:
كمينه:۲°
بیشینه:۱۲°
به‌روز شده در: ۳۰ دی ۱۳۹۹ - ۱۵:۲۸
احمدرضا روشن کارشناس اقتصادی
مفهوم «عدم قطعیت» یا Uncertainty نشانگر موقعیتی ابهام آلود، نامعلوم و نامشخص است که تردید در مورد یک پدیده و نبود دانش کافی برای حدس رویدادهای آینده را انعکاس می دهد. عدم قطعیت، نمایانگر وضعیتی است که اطمینان در مورد مشخصات یک واقعه و اینکه چه پیشامدهایی رخ می دهد، وجود ندارد
کد خبر: ۱۶۶۲۵۱
تاریخ انتشار: ۱۳ دی ۱۳۹۹ - ۰۷:۵۸
خبراقتصادی - عدم قطعیت در واقع، عدم توانایی ما در مورد تشخیص پیامدهای اقتصادی، سیاسی و اجتماعی یا تعیین احتمال پیامدهای یک رخداد را نشان می دهد.
هدف این مقاله معرفی و تحلیل شاخص عدم قطعیت جهانی WUI  است که توسط سه تن از محققان صندوق بین المللی پول معرفی شد. شاخص عدم قطعیت جهانی هر سه ماه یک بار به روز رسانی می شود. بر پایه آخرین آمار مربوط به سه ماهه اول سال ۲۰۲۰ ، شاخص WUI نشان می دهد کشورهایی که در وضعیت عدم قطعیت بیشتری هستند تا حدود زیادی متأثر از ویروس کرونا و بیماری کووید ۱۹ هستند. شاخص عدم قطعیت برای آمریکا، چین و ایتالیا به ترتیب برابر  است با ۰.۷۴۷ و  ۰.۵۶۵ و ۰.۵۴۶ و  برای ایران معادل  ۰.۴۸۷ محاسبه شده است.  
دنیای پیش روی ما، به احتمال بسیار، شاهد رویدادهای عدم قطعیت خواهد بود به طوری که با وضعیت متناقضی روبرو هستیم یعنی به موازات افزایش دانش بشری، عدم قطعیت ها هم بیشتر می شوند. شاید یک دلیل این امر، این باشد که عدم قطعیت ها از دانش ما پیشی می گیرند. مقادیر شاخص عدم قطعیت جهانی از سال ۱۹۵۵میلادی به بعد نشان می دهد که این شاخص از سال ۲۰۱۲ جهش های بیشتری داشته است. این موضوع، گواهی می دهد که عدم قطعیت در دنیای ما به شکل روزافزونی به یک واقعیت ملموس و اجتناب ناپذیر تبدیل شده است. ضمن اینکه شواهد متعددی بر استمرار و تشدید عدم قطعیت در آینده دلالت دارد، بشریت باید با رویکردی انتقادی نسبت به شناخت همه جانبه و عمیق علمی آن مبادرت ورزد و به دنبال راهکارهایی برای ریشه یابی عدم قطعیت جهانی باشد. در عین حال، با تقویت تاب آوری و انعطاف پذیری خود، برای زندگی با عدم قطعیت های اجتناب ناپذیر، آمادگی داشته باشد.
بررسی شاخص عدم قطعیت جهانی از سال 1955 میلادی به بعد نشان می دهد که این شاخص از سال 2012 جهش های بیشتری داشته است. این موضوع، گواه از آن دارد که عدم قطعیت در دنیای ما به شکل روزافزونی به یک واقعیت ملموس تبدیل شده است. ضمن اینکه شواهد متعددی بر استمرار و تشدید عدم قطعیت در آینده داللت دارد.
در این مقاله تمرکز بر معرفی شاخص عدم قطعیت جهانی WUI  بود که توسط آهیر، بلوم وفورچری با حمایت صندوق بین المللی پول معرفی شد. یافته های این تحقیق نشان داده که باافزایش شاخص عدم قطعیت جهانی WUI  سطح بالتکلیفی فعالیت ها در سراسر جهان و در تمامی بخش ها افزایش می یابد و به تولید اقتصادی آسیب می زند. تا دهه 1970 ،شوک های عدم قطعیت به عنوان یک عامل منفی بر تولید و عرضه کل عمل می کردند، که آن هم اغلب ناشی از تنش های ژئوپلیتیکی در خاورمیانه بود، اما رفته رفته بر تنوع دلایل ایجاد عدم قطعیت افزوده شده است.
همچنین طبق داده های شاخص عدم قطعیت جهانی، طی زمان، تأثیر شوک عدم قطعیت جهانی بر کشورهای با اقتصادهای کوچک و مبتنی بر بازار آزاد، بیشتر بوده است، چرا که این کشورها  ارتباط تجاری بیشتری با دنیا دارند. البته ممکن است در برخی برهه های تاریخی، با اینکه یک کشور با اقتصاد جهانی رابطه تنگاتنگی ندارد، اما سطح عدم قطعیت بیشتری را تجربه کرده باشد.
برای نمونه، سطح فعلی عدم قطعیت در چین به طور قابل توجهی پایین تر از سطح عدم قطعیت در طول اانقلاب فرهنگی این کشور در اواخر دهه 1960 است، دوره ای که چین نسبت به زمان حاضر، کمتر به سایر نقاط جهان متصل بود.
شاخص عدم قطعیت، یک پیش بینی کننده قوی برای میزان رشد یا رکود تولید در آینده است و شوک های عدم قطعیت بر تولید، سرمایه گذاری و اشتغال تأثیر منفی می گذارد. هر چند تأثیر آن از کشوری به کشور دیگر و از یک بخش تولیدی نسبت به بخش دیگر متفاوت است. در سطح کشور، اثر عدم قطعیت در کشورهای با نهادهای ضعیف تر، بیشتر خواهد بود و در سطح بخشی، ثبات مالی از ضربه های عدم قطعیت می کاهد.
در کشورهای پیشرفته مقادیر شاخص عدم قطعیت نزدیک به هم است چرا که این کشورها گرایش دارند با هم حرکت کنند و سیاست ها و روابط اقتصادی و مالی تنگاتنگ تر و هماهنگ تری دارند. در عین حال، عدم قطعیت در کشورهای توسعه نیافته، به طور قابل ملاحظه ای بیشتر از کشورهای پیشرفته است و ارتباط مثبتی با عدم قطعیت در سیاستگذاری و نیز نوسانات بازار سهام و رابطه منفی با رشد اقتصادی دارد. به عبارت دیگر، افزایش و اوج گیری های شاخص عدم قطعیت در اقتصادهای پیشرفته همگام تر از شاخص عدم قطعیت در کشورهای با بازارهای نوظهورمثل هند و اقتصادهای کم درآمد است. عدم قطعیت در بازارهای نوظهور و اقتصادهای کم درآمد، تا حدود زیادی به اندازه متوسط شاخص عدم قطعیت جهانی است. این امر به این دلیل است که بحران ها و شوک های این کشورها با هم رخ نمی دهند و همزمان نمی شوند.
بنابراین، هر چه که پیوندهای سیاسی، اقتصادی و تجاری قوی تری بین کشورها وجود داشته باشد، نوسانات و افزایش و کاهش شاخص عدم قطعیت در آنها از رفتار مشابهی پیروی می کند. همچنین، متوسط شاخص عدم قطعیت در اقتصادهای کم درآمد نسبت به بازارهای نوظهور و  اقتصادهای پیشرفته بالاتر است
. یکی از دلایل بالقوه این امر این است که به نظر می رسد کشورهای کم درآمد دارای شوک های سیاسی داخلی بیشتری مانند کودتا، انقلاب و جنگ هستند. آنها مستعد ابتلا به بلایای طبیعی مانند همه گیری ها، سیل ها، زلزله ها و پیامدهای ناگوار آنها در کشور خود هستند. اقتصاد آنها بی ثبات تر است زیرا از شوک های خارجی آسیب بیشتری می بینند و از ظرفیت نهادی و دانشی محدودتری برای مدیریت و مقابله با این شوک ها برخوردار هستند.
یافته مهم دیگر در مورد شاخص عدم قطعیت این است که یک رابطه  U واژگون  بین عدم قطعیت و دموکراسی وجود دارد. بدین معنی که با حرکت کشورها از رژیم استبدادی و آنوکراسی به سمت دموکراسی ناقص، عدم قطعیت افزایش می یابد. در عین حال، با حرکت کشورها از دمکراسی ناقص به دموکراسی کامل، عدم قطعیت کاهش می یابد.
در کشورهای دارای اقتصادهای پیشرفته و بزرگ، تعداد جهش های مربوط به شاخص عدم قطعیت، کمتر است، اما وقتی در این کشورها بحران و عدم قطعیتی رخ می دهد، بزرگ تر و آثار آن پایدارتر است. این نتیجه گیری احتمالا برای اقتصاد جهانی به عنوان یک کل یکپارچه، نیز صادق است، یعنی شوک عدم قطعیت عالم گیر و جهان گستر– به عنوان مثال ظهور و انتشارویروس کرونا - تأثیرات منفی طولانی مدت بر تولید کالا و خدمات و اشتغال دارد و تازه در آینده باید منتظر تأثیرات رکودی باز هم بیشترکرونا باشیم.
در مجموع برای کاهش و یا مدیریت عدم قطعیت ها ما نیازمند همیاری جهانی هستیم. تا زمانی که یک چارچوب سیاستی پایدار در سراسر دنیا و در قالب همکاری های بین المللی ایجاد نشود، عدم قطعیت، به شدت بر اقتصاد جهانی تأثیر می گذارد. و در انتها، درس بزرگی که عدم قطعیت به ما می آموزد این است که کشورها، دولت ها، جوامع،  سازمان ها و شهروندان باید یاد بگیرند مهارتی به نام انعطاف پذیری  را در خود تقویت کنند.
جهان از این به بعد ضمن شناخت انتقادی از نظام سیاسی و اقتصادی جهانی، که موجد عدم قطعیت است، باید بیش از پیش با این مفهوم آشنا شود، چرا که انعطاف پذیری الزمه مدیریت شرایط عدم قطعیت است. متخصصان رشته های مختلف، باید به شکل ژرف تری بر این ویژگی بشری تأکید ورزند و این مفهوم را به جنبه های مختلف علوم اعم از اقتصاد، مدیریت، علوم سیاسی، جامعه شناسی، روانشناسی، و حتی علوم مهندسی، علوم پایه و سایر علوم، پیوند داده و تزریق کنند. تقویت ویژگی هایی مثل استواری، صبوری و بردباری، سازگاری با تغییرات، ایجاد ظرفیت بهبودی سریع در برابر مشکلات، قدرت بازیابی، مقاومت و سخت جانی در برابر شرایط چالش برانگیز، انعطاف پذیری ذهنی و جسمی و ساخت ظرفیت تاب آوری و ارتقاء آستانه تحمل، از مواردی است که انسان حیران از هجوم عدم قطعیت ها نیازمند دانش اندوزی و مهارت آموزی است
نام:
ایمیل:
* نظر: