:
كمينه:۵°
بیشینه:۱۴°
به‌روز شده در: ۲۳ آذر ۱۳۹۷ - ۱۸:۱۸
وحید شقاقی‌ شهری بررسی کرد
با وجود تبلیغ فراگیر در رابطه با تغییرات مثبت در لایحه بودجه سال 1397 با ارائه این لایحه از سوی رییس‌جمهوری ایراداتی در آن مشخص شد که با رویکردی که دولت در خصوص سازو کار تدوین لایحه بودجه مطرح کرده بود تا حدودی در تناقض است
کد خبر: ۱۰۵۰۸۸
تاریخ انتشار: ۲۴ آذر ۱۳۹۶ - ۱۹:۲۴
اقتصاد گردان - برگ برنده لایحه بودجه سال آینده از زبان سخنگوی دولت، عملیاتی بودن و صرفه‌جویی در هزینه‌ها اعلام شده بود. همچنین رییس‌جمهوری در روز ارائه لایحه در مجلس از برنامه‌های دولت در راستای فقرزدایی سخن گفت؛ با این حال رد پای این هدف‌گذاری در لایحه بودجه مشهور نیست به طوری که برنامه و منابع مشخصی برای افزایش سطح رفاهی دهک‌های پایین درآمدی به چشم نمی‌خورد.


نکته مهم دیگری که لایحه بودجه را تامل‌برانگیز کرده، عدم شفافیت در برخی اعداد و ارقام مندرج در بودجه است. به طور طبیعی انتظار می‌رفت با عملیاتی شدن بودجه‌ریزی، شفافیت بودجه افزایش پیدا کند. با این حال مواردی در لایحه بودجه سال آینده به چشم می‌خورد که با اصل شفافیت بودجه در تناقض است. به عنوان مثال از منابع و مخارجی که به منظور یارانه نقدی در بودجه در نظر گرفته شده، این طور به نظر می‌رسد که 30میلیون نفر از یارانه‌بگیران حذف خواهند شد. با این وجود هنوز سازوکار عملیاتی حذف این تعداد از یارانه‌بگیران مشخص نیست.
همچنین پیش از ارائه لایحه بودجه، سخنگوی دولت از افزایش بودجه عمرانی تا 128هزارمیلیارد تومان خبر داده بود اما با ارائه لایحه، مشخص شد نه تنها بودجه عمرانی افزایش پیدا نکرده بلکه نسبت به رقم مندرج در قانون بودجه سال جاری کاهش هم داشته است. در عین حال دولت از صرفه‌جویی قابل توجه در هزینه‌های بودجه سال آینده خبر داده بود. با این وجود مشخص نیست این صرفه‌جویی‌ها با حفظ مسوولیت‌های پیشین دولت است یا اینکه دولت با محدود کردن مسوولیت برخی دستگاه‌ها، هزینه‌ها را کاهش داده است. مواردی از این دست در لایحه بودجه پرطمراق دولت به صورت متعددی به چشم می‌خورد و بیم آن می‌رود که با این عدم شفافیت‌ها دولت به دنبال راه گریزی برای فرار از هزینه‌های جاری سنگین خود باشد.
 روش حذف یارانه‌ بگیران مشخص نیست
وحید شقاقی‌شهری، اقتصاددان بر این باور است که یکی از سوال‌برانگیزترین بخش‌های لایحه بودجه سال آینده مساله حذف 30میلیون نفر از یارانه‌بگیران است. شقاقی‌شهری با اشاره به اینکه در لایحه بودجه سال آینده عملا 30میلیون نفر از جمع یارانه‌بگیران حذف خواهند شد، مطرح کرد:«در این خصوص، سوال مهم این است که چرا این اقدام اینقدر دیر انجام می‌شود؟ حال به هر دلیلی اقتصاد سیاسی ایران اجازه نداد که دولت یازدهم در راستای حذف یارانه نقدی اقدامی انجام دهد. امروز سوال این است که آیا بانک‌های اطلاعاتی برای انجام این کار پاسخگو خواهد بود؟ روش این کار هنوز مشخص نیست».
وی با انتقاد از مشخص نبودن رد پای فقرزدایی در لایحه بودجه سال آینده عنوان کرد:«درحال حاضر در آستانه هشدار از بابت تشدید نابرابری هستیم. دولت برای 3دهک پایین درآمدی در بودجه برنامه ارتقای رفاه اجتماعی نریخته است. آمارهای سال 1395 نشان می‌دهد که نابرابری به بالای 0.4رسیده که در حد کشورهای دارای اقتصاد آزاد است. شکاف درآمدی و خط فقر هم افزایش بسیاری پیدا کرده است. خط فقر در کلان‌شهر تهران به 4میلیون تومان رسیده است. به این معنا که اگر خانواده‌یی کمتر از 4میلیون تومان در ماه درآمد داشته باشد زیر خط فقر است و حتی نمی‌تواند نیازهای اولیه خود را تامین کند. این درحالی است که در بودجه 97 برای 3دهک پایین درآمدی رقمی برای پوشش خط فقر در نظر گرفته نشده است. گرچه این حمایت در قالب کمیته امداد تا حدودی دیده شده اما باید در حوزه خدمات اجتماعی 3دهک اول بسیار متمرکز شویم».
 رد پایی از فقرزدایی در بودجه نیست
شقاقی‌شهری با بیان اینکه باید برای 5 دهک پایین درآمدی در بودجه ردپایی وجود داشته باشد، اظهار کرد:«متاسفانه چنین مساله‌یی در لایحه بودجه سال آینده دیده نشده است. با وجود اینکه رییس‌جمهور از برنامه فقرزدایی سخن می‌گوید اما یک وجه ماجرا این است که یارانه نقدی دهک‌های پایین درآمدی افزایش پیدا کند و در عین حال برنامه‌های دیگری هم در این راستا دیده شود. درحال حاضر فشار مضاعفی به دهک‌های پایین درآمدی وارد می‌شود و در عمل در اقتصاد ایران دو دهک بالا هستند که می‌توانند آزادانه و بدون مشکل زندگی کنند. سایر دهک‌های درآمدی به دلیل رکود اقتصادی با مشکلاتی از این دست درگیر هستند. بر این اساس می‌توان مدعی شد که در بودجه 97 برنامه و سیاست مشخصی برای کاهش شکاف طبقاتی و خروج دهک‌های پایین درآمدی از خط فقر وجود ندارد».
شقاقی‌شهری یکی دیگر از نقاط مساله‌ساز لایحه بودجه را نرخ دلار عنوان کرد و افزود:«نرخ دلار در لایحه بودجه سال آینده به میزان 3500تومان در نظر گرفته شده که این عدد بسیار پایین است. نرخ دلار درحال حاضر حدود 4200تومان است و تا پایان سال قطعا به 4500تومان خواهد رسید. روند افزایش دلار در باز