درصد رسیده که در مقایسه با همین اطلاع در ابان قبل، ٢.٤ واحد درصد کاهش داشته است. تورم ماهانه برای گروه‌های عمده «خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات» و «کالا‌های غیر خوراکی و خدمات» به ترتیب ٠.٣- درصد و ١.٤ درصد بوده است.
این در حالی است که نرخ تورم ماهانه برای خانوار‌های شهری ٠.٩ درصد است که نسبت به ابان، ٢.١ واحد درصد کاهش داشته است. هم‌چنین این نرخ برای خانوار‌های روستایی ٠.٥ درصد بوده که نسبت به دی قبل ٣.٧ واحد درصد کاهش داشته است.
در دي ماه 98 شاخص كل محاسبه نرخ تورم نسبت به سال پايه 1395 = 100 به عدد 195.4 رسيد كه بر پايه اين شاخص،  نرخ تورم دوازده ماهه يا سالیانه دی‌ماه ۳۸.۶ درصد اعلام شده که نسبت به ماه قبل (آذرماه) ۱.۴ درصد کمتر شده كه البته به معناي كاهش قيمت ها نيست بلكه به معناي كاهش شدت رشد قيمت ها محسوب مي شود. نرخ تورم نقطه به نقطه در دي ماه 98 نسبت به دي 97 نيز به عدد 26.3 درصد رسيده و نرخ تورم ماهانه يا دي نسبت به آذر 98 نيز به عدد 0.8 درصد رسيده است.
همچنين نرخ تورم سالیانه برای خانوارهای شهری ۳۸ درصد و برای خانوارهای روستایی ۴۲.۲ درصد است که نسبت به ماه قبل به ترتیب ۱.۳ درصد و ۱.۶ درصد کاهش داشته است.
نرخ تورم نقطه‌ای در دی ماه ١٣٩٨ به عدد ۲۶.۳ درصد رسیده است؛ یعنی خانوارهای کشور به طور میانگین ٢٦.٣ درصد بیشتر از دی ١٣٩٧ برای خرید یک «مجموعه کالاها و خدمات یکسان» هزینه کرده ‌اند. نرخ تورم نقطه‌ای دی ماه ١٣٩٨ در مقایسه با ماه قبل (آذرماه)  ۱.۵ واحد درصد کاهش یافته است.
نرخ تورم نقطه‌ای گروه عمده «خوراکی‌ها، آشامیدنی ها و دخانیات» با کاهش چهار واحد درصدی به ۲۴ درصد و گروه «کالاهای غیر خوراکی و خدمات» با کاهش ٠.٣ واحد درصدی به ٢٧.٤ درصد رسیده است.
همچنین بر اساس گزارش مرکز آمار، نرخ تورم نقطه‌ای برای خانوارهای شهری ٢٦,٢ درصد بوده که نسبت به ماه قبل ١.٤ واحد درصد کم شده است. این نرخ برای خانوارهای روستایی ۲۷ درصد بوده که نسبت به ماه قبل ١.٩ واحد درصد کاهش داشته است.
نرخ تورم ماهانه که بیانگر درصد تغییر عدد شاخص قیمت، نسبت به ماه قبل است. بر اساس اعلام مرکز آمار نرخ تورم ماهانه دی ١٣٩٨ به ۰.۸ درصد رسیده که در مقایسه با ماه قبل، ٢.٤ واحد درصد کاهش داشته است.

تورم ماهانه برای گروه‌های عمده «خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات» ۰.۳ درصد کم شده و برای «کالاهای غیر خوراکی و خدمات» رشد ١.٤ درصدی داشته است.
این در حالی است که نرخ تورم ماهانه برای خانوارهای شهری ٠,٩ درصد است و نسبت به ماه قبل، ٢.١ واحد درصد کم شده است. هم‌چنین این نرخ برای خانوارهای روستایی ٠.٥ درصد بوده که نسبت به ماه قبل ٣.٧ واحد درصد کاهش داشته است.

تورم دی‌ماه در مقایسه با ماه گذشته ۱.۴ درصد کاهش داشته است.  اما این کاهش درصد نرخ تورم به معنی کاهش قیمت ها نیست بلکه یعنی سرعت افزایش آن اندکی کاهش پیدا کرده است. در ماه قبل سبد خانوار در یک بازه زمانی دوازده ماهه با سرعت ۴۰ درصد در حال گران شدن بود اما در این ماه سرعت گران شدن به ۳۸.۶ درصد کاهش پیدا کرده است و اقلام هنوز در حال گران شدن هستند.

تورم دی 98 به ٣٨.٦ درصد رسید

نسبت به ماه قبل قیمت گوشت قرمز ۱.۹ درصد کاهش پیدا کرده است. میوه و خشکبار ۳ درصد گرانتر شده اند و قیمت سبزیجات ۴.۲ درصد کاهش پیدا کرده است. در ۱۲ ماهه منتهي به دي 98 نيز گوشت قرمز حدود ۷۰ درصد، ماهی ۷۱ درصد،  سبزیجات ۷۰ درصد، بخش حمل و نقل ۴۶ درصد و حوزه  بهداشت ۲۶.۴ درصدگرانتر شده است.

بنابر اعلام مرکز آمار، شاخص تورم در مهر 98 به 184.8، رسیده و تورم دوازده ماه منتهی به مهرماه به ۴۲ درصد و تورم نقطه به نقطه به 28.3 رسیده است که نسبت به ماه های قبل کمتر شده و فشار رشد نرخ ارز یکی دوسال اخیر بر نرخ تورم نیز محدود شده است. به عبارت دیگر،  روند تورم سالانه در مهرماه بعد از ۱۶ ماه افزایش، کاهشی شده و از ۴۲.۷ درصد در شهریورماه به ۴۲ درصد رسیده است. تورم نقطه به نقطه در مهرماه با کاهش ۶.۷ درصدی به ۲۸.۳ درصد رسید. اما اعلام نرخ تورم نشان داد که تورم ماهانه در مهرماه با افزایش همراه بوده است؛ به طوری که از ۰.۵ درصد در شهریور به ۱.۷ درصد رسیده است.
نرخ تورم دوازده ماهه، تحت تاثیر افزایش نرخ ارز  و قیمت کالاها و خدمات، بیشترین رشد را در دوازده ماه منتهی به شهریور 98 داشته که به عدد 42.7 درصد رسیده است و نشان می دهد که در فاصله شهریور 96 تا شهریور 98، افزایش قیمت ها قابل توجه بوده و اثر خود را روی تورم نقطه به نقطه در شهریور 97 تا شهریور 98 گذاشته است و در نتیجه نرخ تورم دوازده ماهه منتهی به شهریور 98 بالاترین نرخ تورم در ماه های یکسال اخیر بوده است. 
تورم نقطه به نقطه یا ماه امسال نسبت به ماه مشابه پارسال نیز در ماه های فروردین تا خرداد 98 بیشترین رقم را داشته و در فروردین51.4، در اردیبهشت 52.1 و در خرداد 50.4 درصد بوده است. دلیل این افزایش شدید تورم نقطه ای مربوط به شروع تحریم های آمریکاست که آثار خود را از فروردین تا خرداد 98 گذاشته و اگرچه در اردیبهشت شروع شد اما افزایش نرخ ارز از فروردین شروع به پیش خور کردن کرده و تا خرداد به اوج خود رسید و دولت با نرخ دلار رسمی 4200 تومانی تلاش کرد که مانع از رشد نرخ ارز و تورم حاصل از آن شود. اما دلار در بازار آزاد رشد بالایی داشت و تا 10 هزار تومان افزایش یافت و در  نتیجه افزایش قیمت ها، تورم نقطه ای معادل 50 درصد رشد کرد. 

مرجع اعلام تورم از آذر 97

از آذر 97 تاکنون بانک مرکزی نرخ تورم را اعلام نکرده و تنها مرجع اعلام نرخ تورم مرکز آمار ایران است. براین اساس، شاخص های تورم، تورم دوازده ماهه، تورم ماهانه و تورم نقطه به نقطه نسبت به مدت مشابه سال قبل، باید از طریق آمارهای مرکز آمار مورد توجه قرار گیرد. 
براساس اعلام مرکز آمار شاخص تورم بر مبنای سال 1395=100 برای آبان 97 معادل 147.8 اعلام شده است در حالی که طبق اعلام بانک مرکزی این شاخص معادل 153.6 بوده است و این دو عدد تقریبا به هم نزدیک بوده اند و لذا کسانی که شاخص های تورم بانک مرکزی از سال 1316 تا آبان 1397 را مبنای محاسبات خود قرارداده اند، می توانند عدد شاخص تورم مرکز آمار را از آذر 97 به  بعد به عددهای شاخص سال های قبل اضافه نمایند و یا این که شاخص تورم مورد نظر مرکز آمار ایران را برای سال های قبل و 80 سال اخیر را مبنا قرار دهند. 
براین اساس، شاخص تورم در ماه های آبان 97 تا مهر 98 به ترتیب معادل 147.8، 151.7، 154.7، 158.1، 164.3، 170.9، 173.5، 174.9، 179.7، 180.8، 181.7، 184.8 اعلام شده است.تورم مرداد 98 با شاخص 181 نسبت به مرداد 96 و قبل از افزایش قیمت های دو سال اخیر معادل 68 درصد است و نشان می دهد که در دو سال اخیر رشد عمومی قیمت ها رقم بالایی را تجربه کرده است 

شاخص تورم در مرداد ماه 98 نسبت به سال پايه 1390= 100 به عدد 180.8 رسيد. براین اساس هر رقمی که مورد نظر شماست ضربدر 181  کرده و حاصل آن را تقسیم بر عدد شاخص تورم در سال مورد نظر خود کنید تا ارزش امروز آن پول یا رقم یا مهریه و... به نرخ تورم امروز محاسبه شود. عدد شاخص تورم در جداول بالا موجود است. مثلا عدد مورد نظر خود در سال 1371 را ضربدر شاخص امروز مثلا 181 در مرداد 98 کرده و تقسیم بر 1.5 یعنی عدد شاخص تورم سال 1371 کنید.





سال 96 

 سال ۱۳۹۶با تورم تک رقمی به پایان رسید و تورم 9.6 درصدی را برای سال 96 به ثبت رساند. شاخص تورم  در اسفند 96 نسبت به ماه قبل ۱.۱ درصد، نسبت به ماه مشابه سال قبل یا نقطه به نقطه معادل ۸.۳ درصد، نسبت به دوازده ماه منتهی به اسفند‌ماه ۱۳۹۵ معادل ۹.۶ درصد رشد داشته است





مقایسه رشد نرخ دلار و نرخ تورم در سه دهه اخیر 97 - 1365

سال

نرخ دلار به ریال

نرخ تورم

رشد نرخ دلار در یک سال نسبت به سال قبل

1366

996

27.7

-

1367

966

28.9

3-

1368

1207

17.4

25

1369

1413

9

17

1371

1498

24.4

5.5

1372

1803

22.9

20

1373

2667

35.2

48

1374

4078

49.4

53

1375

4444

23.2

9

1376

4785

17.3

7.7

1377

6460

18.1

35

1378

8632

20.1

33

1384

9042

10.4

3.4

1389

10442

12.4

4.6

1390

12047

21.5

15.4

1391

26078

30.5

116

1392

31838

34.7

22

1393

32800

15.6

3

1394 

1395

1396

34500

36440

48500

11.9

9

9.6

5.2

5.6

33


روش محاسبه ارزش كالا و خدمات با نرخ تورم 


برای محاسبه ارزش حال قیمت یک کالا یا ارزش یک کالا در سال مورد نظر خود می توانید از شاخص های ماهانه و سالانه از سال 1369 تا امروز استفاده کنید. مثلا ارزش یک کالا که در مهر ماه سال 1392 معادل 1787 تومان بوده در فروردین 1369 معادل 24 تومان قیمت داشته است بقیه قیمت ها در ماه ها  و سال های 1369 تا مهر 1392 به ترتیب شاخص های جدول زیر قابل محاسبه است یک نسبت و تناسب ساده را در نظر بگیرید و قیمت مورد نظر خود را استخراج کنید. در این محاسبه مهر سال 1390 معادل عدد 100 و رقم پایه محاسبه تورم تعیین شده است. 


* اوج تورم در دهه 70
و 90

از سال 70 بار دیگر روند صعودی تورم را با نرخ 20.7 درصد شاهد بودیم و این روند ادامه داشت تا اینکه در سال 74 رکورد 49.4 ثبت شد که بالاترین نرخ رسمی تورم در کشور است.
در  ارديبهشت 98 بيشترين نرخ تورم نقطه به نقطه با عدد 52.1 نسبت به ارديبهشت 97 رخ داده است كه متاثر از تحريم هاي آمريكا، نوسانات نرخ ارز، تحريم نفتي، افزايش قيمت كالاها و خدمات و تاحدودي رشد نقدينگي بوده است. بيشترين نرخ تورم در دهه 80 را مي توان به شهريور 98 با بالاترين نرخ تورم 42.7 درصد و ارديبهشت 98 با بالاترين نرخ تورم نقطه به نقطه با عدد 52.1 درصد مرتبط دانست

از سال 75 به بعد مجدد کاهش تورم را داشتیم تا اینکه در سال 80 نرخ تورم به 11.4 درصد رسید. هر چند در سالهای 81 تا 83 نرخ تورم حدود 15 درصد را تجربه کردیم ولی از سال 84 به بعد نیز تورم به مرز 10 درصد رسید و افزایش نرخ را تا سال 87 شاهد بودیم به طوری که تورم در این سال به 25.4 درصد رسید.

آخرین و ششمین دوره افزایشی نرخ تورم هم به سال 88 برمی گردد که از نرخ 10.8 درصد آغاز شد و در سال 90 به نرخ 21.5 درصد رسید.
بررسی نرخ تورم در ایران در 35 سال بعد از انقلاب و 80 سال گذشته نشان می دهد، نرخ تورم در ایران در این مدت 6 دوره افزایش و 5 دوره کاهش را پشت سر گذاشته و از سال 88 بار دیگر روند صعودی در پیش گرفت تا اینکه در سال 90 به 21.5 درصد، در سال 91 به 30.5 و در سه ماه اول 92 به 34 درصد رسیده است. بالاترین نرخ سال اشغال 1322 و کمترین 0.3 درصد در سال 1344 در دهه  40 دهه بدون تورم و رکود بوده است. 

قیمت سکه از سال 1357 تا اردیبهشت 1397

 

سال

قیمت  تومان

1357

420

1358

1300

1359

2400

1360

3500

1361

3500

1362

3500

1363

3900

1364

4418

1365

6500

1366

11257

1367

9939

1368

10922

1369

12707

1370

12447

1371

12409

1372

16488

1373

30352

1374

44169

1375

41273

1376

38833

1377

45092

1378

58741

1379

60512

1380

60820

1381

69960

1382

86150

1383

104537

1384

122890

1385

167967

1386

190678

1387

231649

1388

288000

1389

435000

1390

630000

1391

910000

1392

----------

1393

---------

1394

-----------

1395

-----------

1396

1060000

---------------

965000

---------------

936000

----------------

 1171000

---------------

1600000

1397

                                                                        1800000

مهرماه 92 بالاترین نرخ و سال 64 كمترين نرخ تورم 

تورم پس از 39 ماه افزایش، در مهرماه 92 به قله خود (40.4 درصد) رسیده و از آبان‌ماه با 0.4 واحد درصد کاهش، وارد سراشیبی شده است، 

کمترین و بیشترین نرخ تورم در چهار دهه گذشته  به ترتیب در دهه 50 به ترتیب در سال های 57 و 59 ، در دهه 60 سال های 64 و 69 ، در دهه 70 سال های  70 و 74 در دهه 80 سال های 84 و 87  تحقق یافته است . کمترین میزان مربوط به دوره جنگ ایران و عراق و سال 64 با 6.9 درصد، و بیشترین مربوط به سال 74 یعنی سال اول برنامه دوم توسعه ودولت هاشمی رفسنجانی با 49.4 درصد بوده است. البته رشد اقتصادی در دولت هاشمی مثبت و توسعه اقتصادی مشهود بوده است اما تورم 40درصدی در سال آخر دولت احمدی نژاد با رشد منفی 5.4 درصدی سال 91 مواجه شده است یعنی تورم بالا با رکود و رشد منفی اقتصادی یا رکود تورمی ...

نرخ تورم در ایران در سال 57 با رقم 10 درصد آغاز شد و در سالهای ابتدایی پیروزی انقلاب اسلامی روند صعودی داشت به طوری که در سال 60 نرخ 22.8 درصد را ثبت کرد، ولی از سال 61 به بعد این روند نزولی شد تا اینکه در سال 64 کشور پایین ترین نرخ تورم را به میزان 6.9 درصد ثبت کرده بود.

نرخ تورم در ایران از سال 65 بار دیگر صعودی شد و رقم 23.7 درصد را ثبت کرد، این روند تا سال 67 ادامه داشت، ولی از سال 68 با کاهش تورم روبرو بودیم تا اینکه تورم یک رقمی 9 درصدی را در سال 69 داشتیم.









جدول نرخ تورم سال هاي پس از انقلاب

سال

نرخ تورم

1357

10

1358

11.4

1359

23.5

1360

22.8

1361

19.2

1362

14.8

1363

10.4

1364

6.9

1365

23.7

1366

27.7

1367

28.9

1368

17.4

1369

9

1370

20.7

1371

24.4

1372

22.9

1373

35.2

1374

49.4

1375

23.2

1376

17.3

1377

18.1

1378

20.1

1379

12.6

1380

11.4

1381

15.8

1382

15.6

1383

15.2

1384

10.4

1385

11.9

1386

18.4

1387

25.4

1388

10.8

1389

12.4

1390

21.5

1391

30.5

1392

34.7

1393

15.6

1394

11.9

1395

9

1396

9.6

 


مقايسه شاخص هاي كلان - ارقام به درصد

سود سپرده يكساله

رشد پايه پولي

نرخ ارز تومان

رشد اقتصادي

رشد مصرف بخش خصوصي

نرخ نقدينگي منحاي نرخ تورم

نرخ تورم

رشد نقدينگي

سال

14-15

22

180

4.5

6

5

22.9

28

1372

14-15

23

263

1.5

1

7-

35.2

28

1373

14-15

24

4.3

1

2

14-

49.4

35

1374

14-15

24

444

6.1

5

14-

23.2

37

1375

14

21

478

2.8

4.2

2-

17.3

15.2

1376

14

18

646

3.7

6.8

1

18.1

19.4

1377

14

15

865

1.7

3.4

0

20.1

20.1

1378

14

17

818

5.1

7.1

16

12.6

29.3

1379

13

15

800

5.4

4.7

17

11.4

28.8

1380

13

23

802

6.5

5.2

14

15.8

30.1

1381

12-14

7

832

6.8

5.3

10

15.6

26.1

1382

12-14

17

874

4.8

8.6

15

15.2

30.2

1383

14-15

45

904

5.7

6.6

22

12.1

34.3

1384

14-16

26

922

6.2

 

 

6.2

25

13.6

39.4

1385

17-17.5

30

935

5

6.8

9

18.4

27.7

1386

14-17

47

966

0.8

4.5-

9-

25.4

15.9

1387

14.5

11

998

3

1.1-

13

10.8

23.9

1388

14

13

1060

5.8

1.9

12

12.4

25.2

1389

17

13

1357

4.3

4.2

1-

21.5

20.1

1390

17

27

2606

6.8-

1.7-

0

30.5

30

1391

17-23

17

3184

1.9-

1-

4

34.7

38.8

1392

22-24

11

3280

3

3.1

6

15.6

22.3

1393

20

شش ماهه 4.5 يكساله 16

3630

1

2

9

14

23

1394



 

قیمت دلار در بازار آزاد در 40سال گذشته

سال

تومان

1357

10

1358

14

1359

20

1360

27

1361

35

1362

45

1363

58

1364

61

1365

74

1366

99

1367

96

1368

120

1369

141

1370

142

1371

149

1372

180

1373

263

1374

403

1375

444

1376

478

1377

646

1378

863

1379

813

1380

792

1381

799

1382

832

1383

874

1384

904

1385

922

1386

935

1387

966

1388

1000

1389

1100

1390

1400 – 1800

1391

1500-3800

1392

3300-3600

1393

3400-3550

1394

3150-3600

1395

3748-3425

1396

3800-4250

1397

4300-6900

قیمت رسمی دلار در 40سال گذشته

سال

تومان

1357

7

1358

7

1359

7

1360

8

1361

8

1362

8

1363

9

1364

8

1365

7

1366

7

1367

6

1368

7

1369

6

1370

6

1371

145

1372

165

1373

175

1374

175

1375

175

1376

175

1377

175

1378

175

1379

175

1380

175

1381

795

1382

828

1383

871

1384

902

1385

919

1386

928

1387

957

1388

983

1389

1036

1390

1100

1391

1226 و ارز مبادله ای

1392

1226 و ارز مبادله ای

1393

2400 و ارز مبادله ای

1393

2400  تا 2990

1394

3000 تا 3180

1395

3022 تا 3280

1396

3243 تا 3585

1397

4200

 


ارزش پول ایران از ۳۰۰ سال پیش تاکنون | زمانی که پول ایران ۱۰ برابر پول انگلیس بود | دوران مظفرالدين‌شاه و برابری ارزش دلار و تومان


این روزها نوسانات قیمت دلار و تب آن دغدغه بسیاری از مردم شده و ایرانیان منتظرند تا بدانند ارزش پول آنها در برابر دلار و یورو و پوند چقدر خواهد شد اما ارزش پول ایران در دوره های تاریخی گذشته در برابر سایر پول ها چقدر بوده است؟

چمدان : در زمان شاه طهماسب صفوي يعني در سده شانزدهم ميلادي، واحد پول ايران «شاهي» بود و هر ۲۰۰ شاهي برابر با يک «تومان». طبق مندرجات سفرنامه جنکينسون، در آن زمان هر شاهي با يک شيلينگ انگليس برابر بود. هر پوند استرلينگ برابر با ۲۰ شيلينگ است. بنابراين يک تومان ايران برابر بود با ۱۰ پوند انگليس. يعني ارزش پول ايران ۱۰ برابر پول انگليس بود.


سکه اردشیر بابکان
 

در سده هجدهم ميلادي، ارزش تومان ايران به‌تدريج کاهش يافت و ارزش پوند انگليس افزايش. در نيمه اوّل سده نوزدهم ميلادي، يعني در دوران سلطنت فتحعلي‌شاه و محمد شاه قاجار، دو پوند استرلينگ برابر با يک تومان ايران شد. در اين زمان يک پوند برابر بود با ۲۵ فرانک فرانسه و ۱۰ روپيه هند. يعني، يک تومان ايران برابر بود با ۵/ ۱۲ فرانک فرانسه. در همين زمان، يک تومان ايران با دو دلار و پنجاه سنت آمريکا برابر بود.

سکه بیست شاهی شاه صفی دوم به سال ۱۶۹۰
 

پس از قحطي بزرگ ۱۲۸۸ ق. ارزش پول ايران سير نزولي را آغاز کرد؛ با قتل ناصرالدين‌شاه (۱۸۹۳) اين کاهش ادامه يافت و با انقلاب مشروطه (۱۹۰۵-۱۹۰۷) شدت گرفت. اندکي قبل از قتل ناصرالدين‌شاه، در سال ۱۸۹۱ يک پوند استرلينگ برابر با ۵/ ۳۲ قران بود که اندکي پس از قتل ناصرالدين‌شاه در سال ۱۸۹۴ به ۵/ ۴۸ قران رسيد. ۱۰ قران برابر با يک تومان بود. يعني در اواخر سلطنت ناصرالدين‌شاه ارزش پوند بريتانيا ۲۵/ ۳ برابر تومان ايران و پس از قتل او، در زمان سلطنت مظفرالدين‌شاه، حدود ۸۵/ ۴ برابر تومان ايران شد. پس از انقلاب مشروطه يک پوند برابر با ۶۰ قران بود يعني ارزش پوند انگليس ۶ برابر تومان ايران شد. در اواخر سده نوزدهم و اوائل سده بيستم ميلادي تا جنگ اوّل جهاني، يک پوند انگليس تقريباً برابر با ۵ دلار آمريکا بود. بنابراين در دوران مظفرالدين‌شاه ارزش دلار آمريکا و تومان ايران تقريباً يکسان بود.

 سکه طلا متعلق به دوران مظفرالدین شاه قاجار | ۱۸۹۶ میلادی برابر با ۱۳۱۴ هجری قمری | ۱۲۷۵ خورشیدی
 
در زمان سقوط رضا خان و ورود ارتش‌های متفقين به ايران (۱۳۲۰ ش.) دلار آمريکا تقريباً يك و نيم تومان ايران بود. در سال ۱۳۳۲ يعني در اواخر دولت دکتر مصدق و زمان کودتاي ۲۸ مرداد، يک دلار آمريکا معادل ۹۰ ریال ايران (۹ تومان) و يک پوند استرلينگ برابر با ۲۳ تومان بود. در پايان سلطنت محمدرضا پهلوی و در دوره‌ای كه صادرات نفت خام در قله تاریخی قرار داشت، يک دلار آمريکا تقريباً ۷ تومان ايران و يک پوند انگليس تقريباً ۱۰ تومان ايران ارزش داشت.

یک تومانی زمان ناصرالدین‌ شاه
در اين زمان ارزش يک روبل شوروي حدود ۱۰ تومان ايران يعني تقريباً برابر با پوند استرلينگ بود. يک فرانک فرانسه ۱۶ ریال و يک مارک آلمان غربي ۳۲ ریال ارزش داشت تا به امروز که دلار به سقف ۶ هزار تومان رسیده است.


منابع تاریخی نشان مي دهند ارزش برابري پول ملي ايران با پول‌هاي معتبر جهاني در مقاطع تاریخی مختلف به اين شرح بوده است :

در زمان شاه طهماسب صفوي، يعني در سده شانزدهم ميلادي، واحد پول ايران «شاهي» بود و هر ۲۰۰ شاهي برابر با يک «تومان». طبق مندرجات سفرنامه جنکينسون، در آن زمان هر شاهي با يک شيلينگ انگليس برابر بود. هر پوند استرلينگ برابر با ۲۰ شيلينگ است. بنابراين، يک تومان ايران برابر بود با ۱۰ پوند انگليس. يعني، ارزش پول ايران ده برابر پول انگليس بود.

در سده هيجدهم ميلادي، ارزش تومان ايران به‌تدريج کاهش يافت و ارزش پوند انگليس افزايش. در نيمه اوّل سده نوزدهم ميلادي، يعني در دوران سلطنت فتحعلي‌شاه و محمد شاه قاجار، دو پوند استرلينگ برابر با يک تومان ايران شد. در اين زمان يک پوند برابر بود با ۲۵ فرانک فرانسه و ۱۰ روپيه هند. يعني، يک تومان ايران برابر بود با ۵/ ۱۲ فرانک فرانسه. در همين زمان، يک تومان ايران با دو دلار و پنجاه سنت آمريکا برابر بود.

پس از قحطي بزرگ ۱۲۸۸ ق. ارزش پول ايران سير نزولي را آغاز کرد؛ با قتل ناصرالدين‌شاه (۱۸۹۳) اين کاهش ادامه يافت و با انقلاب مشروطه (۱۹۰۵-۱۹۰۷) شدت گرفت. اندکي قبل از قتل ناصرالدين‌شاه، در سال ۱۸۹۱ يک پوند استرلينگ برابر با ۵/ ۳۲ قران بود که، اندکي پس از قتل ناصرالدين‌شاه، در سال ۱۸۹۴ به ۵/ ۴۸ قران رسيد. ده قران برابر با يک تومان بود. يعني در اواخر سلطنت ناصرالدين‌شاه ارزش پوند بريتانيا ۲۵/ ۳ برابر تومان ايران و پس از قتل او، در زمان سلطنت مظفرالدين‌شاه، حدود ۸۵/ ۴ برابر تومان ايران شد. پس از انقلاب مشروطه يک پوند برابر با ۶۰ قران بود يعني ارزش پوند انگليس شش برابر تومان ايران شد. در اواخر سده نوزدهم و اوائل سده بيستم ميلادي، تا جنگ اوّل جهاني، يک پوند انگليس تقريباً برابر با ۵ دلار آمريکا بود. بنابراين، در دوران مظفرالدين‌شاه ارزش دلار آمريکا و تومان ايران تقريباً يکسان بود.

در زمان سقوط رضا خان و ورود ارتش‌هاي متفقين به ايران (۱۳۲۰ ش.) دلار آمريکا تقريباً يك و نيم تومان ايران بود؛ يعني با ۱۵ ريال مي‌شد يک دلار خريداري کرد. در سال ۱۳۳۲، يعني در اواخر دولت دکتر مصدق و زمان کودتاي ۲۸ مرداد، يک دلار آمريکا معادل ۹۰ ريال ايران (۹ تومان) و يک پوند استرلينگ برابر با ۲۳ تومان بود. در پايان سلطنت محمدرضا پهلوي و در دوره اي كه صادرات نفت خام در قله تارخي قرار داشت، يک دلار آمريکا تقريباً ۷ تومان ايران و يک پوند انگليس تقريباً ده تومان ايران ارزش داشت. در اين زمان ارزش يک روبل شوروي حدود ده تومان ايران يعني تقريباً برابر با پوند استرلينگ بود. يک فرانک فرانسه ۱۶ ريال و يک مارک آلمان غربي ۳۲ ريال ارزش داشت.

امروزه پوند استرلينگ به نرخ رسمي دولتي حدود ۱۹۵۰ برابر تومان ايران و دلار آمريکا حدود ۱۲۲۶ برابر تومان ايران است در حالی که نرخ دلار در بازار آزاد ۱۸۵۰ تومان و قیمت پوند ۳۰۰۰ تومان می باشد . بجز دوره هايي كه ايران شاهد جنگ و تجاوز نظامي بوده، سريع ترين سقوط ارزش پول ملي ايران در خرداد۱۳۷۴ (زمان رياست عادلي بر بانك مركزي) و دي ۱۳۹۰ (زمان رياست بهمني بر بانك مركزي) اتفاق افتاده است. بانك مركزي طبق قانون، وظيفه حفظ ارزش پول ملي را به عهده دارد.



CPI شاخص تورم

شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی (CPI) معیار سنجش تغییرات قیمت کالاها و خدماتی است که توسط خانوارهای شهرنشین ایرانی به مصرف می رسد. این شاخص به عنوان وسیله‌ای برای اندازه‌گیری سطح عمومی قیمت‌ کالاها و خدمات مورد مصرف خانوارها، یکی از بهترین معیارهای سنجش تغییر قدرت خرید پول داخل کشور، به شمار می رود. نرخ تورم منتهی به هر ماه از محاسبه درصد تغییر متوسط شاخص CPI در دوازده ماه منتهی به ماه مورد نظر نسبت به دوره مشابه قبل به دست می‌آید. بدیهی است چنانچه ماه مورد نظر اسفندماه باشد، به آن نرخ تورم سال مورد نظر می‌گویند.


سال

شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی

نرخ تورم

۱۳۹۵

۲۴۸.۰۱

۹.۰

۱۳۹۴

۲۲۷.۴۶

۱۱.۹

۱۳۹۳

۲۰۳.۲۴

۱۵.۶

۱۳۹۲

۱۷۵.۸۸

۳۴.۷

۱۳۹۱

۱۳۰.۵۴

۳۰.۵

۱۳۹۰

۱۰۰.۰

۲۱.۵

۱۳۸۹

۸۲.۳۱

۱۲.۴

۱۳۸۸

۷۳.۲۳

۱۰.۸

۱۳۸۷

۶۶.۱۲

۲۵.۴

۱۳۸۶

۵۲.۷۴

۱۸.۴

۱۳۸۵

۴۴.۵۳

۱۱.۹

۱۳۸۴

۳۹.۸

۱۰.۴

۱۳۸۳

۳۶.۰۷

۱۵.۲

۱۳۸۲

۳۱.۳۱

۱۵.۶

۱۳۸۱

۲۷.۰۷

۱۵.۸

۱۳۸۰

۲۳.۳۸

۱۱.۴

۱۳۷۹

۲۰.۹۹

۱۲.۶

۱۳۷۸

۱۸.۶۴

۲۰.۱

۱۳۷۷

۱۵.۵۲

۱۸.۱

۱۳۷۶

۱۳.۱۴

۱۷.۳

۱۳۷۵

۱۱.۲۱

۲۳.۲

۱۳۷۴

۹.۰۹

۴۹.۴

۱۳۷۳

۶.۰۹

۳۵.۲

۱۳۷۲

۴.۵

۲۲.۹

۱۳۷۱

۳.۶۷

۲۴.۴

۱۳۷۰

۲.۹۵

۲۰.۷

۱۳۶۹

۲.۴۴

۹.۰

۱۳۶۸

۲.۲۴

۱۷.۴

۱۳۶۷

۱.۹۱

۲۸.۹

۱۳۶۶

۱.۴۸

۲۷.۷

۱۳۶۵

۱.۱۶

۲۳.۷

۱۳۶۴

۰.۹۴

۶.۹

۱۳۶۳

۰.۸۸

۱۰.۴

۱۳۶۲

۰.۷۹

۱۴.۸

۱۳۶۱

۰.۶۹

۱۹.۲

۱۳۶۰

۰.۵۸

۲۲.۸

۱۳۵۹

۰.۴۷

۲۳.۵

۱۳۵۸

۰.۳۸

۱۱.۴

۱۳۵۷

۰.۳۴

۱۰.۰

۱۳۵۶

۰.۳۱

۲۵.۱

۱۳۵۵

۰.۲۵

۱۶.۶

۱۳۵۴

۰.۲۱

۹.۹

۱۳۵۳

۰.۱۹

۱۵.۵

۱۳۵۲

۰.۱۷

۱۱.۲

۱۳۵۱

۰.۱۵

۶.۳

۱۳۵۰

۰.۱۴

۵.۵

۱۳۴۹

۰.۱۴

۱.۵

۱۳۴۸

۰.۱۳

۳.۶

۱۳۴۷

۰.۱۳

۱.۵

۱۳۴۶

۰.۱۳

۰.۸

۱۳۴۵

۰.۱۳

۰.۸

۱۳۴۴

۰.۱۳

۰.۳

۱۳۴۳

۰.۱۳

۴.۵

۱۳۴۲

۰.۱۲

۱.۰

۱۳۴۱

۰.۱۲

۰.۹

۱۳۴۰

۰.۱۲

۱.۶

۱۳۳۹

۰.۱۲

۷.۹

۱۳۳۸

۰.۱۱

۱۳.۰

۱۳۳۷

۰.۰۹

۱.۰

۱۳۳۶

۰.۰۹

۴.۴

۱۳۳۵

۰.۰۹

۸.۸

۱۳۳۴

۰.۰۸

۱.۷

۱۳۳۳

۰.۰۸

۱۵.۹

۱۳۳۲

۰.۰۷

۹.۲

۱۳۳۱

۰.۰۶

۷.۲

۱۳۳۰

۰.۰۶

۸.۳

۱۳۲۹

۰.۰۵

-۱۷.۲

۱۳۲۸

۰.۰۷

۲.۳

۱۳۲۷

۰.۰۶

۱۱.۱

۱۳۲۶

۰.۰۶

۶.۶

۱۳۲۵

۰.۰۵

-۱۱.۵

۱۳۲۴

۰.۰۶

-۱۴.۴

۱۳۲۳

۰.۰۷

۲.۷

۱۳۲۲

۰.۰۷

۱۱۰.۵

۱۳۲۱

۰.۰۳

۹۶.۲

۱۳۲۰

۰.۰۲

۴۹.۵

۱۳۱۹

۰.۰۱

۱۳.۸

۱۳۱۸

۰.۰۱

۸.۰

۱۳۱۷

۰.۰۱

۸.۸

۱۳۱۶

۰.۰۱

۲۱.۲

۱۳۱۵

۰.۰۱

-.-

نرخ تورم و شاخص سالانه